Νύχτες χωρίς ύπνο; Κορυφαίος νευρολόγος εξηγεί στο iatropedia.gr τους κινδύνους για την υγεία

Σε πρόσφατη επιστημονική ανασκόπηση, η οποία χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Νευρολογίας, ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν τι έχει διαπιστώσει έως σήμερα η επιστημονική έρευνα για τη συσχέτιση της αϋπνίας με επτά δυσμενείς εκβάσεις της υγείας.

Στο επίκεντρο της έρευνας μπήκαν η άνοια, το εγκεφαλικό επεισόδιο, η κατάθλιψη, η αυτοκτονία, οι νοσηλείες στα νοσοκομεία, οι επαγγελματικοί τραυματισμοί και η απώλεια ζωής.

Οι ερευνητές αξιολόγησαν 16 συστηματικές ανασκοπήσεις με μετα-αναλύσεις, ενώ πραγματοποίησαν πρόσθετες αναλύσεις για το εγκεφαλικό επεισόδιο, τα εργατικά ατυχήματα και τις νοσηλείες.

Διαβάστε επίσης: Απαραίτητος ο ύπνος για την υγεία του εγκεφάλου: Τι κινδύνους κρύβει η αϋπνία

Τα ευρήματα ανέδειξαν μια ανησυχητική συσχέτιση: η αϋπνία αναγνωρίστηκε ως παράγοντας πρόβλεψης της άνοιας, της κατάθλιψης και της αυτοκτονικής συμπεριφοράς. Παράλληλα, συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου κατά 26%, καθώς και με 28% υψηλότερες πιθανότητες νοσηλείας για οποιαδήποτε αιτία.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η επίμονη αϋπνία δεν πρέπει να  υποτιμάται και να αντιμετωπίζεται ως μια απλή διαταραχή του ύπνου. Όταν δυσκολευόμαστε συστηματικά να κοιμηθούμε ή ξυπνάμε συχνά μέσα στη νύχτα είναι αναγκαίο να αναζητήσουμε ιατρική συμβουλή.

Ο Δρ. Luca Vignatelli MD,PhD, διακεκριμένος νευρολόγος στο Ινστιτούτο Νευρολογικής Επιστήμης (IRCCS), στην Μπολόνια της Ιταλίας και επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, αναλύει τα ευρήματα της μελέτης στο iatropedia.gr.

«Η αϋπνία μπορεί τόσο να προδιαθέτει ένα άτομο στην εμφάνιση προβλημάτων που αφορούν τον εγκέφαλο και την ψυχική υγεία όσο και να επιδεινώνει ήδη υπάρχουσες παθήσεις», αναφέρει χαρακτηριστικά ο καθηγητής.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη.

Δρ. Luca Vignatelli, MD,PhD, Νευρολόγος στην Μονάδα Επιδημιολογίας & Στατιστικής του Ινστιτούτου Νευρολογικής Επιστήμης (IRCCS), στην Μπολόνια της Ιταλίας

Νύχτες χωρίς ύπνο: Ο Δρ. Luca Vignatelli αποκαλύπτει τις ευρύτερες επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία

ΕΡ: Η μελέτη σας δείχνει ότι η αϋπνία συνδέεται με 26% υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για κάποιον που αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα ύπνου;

L.V.: Αυτό σημαίνει ότι, σε σύγκριση με ένα άτομο που δεν πάσχει από αϋπνία, το άτομο με διαταραχές ύπνου διατρέχει κατά 26% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.

Συγκεκριμένα, εάν ένα άτομο χωρίς αϋπνία έχει ετήσιο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου 0,9% και αθροιστικό κίνδυνο 9% σε διάστημα δέκα ετών, ένα άτομο με αϋπνία έχει ετήσιο κίνδυνο περίπου 1,1% και αθροιστικό κίνδυνο 11,6% στη δεκαετία. Σε απόλυτους αριθμούς, αυτό αντιστοιχεί σε περίπου δύο επιπλέον περιστατικά ανά 100 άτομα σε διάστημα δέκα ετών.

Επομένως, στην πράξη, ο απόλυτος κίνδυνος για τα άτομα με αϋπνία μπορεί να μην είναι υψηλός, ωστόσο, το εύρημα αυτό είναι σημαντικό, καθώς συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση του συνόλου των παραγόντων κινδύνου που ενδέχεται να συμβάλλουν στην εμφάνιση ενός εγκεφαλικού επεισοδίου.

ΕΡ: Θα μπορούσε η χρόνια αϋπνία να αποτελεί πρώιμη προειδοποιητική ένδειξη υποκείμενων προβλημάτων στην υγεία του εγκεφάλου ή λειτουργεί κυρίως ως παράγοντας που επιδεινώνει ήδη υπάρχουσες παθήσεις;

L.V.: Ισχύουν και τα δύο. Η χρόνια αϋπνία μπορεί, για παράδειγμα, να επιδεινώσει την κατάθλιψη, αλλά μπορεί επίσης να αποτελεί προειδοποιητική ένδειξη που προηγείται της εμφάνισής της. Το ίδιο ισχύει και για την άνοια: η αϋπνία μπορεί να αποτελεί συμπεριφορική εκδήλωση της νόσου, ενώ παράλληλα συνιστά και παράγοντα που προβλέπει την εμφάνισή της. Αϋπνία μπορεί επίσης να εκδηλωθεί μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο.

