Σύνοδος του Ροβανιέμι: Η Ευρώπη διεκδικεί ισχυρότερο ρόλο στην Αρκτική

Σε πεδίο αυξανόμενου γεωπολιτικού ανταγωνισμού μετατρέπεται η Αρκτική, με δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες να ζητούν από την Ευρωπαϊκή Ενωση ισχυρότερη και πιο ενεργή παρουσία στην περιοχή, απέναντι στη ρωσική απειλή, την αυξανόμενη κινεζική δραστηριότητα αλλά και τις βλέψεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία.

Το μήνυμα που εξέπεμψαν από το Ροβανιέμι, στη βόρεια Φινλανδία, ήταν σαφές: η ΕΕ καλείται πλέον να αναλάβει «στρατηγικό και περισσότερο προληπτικό ρόλο» στον ευρωπαϊκό Βορρά.

«Η ασφάλεια στην Αρκτική πρέπει να διασφαλιστεί συλλογικά», υπογράμμισαν σε κοινό ανακοινωθέν οι χώρες που συμμετείχαν στη σύνοδο, μεταξύ των οποίων η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Δανία, η Ολλανδία και Σουηδία.

Η ευρωπαϊκή κινητοποίηση έρχεται επτά μήνες μετά την τρίτη απειλή του αμερικανού προέδρου να θέσει υπό αμερικανικό έλεγχο τη Γροιλανδία, την τεράστια αυτόνομη περιοχή  της Δανίας.

Στην άλλη πλευρά βρίσκεται η Ρωσία, την οποία οι συμμετέχοντες στη σύνοδο χαρακτήρισαν «σημαντική και διαρκή απειλή» για την ασφάλεια. Για τη Φινλανδία, μάλιστα, η διάσταση αυτή είναι ιδιαίτερα απτή, καθώς μοιράζεται με τη Ρωσία σύνορα μήκους άνω των 1.300 χιλιομέτρων.

Στο Ροβανιέμι βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν, αλλά και ηγέτες κρατών χωρίς άμεση γεωγραφική σύνδεση με την Αρκτική, όπως ο πρόεδρος της Ρουμανίας Νίκουσορ Νταν.

Η παρουσία τους είχε και σαφή πολιτικό συμβολισμό: να καταδείξει ότι οι εξελίξεις στον αρκτικό κύκλο δεν αφορούν μόνο τις βόρειες χώρες, έγραψε το Γαλλικό Πρακτορείο.

«Αυτό που συμβαίνει εδώ δεν είναι περιφερειακό ζήτημα. Είναι ευρωπαϊκό ζήτημα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

Η Αρκτική αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία καθώς η υποχώρηση των πάγων ανοίγει νέες θαλάσσιες οδούς, ενώ παράλληλα αυξάνει την πρόσβαση σε σημαντικά, μέχρι σήμερα ανεκμετάλλευτα, κοιτάσματα πρώτων υλών. Την ίδια στιγμή, η ενισχυμένη στρατιωτική δραστηριότητα της Ρωσίας και της Κίνας στην περιοχή προσθέτει μια ακόμη διάσταση στον ανταγωνισμό για τον έλεγχο του ευρωπαϊκού Βορρά.

Η σύνοδος του Ροβανιέμι δεν κατέληξε σε επίσημες αποφάσεις. Πραγματοποιήθηκε, ωστόσο, σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται τις επόμενες εβδομάδες να παρουσιάσει τη νέα στρατηγική της για την Αρκτική, η οποία θα καθορίσει τις βασικές πολιτικές κατευθύνσεις των Βρυξελλών για τα επόμενα χρόνια.

Μέχρι τότε, τα κράτη-μέλη επιχειρούν να επηρεάσουν το περιεχόμενο του τελικού κειμένου και, κυρίως, να προσδώσουν στην ευρωπαϊκή πολιτική για την περιοχή σαφέστερη διάσταση ασφάλειας και άμυνας.

«Θα πρέπει να ενισχύσουμε τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτή την περιοχή, προκειμένου να συμπληρώσουμε τις προσπάθειες του ΝΑΤΟ», δήλωσε ο Φρίντριχ Μερτς στην κοινή συνέντευξη Τύπου των ηγετών.

