Πελικό: Ο θριαμβευτικός γύρος του κόσμου δύο χρόνια μετά τη δίκη για τους βιασμούς

Από την κυκλοφορία του «Et la joie de vivre» (Και η χαρά της ζωής), τον Φεβρουάριο, το οποίο έγινε μπεστ σέλερ μεταφρασμένο σε περισσότερες από 40 γλώσσες, η Ζιζέλ Πελικό κατακλύζεται από προσκλήσεις για να μιλήσει για τη ζωή της και το βιβλίο της σε ολόκληρο τον κόσμο. Παντού γίνεται δεκτή ως ηρωίδα. Αυτή η λατρεία, που συνεχίζει να τη συγκινεί βαθιά, τροφοδοτεί αυτό που έχει γίνει η αποστολή της: να δώσει δύναμη στις γυναίκες θύματα βιασμού.

Το καρέ καστανοκόκκινο μαλλί παραμένει καρέ και καστανοκόκκινο, τα γυαλιά παραμένουν μαύρα και στρογγυλά. Η Ζιζέλ Πελικό αποχωρεί από όπου και αν βρίσκεται ανάμεσα σε πλήθη και υπό τα χειροκροτήματα αγνώστων, στους οποίους απαντά χαμογελώντας, με τα χέρια ενωμένα σαν σε προσευχή, «merci, merci» (ευχαριστώ, ευχαριστώ).

Όμως δεν βρισκόμαστε πλέον στο δικαστικό μέγαρο της Αβινιόν, η Ζιζέλ Πελικό δεν είναι πια θύμα, αυτά τα άφησε πίσω της, στη δικαστική αίθουσα στις 19 Δεκεμβρίου 2024, την ημέρα της ετυμηγορίας για τη δίκη των βιασμών στο Μαζάν.

«Η ντροπή πρέπει να αλλάξει στρατόπεδο»

Στις 13 Σεπτεμβρίου 2026, στην Piazza Castello της Μάντοβας, στη Λομβαρδία, όπου διεξήχθη η 30ή διοργάνωση του Festivaletteratura, του σημαντικότερου λογοτεχνικού φεστιβάλ της Ιταλίας. Η Αβινιόν έμοιαζε μακρινή. Και τα χειροκροτήματα συνέχιζαν να συνοδεύουν αυτή την ευτυχισμένη 73χρονη γυναίκα, η οποία τα δέχεται σε κάθε σταθμό της εκστρατείας προώθησης του βιβλίου της.

Πριν από δύο χρόνια, στεκόταν όρθια στο εδώλιο, γυρίζοντας την πλάτη σε 50 άνδρες, μεταξύ των οποίων και ο σύζυγός της, που την είχαν βιάσει. Τη 13η Σεπτεμβρίου, μιλούσε καθιστή, μπροστά σε 500 συνεπαρμένους ανθρώπους που είχαν πληρώσει εισιτήριο για να δουν με σάρκα και οστά την ιστορική αυτή προσωπικότητα, για να την ακούσουν να αφηγείται το τραύμα της και την αναγέννησή της, για να την ακούσουν να λέει με τη δική της φωνή ότι «η ντροπή πρέπει να αλλάξει στρατόπεδο» και για να της εκφράσουν τον θαυμασμό και την ευγνωμοσύνη τους. Κατά την άφιξή της στη σκηνή, η Ζιζέλ Πελικό έγινε δεκτή με όρθιο χειροκρότημα δύο λεπτών. Δύο λεπτά είναι σύντομος χρόνος. Αλλά δύο λεπτά όρθιας αποθέωσης είναι πολλά και προκαλούν ανατριχίλα.

Ανάρπαστο το βιβλίο της

Το «Et la joie de vivre», γραμμένο μαζί με τη δημοσιογράφο και συγγραφέα Ζυντίθ Περινιόν (Judith Perrignon), κυκλοφόρησε στις 17 Φεβρουαρίου ταυτόχρονα σε 22 γλώσσες. Πλέον έχουν φτάσει τις 43, από τα κινεζικά μέχρι τα αλβανικά, από τα εβραϊκά μέχρι τα φινλανδικά, από τα καταλανικά μέχρι τα ταμίλ.

«Έλεγα μέσα μου ότι αν ενδιέφερε 10.000 άτομα, θα ήταν ήδη καλά», εκπλήσσεται ακόμα η Ζιζέλ Πελικό. Έως τις 26 Οκτωβρίου, η γαλλική έκδοση είχε πουλήσει 223.000 αντίτυπα, σύμφωνα με την GfK. Ο εκδοτικός οίκος Flammarion διευκρινίζει ότι, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών πωλήσεων καθώς και των πωλήσεων στην Ελβετία και το Βέλγιο, τα νούμερα φτάνουν τις 330.000. Το έργο είναι ήδη κερδοφόρο για τον εκδοτικό οίκο, κάτοχο των δικαιωμάτων στη γαλλική γλώσσα.

Τα νούμερα στο εξωτερικό αποδεικνύονται εξίσου εντυπωσιακά. Σύμφωνα με τη Σουζάνα Λι (Susanna Lea), την ατζέντισσα στην οποία η Ζιζέλ Πελικό ανέθεσε τη διαχείριση των διεθνών δικαιωμάτων και των οπτικοακουστικών δικαιωμάτων, 175.000 αντίτυπα έχουν πουληθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο και 160.000 στη Γερμανία, δύο χώρες όπου το βιβλίο σκαρφάλωσε στην κορυφή των πωλήσεων, όπως και στην Ιρλανδία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία ή τη Δανία.

