Τι δεν πρέπει να πεις ποτέ σε έναν γονιό για το παιδί του

«Εγώ στη θέση σου δεν θα το άφηνα να κάνει τόσες ώρες οθόνη», «μήπως είσαι λίγο υπερβολικός με το φαγητό;» ή «εμείς στην ηλικία του κοιμόμασταν ήδη μόνοι μας». Αν έχεις βρεθεί έστω και μία φορά σε μια συζήτηση για την ανατροφή παιδιών, πιθανότατα έχεις ακούσει κάποια από αυτές τις ατάκες. Μπορεί, μάλιστα, να έχεις πει κι εσύ μία, πιστεύοντας ότι προσφέρεις μια χρήσιμη συμβουλή.

Το θέμα, όμως, είναι ότι η ανατροφή ενός παιδιού δεν είναι μια διαδικασία με συγκεκριμένες οδηγίες που λειτουργούν για όλους. Κάθε οικογένεια έχει τις δικές της ανάγκες, δυσκολίες και συνθήκες, ενώ οι γονείς καλούνται καθημερινά να πάρουν αποφάσεις για δεκάδες διαφορετικά ζητήματα. Έτσι, ακόμη και μια φαινομενικά αθώα παρατήρηση μπορεί να εκληφθεί ως αμφισβήτηση των επιλογών τους.

Η κλινική ψυχολόγος Δρ. Noëlle Santorelli, σε άρθρο του Parade σχετικά με όσα είναι προτιμότερο να κρατάμε για τον εαυτό μας, επισημαίνει ότι οι συμβουλές που δεν έχουν ζητηθεί μπορούν να εκληφθούν ως επικριτικές ή να προκαλέσουν ντροπή, ιδιαίτερα όταν αφορούν τόσο προσωπικά και συναισθηματικά ζητήματα όσο η ανατροφή των παιδιών. «Μπορεί να πιστεύεις ότι προσφέρεις χρήσιμες συμβουλές ή μια διαφορετική οπτική, όμως μια παρέμβαση που δεν σου έχει ζητηθεί μπορεί να εκληφθεί ως επικριτική ή να προκαλέσει αισθήματα ντροπής, ιδιαίτερα όταν αφορά ένα τόσο προσωπικό και συναισθηματικά φορτισμένο ζήτημα όπως η ανατροφή των παιδιών», σημειώνει.

Με άλλα λόγια, μπορεί να πιστεύεις ότι βοηθάς έναν γονιό να διαχειριστεί μια δύσκολη κατάσταση, αλλά εκείνος να αισθάνεται ότι κρίνεται για τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνει το παιδί του. Και όταν κάποιος είναι ήδη κουρασμένος, αγχωμένος ή αμφιβάλλει για τις επιλογές του, ένα ακόμη σχόλιο μπορεί να επιβαρύνει περισσότερο την κατάσταση. Η ίδια ψυχολόγος επισημαίνει ότι «η κριτική σπάνια οδηγεί σε ουσιαστική αλλαγή και μπορεί, αντίθετα, να κάνει τους ανθρώπους να μπουν σε θέση άμυνας, να απομακρυνθούν συναισθηματικά ή να αισθάνονται λιγότερο άνετα να είναι ο εαυτός τους όταν βρίσκονται μαζί σου».

Αυτό σημαίνει, ότι η κριτική δεν οδηγεί απαραίτητα σε αλλαγή συμπεριφοράς. Αντίθετα, μπορεί να κάνει τον γονιό να κλειστεί στον εαυτό του, να αποφεύγει να μοιράζεται τις δυσκολίες του ή να αισθάνεται ότι πρέπει διαρκώς να απολογείται για τις αποφάσεις του.

Οι αποφάσεις για την ανατροφή ενός παιδιού επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες: τις ανάγκες του ίδιου του παιδιού, τις συνθήκες της οικογένειας, τις οικονομικές δυνατότητες, τις πολιτισμικές αντιλήψεις, αλλά και τις συμβουλές των ειδικών. Αυτό που λειτουργεί σε ένα σπίτι δεν είναι απαραίτητο ότι θα λειτουργήσει και σε ένα άλλο.

Για παράδειγμα, αν ένας γονιός δυσκολεύεται να διαχειριστεί ένα ξέσπασμα θυμού του παιδιού του σε δημόσιο χώρο, πιθανότατα δεν χρειάζεται κάποιον να του εξηγήσει τι θα έπρεπε να είχε κάνει διαφορετικά. Μπορεί να χρειάζεται απλώς λίγο χρόνο, κατανόηση ή πρακτική βοήθεια εκείνη τη στιγμή. Αντίστοιχα, όταν κάποιος μοιράζεται ότι το παιδί του δυσκολεύεται να κοιμηθεί, μια παρατήρηση του τύπου «εγώ δεν είχα ποτέ τέτοιο πρόβλημα» δεν προσφέρει απαραίτητα κάτι χρήσιμο. Κάθε παιδί έχει διαφορετικές ανάγκες και κάθε οικογένεια διαφορετική καθημερινότητα.

Η Δρ. Santorelli υπογραμμίζει, επίσης, ότι τα σχόλια για τον τρόπο με τον οποίο κάποιος επιλέγει να τρώει, να ζει, να εργάζεται ή να ξεκουράζεται συχνά αποκαλύπτουν περισσότερο τις αξίες εκείνου που μιλά παρά τις πραγματικές ανάγκες του ανθρώπου που δέχεται το σχόλιο. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να σταματήσουμε να ενδιαφερόμαστε για τους ανθρώπους γύρω μας, αλλά να μάθουμε να ξεχωρίζουμε την υποστήριξη από την ανάγκη να υποδείξουμε στους άλλους τι κάνουν λάθος.