Ταξίδια διαφυγής με προορισμό τη χαρά

Καθώς ξημερώνει 3 Νοεμβρίου, ο ήλιος ξεπροβάλλει στο Λονδίνο. Οι ειδήσεις παίζουν ασταμάτητα ανταποκρίσεις από τις ΗΠΑ. Οι κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές έχουν ανοίξει και λίγες ώρες απομένουν για να φανεί το αποτέλεσμα. Το μήνυμα από δυσμάς την επόμενη μέρα φέρνει τη νίκη των Δημοκρατικών.

Στο εσωτερικό της χώρας η συζήτηση εστιάζει στο Μεταναστευτικό. Οι μεγάλες ανάγκες για εργαζόμενους κοινωνικής πρόνοιας και φροντίδας ηλικιωμένων στη Μεγάλη Βρετανία αλλάζουν τη στάση της κυβέρνησης σχετικά με την άδεια παραμονής όσων έχουν έρθει από τρίτες χώρες. Ομως προβληματίζει το πώς θα ενταχθούν οι νέοι που συντηρούνται με επιδόματα στην αγορά εργασίας.

Νωρίς το πρωί της Τρίτης, στην καρδιά του Mayfair, ένας γερανός αποκαθηλώνει τον εντυπωσιακό στολισμό του πολυτελούς ιδιωτικού κλαμπ Annabel’s για το Halloween. Σειρά έχουν τα Χριστουγεννιάτικα. Στην Oxford Street τα μεγάλα πολυκαταστήματα έχουν ήδη στολίσει, προσελκύοντας τα βλέμματα. Και πελάτες; Η πεζοδρόμησή της θα δείξει αν θα μπορέσει να τονώσει την κατανάλωση της εμβληματικής οδού.

Είναι η ώρα που οι συρμοί στον υπόγειο κινούνται πυρετωδώς. Ειδικά όσοι οδηγούν στο εκθεσιακό κέντρο Excel. Η πρώτη μέρα της World Travel Market (WTM) ξεκινά και τα βαγόνια της Elizabeth line είναι γεμάτα.

Αλλη μία χρονιά, χιλιάδες επαγγελματίες του τουρισμού, προορισμοί, θεσμικοί και πάροχοι ταξιδιών και φιλοξενίας συγκεντρώνονται στη Διεθνή Εκθεση για τις πρώτες ζυμώσεις, ενόψει της επερχόμενης τουριστικής περιόδου. Ανθεκτικότητα, ανάκαμψη και επαναπροσδιορισμός, είναι οι τρεις λέξεις που ορίζουν φέτος τη θεματική της.

«Πέρυσι μιλούσαμε για δασμούς και εμπόριο. Φέτος το ζήτημα είναι γεωπολιτικό», ανέφερε ο Dave Goodger, Managing Director EMEA της Tourism Economics, καθώς παρουσίαζε πρώτα στους δημοσιογράφους τη WTM Global Travel Report, με τις τάσεις που διαμορφώνονται. Είναι πολύ πιο δύσκολο να διαχειριστείς τον πόλεμο. «Ωστόσο, συνολικά βλέπουμε ανάπτυξη παρά την αβεβαιότητα», διεμήνυσε.

Ενεργειακό κόστος στα ύψη, πληθωρισμός στο 4,5%, στριμώχνουν τις ταξιδιωτικές επιλογές. Και η ψυχολογία επηρεάζεται, σε σχέση με τους προορισμούς που βάλλονται. Κυρίως αυτούς της Μέσης Ανατολής. Αν και οι εκτιμήσεις είναι ότι η ανάκαμψη στις χώρες του Κόλπου θα είναι κατακόρυφη, μόλις αμβλυνθεί η ένταση.

Οι δαπάνες για αναψυχή έχουν περιοριστεί, όπως άλλωστε έχει συμβεί με όλες τις δαπάνες που σχετίζονται με την κατανάλωση. Η αναψυχή συνεχίζει όμως να διατηρεί πρωτεύοντα ρόλο και προτεραιότητα αναμεσά τους. Το μερίδιό της παραμένει αναλλοίωτο.

Τι αλλάζει; Οι επιλογές του κόσμου μετατοπίζονται από το υλικό στο βιωματικό. Αυτός είναι ο οδηγός της ανάπτυξης.