Το Un hymne à la vie (Ένας ύμνος στη ζωή), ο τίτλος του σε όλες τις γλώσσες εκτός από τα γαλλικά, συμπεριλήφθηκε στις λίστες των μπεστ σέλερ δεκαοκτώ χωρών: 2ο στον Καναδά, 3ο στην Ιταλία και την Ισπανία, 4ο στην Ολλανδία και την Ουγγαρία, 6ο στις Ηνωμένες Πολιτείες, 8ο στην Αυστραλία, 11ο στη Βραζιλία.

Η Σουζάνα Λι, αν και συνηθισμένη σε παγκόσμια μπεστ σέλερ (είχε αναλάβει μεταξύ άλλων το Πατριώτης του Ρώσου αντιφρονούντα Αλεξέι Ναβάλνι), αντιλαμβάνεται «το μέγεθος αυτής της διεθνούς απήχησης». «Δεν υπάρχει πρόσφατο αντίστοιχο», σημειώνει η Σοφί ντε Κλοζέ (Sophie de Closets), επικεφαλής του Flammarion. «Δεν μπορώ να σκεφτώ ποια άλλη γαλλική προσωπικότητα έχει γράψει βιβλίο με τέτοια παγκόσμια απήχηση».

Η Ζιζέλ Πελικό

Μια «δάδα» στις αποσκευές της

Μετά την ετυμηγορία στην Αβινιόν, η Ζιζέλ Πελικό θα μπορούσε να είχε επιστρέψει στο Ιλ ντε Ρε (Σαράντ-Μαριτίμ), όπου ζει πλέον, και να ζητήσει να την αφήσουν στην ησυχία της για το υπόλοιπο της ζωής της.

«Κυρία Πελικό, κάνατε το καθήκον σας, και μάλιστα πολύ πέρα από αυτό που θα περίμενε κανείς από εσάς με βάση όσα βιώσατε. Μεταβιβάστε τώρα τη δάδα σε όλους εκείνους που ταυτίστηκαν με αυτόν τον αγώνα»: έτσι έκλεινε η αγόρευση του δικηγόρου της, Στεφάν Μπαμπονό (Stéphane Babonneau). «Δεν με άκουσε», διαπιστώνει σήμερα ο ίδιος χαμογελώντας. Η Ζιζέλ Πελικό κράτησε τη «δάδα», την οποία παίρνει μαζί στη βαλίτσα της σε κάθε μετακίνηση.

Η πόλη της Μάντοβας ήταν, αν οι υπολογισμοί της Le Monde είναι σωστοί, ο 32ος σταθμός μιας περιοδείας γεμάτης από δημόσιες ομιλίες, συνεδρίες υπογραφής βιβλίων, συνεντεύξεις, συναντήσεις με προσωπικότητες και μέλη βασιλικών οικογενειών, καθώς και τελετές βραβεύσεων.

Ας τα απαριθμήσουμε: Λονδίνο, Αμβούργο, Βερολίνο, Μόναχο, Μαδρίτη, Βαρκελώνη, Μιλάνο, Τορίνο, Ρώμη, Μόντρεαλ, Τορόντο, Νέα Υόρκη, Μπορντό, Παρίσι, Άμστερνταμ, Μίντελμπουργκ, Παρίσι, Νανσί, Λα Ροσέλ, Μονπελιέ, Εξ-αν-Προβάνς, Χέι-ον-Γουάι, Μάντσεστερ, Λονδίνο, Παρίσι, Λα Ροσέλ, Αβινιόν, Όσλο, Κοπεγχάγη, Στοκχόλμη, Βενετία, Μάντοβα.

Από την κυκλοφορία του βιβλίου, εξαιρουμένων του Ιουλίου και του Αυγούστου, η Ζιζέλ Πελικό περνάει μία στις τρεις ημέρες μακριά από το σπίτι της. Μέσα σε οκτώ μήνες ταξίδεψε περισσότερο από όσο σε ολόκληρη τη ζωή της. Δεν πρόκειται για περιοδεία, αλλά για έναν πραγματικό ανεμοστρόβιλο.

«Είναι υπέροχο να το ζεις αυτό. Πέρασα τόσες δύσκολες στιγμές. Σήμερα, αυτό που μου συμβαίνει είναι μόνο γλυκύτητα», συνοψίζει η ίδια έναν μήνα μετά το φεστιβάλ της Μάντοβας, στις 11 Οκτωβρίου, στα σαλόνια ενός κομψού ξενοδοχείου στο Λονδίνο με θέα στο Χάιντ Παρκ, συνοδευόμενη από τους δύο «σωματοφύλακες» που την ακολουθούν παντού στο έπος της: τη Σουζάνα Λι, ενορχηστρωτή αυτής της κολοσσιαίας περιοδείας αφού είχε προηγουμένως συντονίσει την παγκόσμια κυκλοφορία του βιβλίου, και τον Ζαν-Λου (Jean-Loup), τον σύντροφό της.

