Άνοια: Τι ρόλο παίζει η γειτονιά σε θανάτους που συνδέονται με τη νόσο

Θα περίμενε κανείς ότι μια ήσυχη περιοχή στην ύπαιθρο είναι καλύτερη για την υγεία του εγκεφάλου, από μια πυκνοκατοικημένη μεγαλούπολη. Μια μεγάλη νέα μελέτη, όμως, δείχνει ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη.

Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Cambridge ανέλυσαν στοιχεία από σχεδόν 41 εκατομμύρια ανθρώπους στην Αγγλία, από το 2011 έως το 2023, εξετάζοντας τους θανάτους στους οποίους η άνοια είχε καταγραφεί στο πιστοποιητικό θανάτου είτε ως βασική αιτία είτε ως πάθηση που συνέβαλε στον θάνατο.

Το πιο εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι οι περισσότεροι τέτοιοι θάνατοι δεν καταγράφηκαν ούτε στα πιο πυκνοκατοικημένα αστικά κέντρα ούτε στις πιο αραιοκατοικημένες αγροτικές περιοχές. Καταγράφηκαν στις ενδιάμεσες περιοχές, όπως προάστια και γειτονιές μεσαίας πληθυσμιακής πυκνότητας.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open, δείχνει παράλληλα ότι δεν έχει σημασία μόνο πόσοι άνθρωποι ζουν σε μια περιοχή. Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να παίζουν η πρόσβαση σε υπηρεσίες, η ποιότητα του εξωτερικού περιβάλλοντος και οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες της γειτονιάς.

Για να εξηγούμαστε, το βασικό μήνυμα της μελέτης δεν είναι ότι κάποιος πρέπει να μετακομίσει για να προστατευθεί από την άνοια.

Όπως επισημαίνει ο Jordan Weiss, επίκουρος καθηγητής στο Optimal Aging Institute του NYU Grossman School of Medicine, η γειτονιά μπορεί να λειτουργεί περισσότερο ως το περιβάλλον που ενισχύει ή περιορίζει την έκθεση σε ήδη γνωστούς παράγοντες κινδύνου.

Και αυτό μεταφέρει το βάρος από το «πού πρέπει να ζήσω» σε ένα διαφορετικό ερώτημα: πώς μπορούν οι πόλεις και οι γειτονιές να σχεδιαστούν έτσι ώστε να προστατεύουν καλύτερα την υγεία του εγκεφάλου.

Τι έδειξαν οι αριθμοί

Στη διάρκεια της μελέτης καταγράφηκαν περισσότεροι από 5,3 εκατομμύρια θάνατοι. Σε 621.756 περιπτώσεις η άνοια αναφερόταν ως βασική αιτία θανάτου, ενώ σε περισσότερες από 926.000 υπήρχε αναφορά της νόσου στο πιστοποιητικό θανάτου.

Όταν οι ερευνητές συνυπολόγισαν τις διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν από γειτονιά σε γειτονιά, διαπίστωσαν ότι αυτές μπορούσαν να εξηγήσουν μεγάλο μέρος των διαφορών που είχαν καταγραφεί στη θνησιμότητα.

Πώς μπορεί να επηρεάζει η γειτονιά

Όταν οι ερευνητές συνυπολόγισαν παράγοντες όπως το εισόδημα, η εκπαίδευση, η ποιότητα της κατοικίας και η πρόσβαση σε υπηρεσίες, κατάφεραν να εξηγήσουν πάνω από το 71% των διαφορών που είχαν καταγραφεί στους θανάτους που συνδέονταν με άνοια.

Ένα απλό παράδειγμα είναι η πρόσβαση στην περίθαλψη. Όπως εξηγεί στο National Geographic ο Arman Fesharaki-Zadeh, επίκουρος καθηγητής Ψυχιατρικής και Νευρολογίας στο Yale School of Medicine, η απόσταση που πρέπει να διανύσει κάποιος για να επισκεφθεί έναν ειδικό, όπως έναν ακοολόγο, μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τον τόπο όπου ζει.

Αυτό έχει σημασία, επειδή αρκετοί παράγοντες που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας μπορούν να αντιμετωπιστούν. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η υπέρταση, η υψηλή χοληστερόλη, η παχυσαρκία, η απώλεια ακοής, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας και η κοινωνική απομόνωση.

Οι ερευνητές υπολόγισαν ακόμη ότι, εάν στις πιο επιβαρυμένες περιοχές βελτιώνονταν σε έναν βαθμό η πρόσβαση σε υπηρεσίες και το εξωτερικό περιβάλλον, θα μπορούσαν να καταγραφούν περίπου 65.500 λιγότεροι θάνατοι που συνδέονται με άνοια, δηλαδή μείωση έως 10,5%.

Πρόκειται, ωστόσο, για υπολογισμούς και όχι για απόδειξη ότι η γειτονιά σχετίζεται με την άνοια. Μία πιθανή εξήγηση που εξετάζουν οι ειδικοί είναι ότι ορισμένοι άνθρωποι που αρχίζουν να εμφανίζουν προβλήματα μνήμης και σκέψης μπορεί αργότερα να μετακινούνται σε πιο ήσυχες περιοχές ή σε δομές φροντίδας εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.

ΠΗΓΗ: National Geographic

Φωτογραφία: istock