Πώς μεταφράζεται πρακτικά η ταξιδιωτική συμπεριφορά;

Σε πρώτο επίπεδο, φυγοκεντρικά. Προσεγγίζοντας και τους δύο πόλους, αυτόν της πολυτέλειας και αντίστοιχα της οικονομικής λύσης. Συχνά στο ίδιο ταξίδι. Π.χ. Κάνοντας οικονομία στη διαμονή για να ξοδέψεις περισσότερα σε μία εμπειρία.

Εκφράζεται πλέον και με τέσσερα κριτήρια, διαφοροποιημένα από το παρελθόν: μέσα από την ανακάλυψη νέων τόπων και εμβληματικών προορισμών, μέσα από τη σύνδεση που προσφέρουν το φαγητό, η κουλτούρα, η επαφή με ανθρώπους αλλά και οι στιγμές που μοιράζεσαι, μέσα από την επιθυμία για περιπέτεια, η οποία και πάλι λειτουργεί σαν συνδετικός κρίκος και τέλος, μέσα από την αναζωογόνηση και τη χαλάρωση.

Ο κόσμος αναζητά όλα αυτά που του λείπουν. Ολα όσα του έχει στερήσει η ζοφερή πραγματικότητα, των πολέμων, της ακρίβειας, της αγχωτικής καθημερινότητας σε ένα περιορισμένο περιβάλλον.

Ολα αυτά περνούν από το φίλτρο της οικονομικής δυνατότητας, της αεροπορικής (προσιτής και προσεγγίσιμης) διασύνδεσης και του αισθήματος ασφάλειας.

Ομως είναι έκδηλη πλέον η ανάγκη του ταξιδιώτη να ανακαλύψει και να μυηθεί στον προορισμό. Το τοπίο, η φύση, ο δημόσιος χώρος αποκτούν πρωταγωνιστική θέση στην ιεράρχηση των επιθυμιών. Ακόμα περισσότερο η ανάγκη για ανάδειξη και διαφύλαξή τους. Ο κόσμος πλέον θέλει να βιώσει την ύπαιθρο. Επιθυμεί να βγει έξω από τους «εσωτερικούς παραδείσους» ενός θερέτρου. Εχει ανάγκη το αληθινό, το αυθεντικό, τη γείωση. «Wanderlust» είναι η λέξη που επαναλαμβάνεται (πάθος για εξερεύνηση).

Ως προς τα πρακτικά, οι περιορισμοί που επηρεάζουν, αν μη τι άλλο, προορισμούς στην Ευρώπη, συμπυκνώνονται στα τρία C: cost, climate, crowding (κόστος, κλίμα, συνωστισμός). Ηδη αλλάζουν τις επιλογές και τις συνήθειες, με ταξίδια σε πιο ψυχρούς, ορεινούς προορισμούς και ταξίδια εκτός της αιχμής του καλοκαιριού.

Και μπορεί επιμέρους η Ευρώπη να παρουσιάζει διακυμάνσεις και η Μέση Ανατολή να έχει υστέρηση λόγω της σύρραξης, η μεγάλη εικόνα όμως είναι ότι η ταξιδιωτική ζήτηση ενισχύεται διαρκώς. Σε αυτό παίζουν ρόλο οι αγορές της Κίνας και της Ινδίας, με 24 εκατομμύρια νοικοκυριά να αποκτούν τη δυνατότητα να ταξιδέψουν στο εξωτερικό έως το 2032. Στην επιλεξιμότητα τίθενται επίσης «δευτερεύοντες» προορισμοί, με τη ζήτηση για αυτούς να ισχυροποιείται.

«Η διαφοροποίηση είναι το κλειδί». Παράλληλα με την «αξία που ανταποκρίνεται στην προσδοκία», τονίζει η πρόεδρος του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού και Ταξιδίων (WTTC) Γκλόρια Γκεβάρα. Αλλά και η βιωσιμότητα «πέρα από μια λεκτική διακήρυξη. Στην πράξη», θα πει, προσθέτοντας ότι αν ο τόπος δεν είναι καλός για τους κατοίκους, ο προορισμός δεν είναι καλός και για τους επισκέπτες.

Πόσο αντιληπτό είναι αυτό;

«Υπάρχουν προορισμοί για τους οποίους ο τουρισμός είναι συμπληρωματικός, άλλοι για τους οποίους είναι σημαντικός και εκείνοι στους οποίους ο τουρισμός είναι ζωτικής σημασίας», εξηγεί ο Εντοάρντο Σανταντέρ διευθύνων σύμβουλος της European Travel Commission (ETC). «Η πραγματικότητα όμως είναι, ότι πλέον ο κόσμος έχει πολύ λίγο χρόνο και πολύ λίγα χρήματα».