Η Ζιζέλ Πελικό βρίσκεται στο Λονδίνο για να παραλάβει εκ νέου ένα βραβείο «Γυναίκα της Χρονιάς», στην τελετή Women of the Year Lunch and Awards. Τρεις μέρες νωρίτερα, βρισκόταν στο Βερολίνο για το βραβείο «Γυναίκα της Χρονιάς» του γερμανικού περιοδικού Brigitte. Την προηγούμενη ημέρα, βρισκόταν στη Φρανκφούρτη για να μιλήσει στην Έκθεση Βιβλίου το απόγευμα και στη Γερμανική Εθνική Βιβλιοθήκη (Deutsche Nationalbibliothek) το βράδυ μπροστά σε 500 άτομα, ανάμεσα στα οποία ο πρόξενος της Γαλλίας και ο δήμαρχος της πόλης, ο οποίος είχε ακυρώσει το δείπνο του για να έρθει να την ακούσει.

Το χαμόγελο της δίνει δύναμη στις κακοποιημένες γυναίκες να συνεχίζουν τον αγώνα τους

Συναντήσεις κύρους

«Έχω την τύχη να ζω εξαιρετικές στιγμές».

Η Ζιζέλ Πελικό χρησιμοποιεί συχνά το επίθετο «εξαιρετικές», αλλά ποιο άλλο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει;

Θα υπήρχε σχεδόν υλικό για να γραφτεί ένα δεύτερο βιβλίο για όλα όσα της έχουν συμβεί από το πρώτο και μετά. Τον Φεβρουάριο, ήπιε τσάι με την Καμίλα στο Κλάρενς Χάουζ (την κατοικία της βασίλισσας της Αγγλίας στο Λονδίνο), η οποία άφησε κατά μέρος το πρωτόκολλο για να την ασπαστεί. Τον Μάρτιο, παρασημοφορήθηκε με το Τάγμα της Πολιτικής Αξίας στο παλάτι της Μονκλόα στη Μαδρίτη από τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ. Τον Απρίλιο, βρέθηκε στο ίδιο τραπέζι με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατά την τελετή των Βραβείων των Τεσσάρων Ελευθεριών (Four Freedoms Awards) του Ιδρύματος Ρούζβελτ, στην Ολλανδία. Εκεί, το όνομά της είναι πλέον χαραγμένο σε έναν τοίχο του αβαείου του Μίντελμπουργκ, δίπλα σε εκείνα άλλων βραβευθέντων, όπως ο Νέλσον Μαντέλα. «Εκεί, ναι, νιώθει κανείς μια κάποια περηφάνια», παραδέχθηκε.

Έλαβε επίσης το βραβείο von Fürstenberg για την ηγεσία (DVF Awards), τον Σεπτέμβριο στη Βενετία, όπου η Τζέιν Φόντα έπεσε στην αγκαλιά της, και το Freedom Prize του Ιδρύματος PL, τον Ιούνιο στην Κοπεγχάγη, όπου έγινε δεκτή από τη βασίλισσα Μαίρη της Δανίας. Στις 14 Ιουλίου 2025 χρίστηκε Ιππότης της Λεγεώνας της Τιμής, με την τελετή να απομένει να διοργανωθεί. Ένα διαδικτυακό ψήφισμα, υπογεγραμμένο από 184.000 άτομα, ζήτησε να της απονεμηθεί το Νόμπελ Ειρήνης. «Ας μην υπερβάλλουμε κιόλας», το προσπερνά η ίδια ξεσπώντας σε γέλια.

Μακριά από τους φακούς των σκανδαλοθηρικών μέσων, η Ζιζέλ Πελικό πολλαπλασίασε τις ουσιαστικές συναντήσεις με συντρόφους στον αγώνα από μακριά, ιδίως με τη δημοσιογράφο και φεμινίστρια ακτιβίστρια Γκλόρια Στάινεμ (Gloria Steinem), στο σπίτι της στη Νέα Υόρκη, στα τέλη Μαρτίου, λίγους μήνες πριν από τον θάνατό της, ή με τον Τζίνο Τσεκετίν (Gino Cecchettin), με τον οποίο μοιράστηκε τη σκηνή στη Μάντοβα, έναν άνθρωπο που αφοσιώθηκε στον αγώνα κατά της έμφυλης βίας μετά τη δολοφονία της κόρης του, Τζούλια Τσεκετίν, από τον πρώην σύντροφό της το 2023, ένα γεγονός που προκάλεσε σεισμό στην Ιταλία συγκρίσιμο με την υπόθεση του Μαζάν στη Γαλλία.

«Στην αρχή, το πρόγραμμά της άγγιζε τα όρια του απάνθρωπου», θυμάται ο Στεφάν Μπαμπονό, ο οποίος συνόδευσε τη Ζιζέλ Πελικό για μερικές εβδομάδες. «Ανησυχούσα συχνά για εκείνη, την έβλεπα πολύ κουρασμένη. Σε ορισμένες στιγμές τής έλεγα: “Πρέπει να ακυρώσουμε”. Εκείνη απαντούσε: “Όχι, ο κόσμος με περιμένει”». Ο Αντουάν Καμί (Antoine Camus), επίσης δικηγόρος της, συμμετείχε επίσης σε ορισμένα ταξίδια: «Στη Ρώμη έδινε συνεντεύξεις από το πρωί ως το βράδυ. Στη Νέα Υόρκη ή στο Τορόντο, οι ημέρες μπορούσαν να ξεκινήσουν στις 8:30 και να τελειώσουν στις 22:00, και ήταν θαύμα αν προλαβαίναμε να γευματίσουμε. Ο Στεφάν κι εγώ ήμασταν εξαντλημένοι. Μερικές φορές, κατεβαίνοντας από το αεροπλάνο, έμοιαζε σαν να είχε γεράσει είκοσι χρόνια. Αλλά άντεχε, χάρη στην αδρεναλίνη. Έχει μέσα της μια απίστευτη ενέργεια».

