
Πριν αποφασίσουμε για το φάρμακο, πρέπει να ξέρουμε τι άλλαξε
Το 2025 ο ΕΟΠΥΥ αγόρασε λιγότερες από τις μισές συσκευασίες ορφανών φαρμάκων της θετικής λίστας (του καταλόγου αποζημιούμενων φαρμάκων) σε σύγκριση με το 2020. Κι όμως, η αξία των αγορών αυξήθηκε κατά 41,1%, από 174,7 σε 246,5 εκατ. ευρώ.
Την ίδια περίοδο, στα ορφανά φάρμακα που εισάγονται μέσω του ΙΦΕΤ αυξήθηκαν τόσο η αξία των αγορών όσο και οι συσκευασίες που χορηγήθηκαν. Για να καταλάβουμε τι σημαίνει αυτή η διαφορετική πορεία, πρέπει να δούμε ποια φάρμακα αγοράστηκαν, τι χορηγήθηκε και με ποιους όρους καλύφθηκε κάθε ανάγκη.
Αυτό ήταν ένα από τα ευρήματα των τριών εργασιών που παρουσιάσαμε με τους συνεργάτες μου στο ISPOR Europe 2026, στη Βιέννη, αξιοποιώντας στοιχεία του ΕΟΠΥΥ για την περίοδο 2020–2025. Η εργασία για τις προμήθειες ορφανών και μη ορφανών φαρμάκων υψηλού κόστους αναγνωρίστηκε ως Top 5% Finalist, στο κορυφαίο 5% των ερευνητικών υποβολών του συνεδρίου. Και οι τρεις εργασίες δείχνουν, από διαφορετική σκοπιά, γιατί χρειάζεται να γνωρίζουμε ποια φάρμακα αγοράζουμε, σε ποιες ποσότητες και με ποιους όρους τα καλύπτουμε.
Παρόμοιος αριθμός σκευασμάτων, διαφορετικό μείγμα
Στα ορφανά φάρμακα της θετικής λίστας καταγράψαμε 50 εμπορικές ονομασίες το 2020 και 54 το 2025. Οι αριθμοί είναι κοντά, αλλά η σύνθεση της κατηγορίας άλλαξε. Ένα φάρμακο μπορεί να χάσει τον χαρακτηρισμό του ορφανού και να συνεχίσει να κυκλοφορεί. Άλλα σκευάσματα μπορεί να αποσυρθούν, ενώ νέες θεραπείες μπορεί να ενταχθούν στη λίστα.
Αν, για παράδειγμα, από την ομάδα βγουν προϊόντα χαμηλότερης αξίας και μπουν ακριβότερα, η μέση αξία αγοράς ανά συσκευασία μπορεί να αυξηθεί ακόμη κι αν οι τιμές των φαρμάκων που παρέμειναν στην ομάδα δεν αλλάξουν. Μια νέα θεραπεία μπορεί επίσης να απαιτεί λιγότερες συσκευασίες για το θεραπευτικό σχήμα ή, όταν η αγωγή χορηγείται σε κύκλους, ανά κύκλο. Γι’ αυτό οι λιγότερες συσκευασίες δεν σημαίνουν από μόνες τους ότι λιγότεροι ασθενείς έλαβαν θεραπεία. Για να ξεχωρίσουμε πόσο συνέβαλαν οι τιμές, οι ποσότητες και οι αλλαγές στη σύνθεση και την ταξινόμηση των φαρμάκων, χρειάζεται ανάλυση ανά προϊόν.
Δύο οδοί κάλυψης, διαφορετικοί ρυθμοί αύξησης
Για τα φάρμακα που εξετάσαμε και διατίθενται μέσω των φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ, η αξία των αγορών αυξήθηκε κατά 75,8%, από 1,56 δισ. ευρώ το 2020 σε 2,75 δισ. ευρώ το 2025. Την ίδια περίοδο, οι συσκευασίες που χορηγήθηκαν αυξήθηκαν κατά 38,7%. Πρόκειται για διαφορετικά μεγέθη: τα τιμολόγια καταγράφουν τι αγοράζει ο Οργανισμός, ενώ τα στοιχεία χορήγησης καταγράφουν τι παραλαμβάνουν οι ασθενείς. Η αξία των τιμολογίων, επίσης, δεν αποτυπώνει την καθαρή επιβάρυνση μετά τις εκπτώσεις και τις επιστροφές.
Η αξία των αγορών φαρμάκων της θετικής λίστας αυξήθηκε κατά 62,5%. Η αξία των αγορών φαρμάκων που εισάγονται μέσω του Ινστιτούτου Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ) σχεδόν πενταπλασιάστηκε, από 62,1 σε 308,7 εκατ. ευρώ. Τα φάρμακα αυτά καλύπτονται κατ’ εξαίρεση από το κράτος, εκτός του συνήθους πλαισίου αξιολόγησης, διαπραγμάτευσης και ένταξης στην αποζημίωση. Το μερίδιό τους στην αξία των αγορών που μελετήσαμε ανέβηκε από 4,0% σε 11,2%.