Το κόστος της τουριστικής δραστηριότητας «συνεχώς ανεβαίνει», υπογραμμίζει ο Xavier Font, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Surrey και ειδικός στο μάρκετινγκ βιώσιμου τουρισμού. Ο ίδιος θα αναφερθεί στην κρισιμότητα της εξάντλησης των φυσικών πόρων επισημαίνοντας ότι «τουλάχιστον το 40% των επιχειρήσεων φιλοξενίας στην Ευρώπη βρίσκονται σε περιοχές που θα έχουν υδατική φτώχεια έως το 2030». Θα χρειαστούν αφαλατώσεις. Κοστίζουν.

Το κόστος του νερού, το εργασιακό και το ενεργειακό είναι παράγοντες που εμποδίζουν τις επιχειρήσεις από την κερδοφορία. «Δεν υπάρχουν μαγικά λεφτά», θα πει.

Από την άλλη, η κλιματική κρίση φέρνει πολλές αλλαγές τόσο στους θερινούς, όσο και στους χειμερινούς προορισμούς.

Και πώς θα αναπτύξεις ανθεκτικότητα; Μα η ανθεκτικότητα δεν έχει να κάνει με την κρίση. Είναι από μόνη της ένα πλαίσιο που θα πρέπει να διαμορφώσεις.

Πρωτίστως «να μη χρησιμοποιείς τον όγκο των αφίξεων ή τα έσοδα ως κριτήριο επιτυχίας», θα απαντήσει ο ίδιος.

Τα μηνύματα άραγε φθάνουν στα περίπτερα των προορισμών; Ολοι διεκδικούν μερίδιο από μία πίτα που έχει αλλάξει συστατικά. Κάποιοι το έχουν αντιληφθεί και προσαρμόζουν την παρουσία τους στα ερεθίσματα. Οι αισθήσεις επιστρατεύονται: μυρωδιές, γεύσεις, ήχοι, προσομοίωση ενός ιδανικού περιβάλλοντος.

Ο μακρύς διάδρομος του εκθεσιακού είναι γεμάτος κόσμο.

Φέτος πού ισορροπεί το βρετανικό βαρόμετρο;

Στο ελληνικό περίπτερο έχουν ξεκινήσει τα ραντεβού.

Οι ενδείξεις είναι απόρροια της γεωπολιτικής αναταραχής, της ύφεσης, της αβεβαιότητας, της ακρίβειας και του ενεργειακού κόστους. Η τσέπη και η ανασφάλεια αναστέλλουν την απόφαση. Οι προκρατήσεις (καθ)υστερούν σε ρυθμό. Τα αεροπορικά καύσιμα εκτοξεύουν τις τιμές των εισιτηρίων, διακυβεύουν δρομολόγια και πτητικά προγράμματα και μεταφέρουν πιέσεις για προσφορές σε ξενοδοχειακά πακέτα και προορισμούς. Διαδρομή αντοχής.

Ανθεκτικότητα, ανάκαμψη, επαναπροσδιορισμός. Οι λέξεις της φετινής θεματικής της WTM έρχονται νομοτελειακά.

Επαναπροσδιορισμός του τι σημαίνει επιτυχία στον τουρισμό.

Οπως και τι σημαίνει πολυτέλεια.

Στον σταθμό της Bond Street μια διαφήμιση της Turkish Airlines παραθέτει το ημερήσιο πρόγραμμα ενός εργαζόμενου. Πρωινό ξύπνημα, υποχρεώσεις, γραφείο, κοινωνικά, στριμώχνονται μέσα στην εβδομάδα. «Βρες το κενό», λέει το σύνθημα, παραφράζοντας τη γνωστή φράση του βρετανικού υπογείου σιδηροδρόμου. «Και βρες πού θα σε πάει», συμπληρώνει.

«Σιχαίνομαι τη λέξη πολυτέλεια», λέει ο brand strategist και σχεδιαστής πολυτελών concept Ανάντ Σάρμα, μιλώντας σε ένα από τα πάνελ της WTM.

«Μα τι εννοούμε ως πολυτέλεια στις διακοπές;», ρωτά η συντονίστρια. Την ιδιωτικότητα, τον χώρο, τον χρόνο, την ηρεμία;

«Τη χαρά», απαντά.

Πώς θα γεμίσει με χαρά το –ολοένα και πιο περιορισμένο– κενό που μας επιτρέπει η ζωή;

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google