Πρόγραμμα αρχηγού κράτους, και μάλιστα για κάθε πρόσκληση που γινόταν δεκτή, άλλες 10 απορρίπτονταν. Οι προτάσεις συνεχίζουν να καταφθάνουν καθημερινά. «Κατακλυζόμαστε κατά καιρούς από αιτήματα και πρέπει να κάνουμε επιλογές», εξηγεί η Σουζάνα Λι. «Η Ζιζέλ είναι 73 ετών, και παρόλο που διαθέτει ασυνήθιστη ενέργεια, το σώμα της βίωσε πράγματα απίστευτης βίας. Δεν έπρεπε να μετατραπεί σε έναν μαραθώνιο που θα την εξουθένωνε». Για την ακρίβεια, δεν ήταν αυτό που φοβόταν περισσότερο η ίδια: «Ο φόβος μου αρχικά δεν ήταν η εξάντληση, αλλά το: “Θα σταθώ στο ύψος των περιστάσεων;”».

Ένας «ωκεανός» καλοσύνης

Η περιπέτεια ξεκίνησε στο Λονδίνο, στις 20 Φεβρουαρίου, τρεις ημέρες μετά την κυκλοφορία του βιβλίου. Η Ζιζέλ Πελικό μίλησε στη σκηνή του Royal Festival Hall στο πολιτιστικό κέντρο Southbank, χωρητικότητας 2.600 θέσεων. «Ήταν η πρώτη φορά που μιλούσα μπροστά σε τόσο πολύ κόσμο», θυμάται. «Όταν μου έδειξαν την άδεια αίθουσα πριν, ήθελα να φύγω».

«Εκείνη τη στιγμή έφτασε η Κέιτ Γουίνσλετ», αφηγείται η Σουζάνα Λι. Η ηθοποιός του Τιτανικού (τον οποίο η Ζιζέλ Πελικό έχει δει τέσσερις φορές) επρόκειτο να ανέβει στη σκηνή το ίδιο βράδυ, στο πλευρό της, για να διαβάσει αποσπάσματα από το βιβλίο. «Αγκαλιάστηκαν, η καθεμία είπε στην άλλη πόση τιμή ένιωθε για τη γνωριμία, και τότε η Ζιζέλ ψιθύρισε: “Δεν το έχω ξανακάνει ποτέ αυτό, δεν θα τα καταφέρω”. Η Κέιτ Γουίνσλετ της απάντησε: “Don’t worry sister, we got you” [Μην ανησυχείς, αδελφή μου, είμαστε μαζί σου]».

Η Ζυντίθ Περινιόν ήταν παρούσα σε αυτή τη μεγάλη πρεμιέρα στη βρετανική πρωτεύουσα: «Μόλις πάτησε το πόδι της στη σκηνή, ο κόσμος σηκώθηκε όρθιος, standing ovation. Δεν είχε προλάβει να πει λέξη. Εκεί αναρωτηθήκαμε: “Τι συμβαίνει;”». Εκείνο το βράδυ, μέσα στη φόρτιση, η Ζιζέλ Πελικό απάντησε μερικές φορές εκτός θέματος. Αλλά «ό,τι κι αν έλεγε, ακόμα κι αν ήταν κάτι ασυνάρτητο, ο κόσμος χειροκροτούσε», παρατηρεί ο Αντουάν Καμί. «Εμπνέει έναν ενθουσιασμό απόλυτο, ολοκληρωτικό, άνευ όρων. Βρίσκεται σε κατακτημένο έδαφος». Από πόλη σε πόλη, από θρίαμβο σε θρίαμβο, η Ζιζέλ Πελικό πλέει πάνω σε έναν ωκεανό καλοσύνης.

Στη Γαλλία, μετά από μια ευρύτατη εκστρατεία στα ΜΜΕ κατά την κυκλοφορία του βιβλίου, κράτησε μάλλον διακριτική στάση: συνεδρίες υπογραφών στο Φεστιβάλ Βιβλίου του Παρισιού ή στο βιβλιοπωλείο Octopus στο Αρς-αν-Ρε, στον τόπο κατοικίας της, και πέντε δημόσιες ομιλίες, η τελευταία εκ των οποίων τον Ιούνιο στην Αβινιόν. Μια επιστροφή που «ξύπνησε οδυνηρές αναμνήσεις», αλλά όπου ένιωσε «βαθιά συγκινημένη» από τις φεμινίστριες ακτιβίστριες που την υποδέχτηκαν με τα ίδια συνθήματα και το ίδιο πανό «Merci Gisèle» όπως κατά τη διάρκεια της δίκης. Γιατί τόσο λίγες συναντήσεις με τους αναγνώστες της δικής της χώρας; «Στη Γαλλία, νιώθω ότι με έχουν δει πάρα πολύ. Δεν θα ήθελα ο κόσμος να καταλήξει να με βαρεθεί. Είναι πιο εύκολο για μένα να μιλάω στο εξωτερικό».