Στα ορφανά φάρμακα, που αφορούν σπάνιες παθήσεις, αναλογούσε το 58,8% της αύξησης της αξίας των αγορών μέσω ΙΦΕΤ. Η εικόνα των χορηγήσεων δείχνει ότι η διεύρυνση της οδού αυτής αφορά και τα υπόλοιπα φάρμακα. Οι συσκευασίες ορφανών που χορηγήθηκαν αυξήθηκαν, αλλά το μερίδιό τους στο σύνολο των συσκευασιών μέσω ΙΦΕΤ μειώθηκε από 40,3% σε 21,0%, επειδή οι χορηγήσεις των μη ορφανών αυξήθηκαν ταχύτερα.
Οι ασθενείς που έλαβαν φάρμακα μέσω του ΙΦΕΤ αυξήθηκαν από 924 το 2020 σε 4.354 το 2025. Καταγράψαμε χωριστά και τους ασθενείς που έλαβαν φάρμακα της θετικής λίστας. Οι δύο αριθμοί δεν αθροίζονται, γιατί ο ίδιος ασθενής μπορεί να έχει λάβει φάρμακα και από τις δύο οδούς. Ούτε μπορούμε να συμπεράνουμε ότι οι ίδιοι ασθενείς ή τα ίδια φάρμακα μετακινήθηκαν από τη μία οδό στην άλλη: για τα ορφανά της θετικής λίστας εξετάζουμε συσκευασίες που αγοράστηκαν, ενώ για τα ορφανά μέσω του ΙΦΕΤ εξετάζουμε συσκευασίες που χορηγήθηκαν.
Πότε χρειάζεται να επανεξετάζουμε την εξαίρεση;
Το ΙΦΕΤ δίνει στον ασθενή τη δυνατότητα να λάβει εγκαίρως τη θεραπεία που χρειάζεται, όταν δεν υπάρχει κατάλληλη διαθέσιμη επιλογή ή όταν η ανάγκη δεν μπορεί να περιμένει. Αυτή η δυνατότητα πρέπει να διαφυλαχθεί. Όταν όμως η προμήθεια ενός φαρμάκου γίνεται συστηματική, υπάρχει ένα οικονομικό ερώτημα που αξίζει να τεθεί ευθέως: αν ένα φάρμακο διατίθεται σταθερά με δημόσια κάλυψη χωρίς τους ίδιους όρους διαπραγμάτευσης και επιστροφών που θα ίσχυαν με την ένταξή του στη θετική λίστα, πόσο ισχυρό είναι το κίνητρο της εταιρείας να επιδιώξει την ένταξη;
Οι μελέτες δεν μας λένε αν μια εταιρεία επιδίωξε την ένταξη ενός προϊόντος ούτε ποια θα ήταν η καθαρή δαπάνη του ΕΟΠΥΥ με διαφορετικούς όρους. Η αύξηση που καταγράφουν είναι, για μένα, λόγος να εξετάζουμε την κατάσταση ανά φάρμακο: πού παραμένει αναγκαία η εξαίρεση και πού υπάρχουν οι προϋποθέσεις για αξιολόγηση, διαπραγμάτευση και ένταξη στην κανονική αποζημίωση.
Αυτός είναι και ο λόγος που θεωρώ σημαντικό να παρουσιάζουμε ανοιχτά τα ευρήματα, ακόμη κι όταν θέτουν δύσκολα ερωτήματα.
Η αποτύπωση της κατάστασης είναι το πρώτο βήμα. Μελετώντας τα διαθέσιμα στοιχεία μπορούμε να αξιολογήσουμε πού χρειάζεται παρέμβαση, να θέσουμε προτεραιότητες και να οργανώσουμε τις επόμενες ενέργειες. Ύστερα πρέπει να επιστρέψουμε στα στοιχεία για να δούμε τι πέτυχαν. Στην περίπτωση του ΙΦΕΤ, η ευθύνη μας είναι συγκεκριμένη: ο ασθενής να παίρνει εγκαίρως τη θεραπεία που χρειάζεται και, όταν η ανάγκη γίνεται σταθερή, η Πολιτεία να επανεξετάζει τους όρους κάλυψης χωρίς να διακυβεύεται η συνέχεια της θεραπείας.
* Της Δρ. Βασιλικής-Κωνσταντίνας Γκογκοζώτου, Προέδρου του ΕΟΠΥΥ, Προέδρου της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων και της Επιτροπής Ταμείου Καινοτομίας
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
Δημοσιεύτηκε ! 2026-11-17 10:22:00