Στο επίκεντρο των συζητήσεων παρέμεινε αναπόφευκτα η Γροιλανδία, η οποία βρέθηκε τους προηγούμενους μήνες στο κέντρο μιας πρωτοφανούς αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσινγκτον και Κοπεγχάγης.

Η Μέτε Φρεντέρικσεν εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξη για τις συνομιλίες που διεξάγονται στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας που συγκρότησαν νωρίτερα φέτος η Γροιλανδία, η Δανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Η δανή πρωθυπουργός έχει βρεθεί αντιμέτωπη με την επίμονη επιθυμία του Ντόναλντ Τραμπ να θέσει τη Γροιλανδία υπό αμερικανικό έλεγχο. Ο αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι η Δανία δεν είναι σε θέση να προστατεύσει το τεράστιο νησί από τη Ρωσία και την Κίνα, επικαλούμενος λόγους εθνικής και στρατηγικής ασφάλειας.

«Είναι πολύ νωρίς για να εξαχθούν συμπεράσματα, αλλά είμαι αρκετά αισιόδοξη για την ικανότητά μας να βρούμε μια λύση», δήλωσε η Φρεντέρικσεν στο Ροβανιέμι.

«Όσο η ομάδα εργασίας συνεχίζει το έργο της, τίποτα δεν μπορεί να ολοκληρωθεί, αλλά προφανώς ελπίζω να βρούμε μια ειρηνική οδό, συμπεριλαμβανομένων και των Αμερικανών», πρόσθεσε.

Για το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων έχουν γίνει γνωστά ελάχιστα. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Ουάσινγκτον επιδιώκει τη δημιουργία τριών νέων στρατιωτικών βάσεων στη νότια Γροιλανδία, πέραν της βάσης Πιτουφίκ που ήδη λειτουργεί στο βόρειο τμήμα του νησιού.

Οι ΗΠΑ διαθέτουν, πάντως, ήδη ευρύ περιθώριο στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία βάσει της αμυντικής συμφωνίας του 1951, η οποία επικαιροποιήθηκε το 2004 και επιτρέπει στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να αναπτύσσουν εγκαταστάσεις, υπό την προϋπόθεση ενημέρωσης των αρμόδιων αρχών.

Αν και η Γροιλανδία δεν αποτελεί τμήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι Βρυξέλλες επιχειρούν παράλληλα να ενισχύσουν τους δεσμούς τους με το νησί.

Την προηγούμενη εβδομάδα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επισκέφθηκε το αρκτικό νησί, ανακοινώνοντας στενότερη συνεργασία και επενδυτικό πακέτο ύψους 200 εκατ. ευρώ. Μέρος των κονδυλίων προορίζεται για τις υποδομές που απαιτούνται για την εξόρυξη πολύτιμων πρώτων υλών — έναν τομέα που βρίσκεται πλέον στον πυρήνα του διεθνούς ανταγωνισμού στην Αρκτική.

Η μετατόπιση είναι ενδεικτική του πόσο γρήγορα έχει αλλάξει η γεωπολιτική εικόνα της περιοχής. «Όταν έγινα πρωθυπουργός της Δανίας, η Αρκτική δεν βρισκόταν πραγματικά στην ατζέντα της Ευρωπαϊκής Ενωσης ή του ΝΑΤΟ. Σήμερα, έχουμε 19 συμμάχους που διεξάγουν μαζί γυμνάσια στη Γροιλανδία», σημείωσε η Φρεντέρικσεν.

Την ίδια ώρα, αρκετοί ευρωπαίοι ηγέτες προειδοποίησαν για την αυξανόμενη απειλή που προέρχεται από την Ρωσία μετά την επίθεση που σημειώθηκε σε επιβατική αμαξοστοιχία στην Ουκρανία κοντά στα πολωνικά σύνορα.

Μιλώντας στη σύνοδο της Αρκτικής που πραγματοποιείται στη φινλανδική πόλη Ροβανιέμι, ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας δήλωσε ότι η επίθεση κατά της αμαξοστοιχίας έδειξε ότι η Ρωσία γίνεται πιο επιθετική από μέρα σε μέρα.

Ο ίδιος προειδοποίησε ότι η Ρωσία είναι μια διαρκής απειλή και είπε ότι η Μόσχα θα μετακινήσει τις ένοπλες δυνάμεις της προς τα σύνορα με τη Φινλανδία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες μετά τη λήξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google