Υπάρχει φυσικά και οικονομικό διακύβευμα: το να προσφερθεί σε κάθε χώρα όπου κυκλοφόρησε το βιβλίο η δική της «στιγμή Ζιζέλ», με εμφανίσεις στη σκηνή και στα μέσα ενημέρωσης, δεν βλάπτει τα νούμερα των πωλήσεων.

«Νιώθει ευγνωμοσύνη απέναντι στους εκδότες που πίστεψαν σε εκείνη», εξηγεί ο Αντουάν Καμί. «Έχει μια πλευρά καλής μαθήτριας, δεν θέλει να απογοητεύσει, θέλει να πάει καλά το βιβλίο, οπότε παίζει το παιχνίδι». Όμως «αυτό που ζει είναι πολύ ιδιαίτερο, ξεπερνά κατά πολύ μια απλή περιοδεία προώθησης», διαβεβαιώνει η Σοφί ντε Κλοζέ. Διακρίνει κανείς πράγματι μια δίψα για κοινωνία και επικοινωνία και από τις δύο πλευρές. «Ο κόσμος έχει ανάγκη από πρόσωπα-σύμβολα, οι αγώνες χρειάζονται ενσάρκωση», αναλύει ο Στεφάν Μπαμπονό. «Κι εκείνη το αποδέχτηκε».

«Όταν ήμουν 16 ετών, αναρωτιόμουν συχνά ποια ήταν η αποστολή μου», γράφει στο βιβλίο της. Προκαλώντας ένα παγκόσμιο ωστικό κύμα με την απόφασή της να ανοίξει τις πόρτες της δίκης της στο κοινό, πίστευε, γράφει επίσης, ότι «ίσως είχε εκπληρώσει εκείνη την αποστολή που τη βασάνιζε στα 16 της». Η περιοδεία της, λέει σήμερα, «είναι ένας τρόπος να αφοσιωθώ, να πάω πέρα από αυτό που βίωσα, να βοηθήσω τους άλλους. Αν δεν το έκανα, νομίζω ότι δεν θα εκπλήρωνα πλήρως την αποστολή μου». «Η Ζιζέλ έχει μια ελαφρώς μυστικιστική πλευρά», υπογραμμίζει ο Στεφάν Μπαμπονό, «έχει την πεποίθηση ότι κάνει αυτό για το οποίο βρίσκεται στη Γη, ότι αυτό είναι το νόημα της ζωής της».

Η ίδια εξηγεί: «Ξέρω ότι πολλές γυναίκες που υποφέρουν έρχονται να με ακούσουν, βλέπω στο βλέμμα ορισμένων ότι αναρωτιούνται: “Θα έχω άραγε τη δύναμη να πάω να κάνω καταγγελία;” Νιώθω επιφορτισμένη με μια ευθύνη απέναντι σε όλα αυτά τα θύματα που δεν τολμούν ακόμη να μιλήσουν. Προσπαθώ να τους μεταδώσω το μήνυμα ότι πρέπει να ζητήσουν βοήθεια, ότι δεν μπορεί κανείς να τα καταφέρει μόνος του, και ελπίζω, στο μέτρο των δυνατοτήτων μου, να τους δώσω δύναμη και θάρρος για να αντέξουν και να ξεπεράσουν αυτό που βιώνουν». Το να ακούει κανείς τη Ζιζέλ Πελικό είναι καταφανώς ευεργετικό για πολλούς ανθρώπους. Το να ανεβαίνει στη σκηνή είναι ευεργετικό και για την ίδια: «Με γαλβανίζει. Αν ο λόγος μου μπορεί να κάνει καλό έστω και σε έναν άνθρωπο, τότε κέρδισα, είναι μια μέρα που άξιζε. Είναι απλό, στην πραγματικότητα».

Credit: AFP

Το δικαίωμα στην ευτυχία

Παντού γεμίζει τις αίθουσες. Τα εισιτήρια των 20 ή 30 ευρώ, δολαρίων ή λιρών εξαντλούνται μέσα σε λίγα λεπτά, και όσοι δεν έχουν ήδη προμηθευτεί το βιβλίο μπορούν να το αγοράσουν στην έξοδο, όπου περιμένουν στοίβες από προ-υπογεγραμμένα αντίτυπα. Η Ζιζέλ Πελικό, πάντα κομψή, με την καρφίτσα «Shame must change sides» («Η ντροπή πρέπει να αλλάξει στρατόπεδο») στο σακάκι, σταυροπόδι και ένα ποτήρι νερό δίπλα της, δυσκολεύει ορισμένες φορές τους διερμηνείς με τον γρήγορο ρυθμό ομιλίας της και τις μακροσκελείς προτάσεις της. Όμως, από σταθμό σε σταθμό, το τρακ των πρώτων ημερών έχει εξαφανιστεί, έχει αποκτήσει αυτοπεποίθηση, ο λόγος της έχει τελειοποιηθεί, μοιάζει πλέον σαν να το έκανε αυτό σε όλη της τη ζωή, και το κοινό κρέμεται από τα χείλη της.