Σε γενικές γραμμές, η αϋπνία χαρακτηρίζεται από μια κατάσταση υπερδιέγερσης, δηλαδή από αυξημένη νευρωνική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Στην κατάσταση αυτή φαίνεται να συμβάλλει και μια γενετική προδιάθεση, η οποία καθιστά ορισμένα άτομα πιο επιρρεπή σε δυσπροσαρμοστικές αντιδράσεις απέναντι σε στρεσογόνα γεγονότα της ζωής.

Επομένως, η αϋπνία μπορεί τόσο να προδιαθέτει ένα άτομο στην εμφάνιση προβλημάτων που αφορούν τον εγκέφαλο και την ψυχική υγεία όσο και να επιδεινώνει ήδη υπάρχουσες παθήσεις.

ΕΡ: Η έρευνά σας συνδέει επίσης την αϋπνία με αυξημένο κίνδυνο άνοιας και κατάθλιψης. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση των διαταραχών του ύπνου μπορεί να μειώσει αυτούς τους κινδύνους;

L.V.: Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα επαρκή στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι η θεραπεία της αϋπνίας μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης ή νόσου Αλτσχάιμερ.

Αντίθετα, υπάρχουν ενδείξεις ότι η αντιμετώπιση της αϋπνίας με μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις μπορεί να μειώσει τον αυτοκτονικό ιδεασμό.

ΕΡ: Κατά τη γνώμη σας, θα πρέπει η αξιολόγηση της ποιότητας του ύπνου να αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος των στρατηγικών πρόληψης του εγκεφαλικού επεισοδίου και των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων;

L.V.: Σε γενικές γραμμές, ναι. Η αϋπνία είναι η συχνότερη διαταραχή – ή σύμπτωμα διαταραχής του ύπνου – παγκοσμίως και μπορεί να διαγνωστεί σχετικά εύκολα από έναν έμπειρο γιατρό.

Παρότι ο ατομικός κίνδυνος που συνδέεται με την αϋπνία για την εμφάνιση των προαναφερθεισών παθήσεων είναι σχετικά χαμηλός, η μεγάλη συχνότητα εμφάνισής της στον πληθυσμό σημαίνει ότι οι παρεμβάσεις που αποσκοπούν στη βελτίωσή της μπορούν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία και την υγεία του εγκεφάλου σε επίπεδο πληθυσμού.

ΕΡ: Ποια συμπτώματα διαταραχών του ύπνου θα πρέπει να οδηγήσουν κάποιον στην αναζήτηση ιατρικής συμβουλής;

L.V.: Τα βασικά συμπτώματα της αϋπνίας είναι η δυσκολία στην έλευση του ύπνου ή στη διατήρησή του, σε συνδυασμό με επιπτώσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας, όπως κόπωση, δυσκολία στη συγκέντρωση και ευερεθιστότητα. Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται παρά το γεγονός ότι το άτομο διαθέτει επαρκή χρόνο και κατάλληλες συνθήκες για να κοιμηθεί.

Ένα σημαντικό προειδοποιητικό σημάδι είναι η συχνότητα και η διάρκεια των συμπτωμάτων. Ενδεικτικά, όταν οι δυσκολίες στον ύπνο εμφανίζονται τουλάχιστον τρεις ημέρες την εβδομάδα και επιμένουν για τρεις μήνες, είναι σκόπιμο το άτομο να αναζητήσει ιατρική συμβουλή.

ΕΡ: Πολλοί πιστεύουν ότι η αϋπνία αποτελεί μια συχνή συνέπεια του στρες ή της γήρανσης και, ως εκ τούτου, δεν αναζητούν ιατρική βοήθεια. Γιατί είναι σημαντικό να απευθύνονται σε ειδικό αντί να αφήνουν την κατάσταση χωρίς αντιμετώπιση;

L.V.: Η αϋπνία αξίζει ιδιαίτερη προσοχή, καθώς μπορεί να αποτελεί ένδειξη της κατάστασης της εγκεφαλικής και ψυχικής υγείας. Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να αναγνωρίζεται και να αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης, ολοκληρωμένης προσέγγισης της υγείας, με στόχο τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης νευρολογικών και ψυχικών διαταραχών.

Ο ύπνος θα πρέπει να αποτελεί τακτικό θέμα συζήτησης με τον γιατρό στο πλαίσιο της αξιολόγησης της υγείας μας, ανεξαρτήτως ηλικίας.

Χρειάζεται να ενισχύσουμε την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την αϋπνία και τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές, καθώς και να διασφαλίσουμε ότι η υγεία του ύπνου θα ενταχθεί στα προγράμματα προαγωγής της υγείας στις κοινότητές μας, στα σχολεία και στους χώρους εργασίας.

Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύτηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Sleep Medicine Reviews: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1087079226001449

Φωτογραφία iStock