Συνήθως, μια τοπική ηθοποιός διαβάζει μερικά αποσπάσματα από το βιβλίο. Συμβαίνει η ίδια η Ζιζέλ Πελικό να διαβάσει ένα κομμάτι κεφαλαίου, το τελευταίο —εκείνο που αρχίζει με τη φράση: «Αυτή η ιστορία δεν μου ανήκει πλέον ολοκληρωτικά»— και τότε ένα ρίγος διαπερνά το κοινό.

Από πόλη σε πόλη, οι ερωτήσεις μοιάζουν, οι απαντήσεις επίσης. Η Ζιζέλ Πελικό επιστρέφει ξανά και ξανά σε εκείνη τη 2α Νοεμβρίου 2020, όταν ανακάλυψε τα γεγονότα στο αστυνομικό τμήμα του Καρπαντρά (Βωκλύζ), ή σε εκείνη την ημέρα του Μαΐου 2024 που αποφάσισε να παραιτηθεί από τη διεξαγωγή της δίκης κεκλεισμένων των θυρών. Επαναλαμβάνει ξανά και ξανά ότι όχι, δεν θα πετάξει στα σκουπίδια πενήντα χρόνια γάμου, και ότι ναι, θα πάει να δει τον Ντομινίκ Πελικό στη φυλακή κάποια μέρα. Τονίζει ξανά και ξανά ότι «οι άνδρες και οι γυναίκες πρέπει να ζουν σε αρμονία» και ότι «η αλλαγή των νόμων δεν ωφελεί σε τίποτα αν δεν αλλάξουμε τις νοοτροπίες».

Υπερασπίζεται κάθε φορά το «δικαίωμά της στην ευτυχία» και δεν παραλείπει ποτέ να αναφέρει τον «υπέροχο άνθρωπο» με τον οποίο μοιράζεται πλέον τη ζωή της. «Είναι αλήθεια ότι συχνά λέω τα ίδια πράγματα, μερικές φορές νιώθω ότι επαναλαμβάνομαι», παραδέχεται. «Αλλά δεν μπορώ να μιλήσω για κάτι άλλο, δεν πρόκειται να δώσω τη συνταγή μου για μπλανκέτ (μοσχαράκι ραγού)».

Η Ζιζέλ Πελικό έχει χιούμορ. Είναι αρκετά αποπροσανατολιστικό στην αρχή, αλλά γελάει συχνά. Η φρίκη των γεγονότων που υπέστη και η σοβαρότητα του μηνύματος που μεταδίδει τώρα δεν εμποδίζουν τον αυτοσαρκασμό. «Αν δεν έχεις χιούμορ στη ζωή, τα πράγματα γίνονται περίπλοκα», λέει απλά. Κατά τη διάρκεια της δίκης στην Αβινιόν, το Charlie Hebdo είχε δημοσιεύσει σκίτσα που είχαν σοκάρει τις ευαίσθητες ψυχές. «Εμένα μου είχαν φανεί εξαιρετικά!»

Περπατώντας στους δρόμους της Μάντοβας, λίγες ώρες πριν ανέβει στη σκηνή, διαπίστωσε ότι το βιβλίο της βρισκόταν σε περίοπτη θέση στις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων αλλά και στη βιτρίνα ενός καταστήματος εσωρούχων, ανάμεσα σε σουτιέν και κιλότες. «Α, έχει πλάκα να βλέπεις το βιβλίο σου σε αυτή τη βιτρίνα! Και όχι, δεν κάνω ακόμα διαφήμιση για σουτιέν». «Είναι καθησυχαστική η Ζιζέλ», αναλύει η Ζυντίθ Περινιόν. «Έζησε μια φρικτή ιστορία, αλλά επειδή βγήκε πιο δυνατή, αυτό καθησυχάζει. Αν ήταν ένα καταρρακωμένο θύμα, ο κόσμος θα δίσταζε περισσότερο να πάει να τη δει». Η ίδια το επαναλαμβάνει κι αυτό αρκετά συχνά: «Αυτό που με έσωσε είναι ότι δεν έχω αναμνήσεις. Αν είχα, νομίζω ότι δεν θα βρισκόμουν μπροστά σας».

Από τη συμπάθεια στην αφοσίωση

Το πρόγραμμα έχει ελαφρύνει σε σχέση με την έξαψη των πρώτων ημερών: πλέον ταξιδεύει πέντε ή έξι ημέρες τον μήνα, και όχι δεκαοκτώ, όπως συνέβη τον Μάρτιο. Η Ζιζέλ Πελικό «δεν έχει απηυδήσει», οκτώ μήνες περιοδείας δεν μείωσαν τον ενθουσιασμό της: «Εξακολουθώ να εκπλήσσομαι βλέποντας ανθρώπους συγκινημένους που με γνωρίζουν και με ακούν να μιλάω, που σηκώνονται όρθιοι, που με χειροκροτούν. Είναι εντυπωσιακό, με συγκινεί κάθε φορά. Δεν μπορεί κανείς να το συνηθίσει αυτό. Κάθε φορά, το συναίσθημα είναι το ίδιο».

Η Ζιζέλ Πελικό δεν συνηθίζει ούτε τις εκδηλώσεις συμπάθειας που διανθίζουν την καθημερινότητά της. Είναι ο λογαριασμός που πληρώνεται για λογαριασμό της σε ένα εστιατόριο από κάποιον πελάτη που έφυγε διακριτικά, ή ο ελεγκτής του τρένου TGV που της δίνει κουπόνια για ένα ποτό στο κυλικείο. Είναι ο διευθυντής του Φεστιβάλ της Αβινιόν, Τιάγκο Ροντρίγκες, που της ανοίγει δωρεάν τις πόρτες του μέχρι το 2030, ή μια πρόσκληση που ήρθε ουρανοκατέβατη για τη συναυλία της Σελίν Ντιόν στην Plenitude Arena.

Δεν περνάει μέρα χωρίς να την πλησιάσει κάποιος άγνωστος στον δρόμο, σε μια καφετέρια στο Παρίσι, στο τρένο της επιστροφής προς τη Λα Ροσέλ ή στην άλλη άκρη του κόσμου. Η Ζιζέλ Πελικό έχει δεκάδες αναμνήσεις από τέτοιες συναντήσεις: εκείνη τη γυναίκα στην Εξ-αν-Προβάνς (Μπους-ντυ-Ρον) που κατέβηκε από το αυτοκίνητό της καταμεσής του δρόμου προκαλώντας μποτιλιάρισμα για να έρθει να τη χαιρετήσει, ή εκείνες τις δύο Αγγλίδες που την αναγνώρισαν στους καταρράκτες Ιγκουασού, στη Βραζιλία. Τα αιτήματα για σέλφι είναι αμέτρητα και μπορεί να προέρχονται από περαστικούς, από δημοσιογράφους στο τέλος μιας συνέντευξης ή από τον κυβερνήτη της πτήσης Βενετία-Παρίσι εν πτήσει. Εκείνοι που δεν τολμούν να της μιλήσουν της δίνουν απλώς ένα σημειωματάκι. Μερικοί νιώθουν την ανάγκη να την αγγίξουν, να της πιάσουν τα χέρια. «Υπάρχουν κάποιοι που μου λένε: “Μα είστε εσείς, αληθινά;” Μερικές φορές όλο αυτό με ξεπερνάει λίγο».

Ο θαυμασμός αγγίζει μερικές φορές τη λατρεία. Γυναίκες και άνδρες ξεσπούν σε κλάματα όταν τη βλέπουν. Ο Ζαν-Λου κρατάει στο τηλέφωνό του το βίντεο μιας απαρηγόρητης έφηβης στην αγκαλιά της Ζιζέλ Πελικό, στους πρόποδες του τεράστιου Χριστού Λυτρωτή στον λόφο Κορκοβάντο, στο Ρίο. «Έχω δει ανθρώπους να μην μπορούν να της μιλήσουν», αφηγείται ο Στεφάν Μπαμπονό. «Στη Βαρκελώνη, μια νεαρή γυναίκα περίμενε τρεις ώρες για να έρθει να την ακούσει. Στο τέλος της ομιλίας της, έκλαιγε και έτρεμε μπροστά της, τα λόγια δεν έβγαιναν. Κατάφερε τελικά να της πει: “Περάσαμε πολύ δύσκολα πράγματα, μας βοηθήσατε πάρα πολύ”. Η Ζιζέλ τής χάιδεψε το πρόσωπο. Έχει πάντα μια στιγμή, έναν λόγο για όλους».

«Μου έγινε η ερώτηση μία φορά σε μια αίθουσα: “Δεν φοβάστε μήπως γίνετε γκουρού;” Γκουρού; Ξέσπασα σε γέλια, τι ερώτηση είναι αυτή;» Η Ζιζέλ Πελικό πάντως έχει γίνει η έμπιστη εξομολογήτρια προσωπικών δραμάτων: «Πολλές γυναίκες μού εξομολογούνται ότι ο σύζυγός τους τις βίαζε για χρόνια, για παράδειγμα. Αυτές οι γυναίκες ίσως ελπίζουν ότι μπορώ να τις σώσω. Δεν μπορώ. Πρέπει να κάνουν οι ίδιες τα βήματα για να βγουν από αυτή την κατάσταση. Το να καταφέρουν να βάλουν λέξεις σε αυτό που ζουν είναι ένα πρώτο βήμα».

«Ευθυγράμμιση πλανητών»

Η Ζιζέλ Πελικό είναι σύμβολο για τους μεν, ηρωίδα για τους δε, ίνδαλμα για όλους — όροι που η ίδια επιμένει να αρνείται, προτιμώντας εκείνον της «αφυπνίστριας» (éveilleuse) που της απέδωσε η ιστορικός Μισέλ Περό (Michelle Perrot). Μπροστά σε όλα αυτά παραμένει αφοπλιστικά, σχεδόν αφελώς σεμνή, σε αντίθεση με τη δυναμική αυτού που ενσαρκώνει. Πόσες φορές έχει επαναλάβει ότι δεν είναι «Μητέρα Τερέζα», ότι «δεν έκανε τίποτα το εξαιρετικό», ότι ήταν απλώς «μια συνηθισμένη γυναίκα που ζήτησε να ανοίξουν οι πόρτες της δίκης»; «Όταν τη βλέπω στη σκηνή, είναι ο εαυτός της. Δεν υπάρχει υποκρισία, ούτε ρόλος. Δεν έχει αλλάξει. Δεν της έχει πάρει καθόλου τα μυαλά», χαίρεται η Πασκάλ, η καλύτερή της φίλη.

Καμία οικονομική λεπτομέρεια δεν έχει διαρρεύσει, η Σοφί ντε Κλοζέ διαψεύδει τη φήμη για προκαταβολή 1 εκατομμυρίου ευρώ και διαβεβαιώνει ότι η προσφορά του Flammarion δεν ήταν η υψηλότερη. Όμως είναι προφανές ότι οι αγωνίες της υπερχρέωσης που αποτελούσαν κάποτε την καθημερινότητα της Ζιζέλ Πελικό ανήκουν στο μακρινό παρελθόν. Το Et la joie de vivre τής επέτρεψε επίσης να ξαναβρεί τη χαρά τού να μη στερείται τίποτα, να δώσει ένα επιπλέον ποσό στους δικηγόρους της, οι οποίοι είχαν αναστείλει τη δραστηριότητά τους για πολλούς μήνες για χάρη της, και να απολαύσει όμορφες διακοπές στους τροπικούς με τον σύντροφό της… «Το βιβλίο πάει καλά, δεν πρόκειται να το κρύψω», εξηγεί η ίδια, «αλλά τα χρήματα δεν καθόρισαν ποτέ τις επιλογές μου. Το 2020 έπρεπε να ξεκινήσω τη ζωή μου από το μηδέν, είχα χάσει τα πάντα. Πούλησα τα έπιπλα του Μαζάν για ψίχουλα στο Leboncoin, δεν είχα τίποτα πια. Ξεπλήρωσα τα χρέη μου την εβδομάδα πριν από την κυκλοφορία του βιβλίου, μετά από χρόνια δυσκολιών. Ήταν ηθικά σημαντικό για μένα. Ό,τι μου συμβαίνει είναι καθαρό κέρδος. Δεν ζήτησα τίποτα. Δεν έκλεψα αυτή την επιτυχία και δεν ντρέπομαι γι’ αυτήν».

«Ίσως πρέπει να θεωρήσουμε απαράβατη πραγματικότητα το ότι με τη Ζιζέλ Πελικό, από εδώ και στο εξής, όλα εξελίσσονται πάντα καλά», χαμογελά ο Στεφάν Μπαμπονό. «Στις 8 Ιουνίου 2021», αφηγείται η ίδια, «πήγα να εγκατασταθώ στο Ιλ ντε Ρε. Είχα ζήσει επτά μήνες στα παιδιά μου, η κατάσταση γινόταν πολύ περίπλοκη και χρειαζόμουν απομόνωση. Οι φίλες μου με συνόδευσαν, δεν ήθελαν να με αφήσουν ολομόναχη την πρώτη εβδομάδα. Κάναμε ποδήλατο και τους έλεγα: “Κορίτσια, θα τα καταφέρω, θα δείτε, οι πλανήτες θα ευθυγραμμιστούν για μένα μια μέρα”. Με περνούσαν για τρελή. Μπορεί να σας φαίνεται παράξενο, αλλά πάντα πίστευα στο τυχερό μου αστέρι. Έλεγα στον εαυτό μου: “Δεν μπορώ να πιάσω περισσότερο πάτο, γιατί είμαι ήδη εκεί. Μόνο προς τα πάνω μπορώ να πάω”». Οι πλανήτες ευθυγραμμίστηκαν.

Και τώρα; Σε δικαστικό επίπεδο, στις 24 Μαΐου 2027 πρόκειται να διεξαχθεί η αστική ακροαματική διαδικασία για τη δίκη των βιασμών του Μαζάν, η οποία θα καθορίσει το ύψος της αποζημίωσής της. Παράλληλα, θα ακολουθήσει η κυκλοφορία του βιβλίου της σε έκδοση τσέπης στα μέσα Φεβρουαρίου, ένα ντοκιμαντέρ στην πλατφόρμα HBO εντός του 2027 και μια κινηματογραφική μεταφορά, άγνωστο πότε ακόμη — «Έχουμε πολλές προτάσεις, αλλά επείγει να πάρουμε τον χρόνο μας», δηλώνει η Σουζάνα Λι. Και μετά θα έρθει η στιγμή που όλο αυτό θα τελειώσει. «Ξέρω καλά ότι κάποια μέρα θα ενδιαφέρονται λιγότερο για μένα, και αυτό είναι απολύτως εντάξει», υποθέτει η Ζιζέλ Πελικό, η οποία «δεν φοβάται καθόλου» το κενό. «Δεν βαριέμαι ποτέ. Έχω τους φίλους μου, τα παιδιά μου, την οικογένειά μου. Θα προσαρμοστώ στη νέα μου ζωή, είμαι πεπεισμένη γι’ αυτό».

Στο μεταξύ, ακολουθούν η Πολωνία και η Ουγγαρία τον Νοέμβριο, η Κολομβία τον Ιανουάριο, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία τον Μάιο, η Βραζιλία τον Ιούλιο και, αναμφίβολα, στο ενδιάμεσο όλων αυτών, η Αργεντινή, το Μεξικό, η Χιλή και η Νότια Κορέα. Το Gisèle World Tour συνεχίζεται.

Πηγή: Le Monde