Ψυχοτρόπες ουσίες: Η χρήση τους άρχισε πριν από 25.000 χρόνια, αποκαλύπτει νέα μελέτη

Οι άνθρωποι μπορεί να άρχισαν να χρησιμοποιούν ψυχοτρόπες ουσίες πολύ νωρίτερα απ’ όσο πίστευαν έως τώρα οι επιστήμονες, σύμφωνα με μία νέα μελέτη.

Όπως αποκαλύπτει, οι σπόροι ενός φοίνικα χρησιμοποιούνταν ως ψυχοτρόπες ουσίες από ορισμένες κοινότητες της Ινδονησίας πριν από 25.000 χρόνια!

Οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Griffith στην Αυστραλία έκαναν αυτή την ανακάλυψη μελετώντας τα σκελετικά κατάλοιπα κυνηγών – τροφοσυλλεκτών της τελευταίας Εποχής των Παγετώνων.

Οι ερευνητές εντόπισαν παράξενες αυλακώσεις στα δόντια δύο προϊστορικών ατόμων. Όπως διαπίστωσαν, οι αυλακώσεις προκαλούνταν από την συστηματική μάσηση των καρπών του φοίνικα του γένους areca. Οι καρποί του αποκαλούνται betel nuts ή καρύδια αρέκα και περιέχουν μία νευροδραστική ουσία.

Η μάσηση των καρπών αυτών είναι ακόμα και στις μέρες μας πολύ διαδεδομένη. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) είχε αναφέρει προ ετών ότι είναι «ανησυχητικά» συχνή στην περιοχή του Δυτικού Ειρηνικού. Και αυτό διότι ο συγκεκριμένος καρπός είναι καρκινογόνος.

Ωστόσο σχεδόν μισοί ενήλικες σε περιοχές όπως η Παπούα, η Παπούα Νέα Γουϊνέα και τα νησιά του Σολομόντα, μασούν επεξεργασμένη μορφή αυτών των καρπών. Σε ολόκληρη την νότια και νοτιοανατολική Ασία, εξ άλλου, υπολογίζεται ότι κάνουν χρήση ένας στους δέκα ενήλικες.

Η νέα έρευνα

Φυσικά οι προϊστορικοί άνθρωποι δεν γνώριζαν τίποτα για ψυχοτρόπες ουσίες. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μασούσαν τους καρπούς ως παυσίπονο. Μία θεωρία είναι ότι τα χρειάζονταν για να καταπραΰνουν τον πονόδοντο.

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύονται στην επιστημονική επιθεώρηση Science Advances. Όπως γράφουν οι ερευνητές, οι δύο σκελετοί βρέθηκαν στη νήσο Σουλαουέσι (ή Κελέβη) της Ινδονησίας. Ο ένας χρονολογείται πριν από 16.000 έως 25.000 χρόνια και ο άλλος πριν από 6.300 έως 7.600 χρόνια.

Στις γνάθους και των δύο παρατηρήθηκε το ίδιο, ασυνήθιστο μοτίβο οδοντικής παθολογίας: τα δόντια τους είχαν βαθιές, αλλά στρογγυλεμένες αυλακώσεις. Όπως διαπιστώθηκε, αυτό οφειλόταν στο ότι μασούσαν ολόκληρο τον καρπό του φοίνικα areca.

Το καρύδι αρέκα περιέχει ως κύρια ψυχοτρόπο ουσία ένα αλκαλοειδές που λέγεται αρεκολίνη (arecoline). Όταν καταναλώνεται προκαλεί μία αίσθηση ήπιας ευφορίας και αυξημένης εγρήγορσης.

Τα νέα ευρήματα «αποτελούν την πρωιμότερη ένδειξη χρήσης ουσιών στον κόσμο», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Dr. Adam Brumm, καθηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Griffith.

Η τέταρτη συχνότερη ψυχοτρόπος ουσία

Αν και ελάχιστα γνωστή στις δυτικές κοινωνίες, η αρεκολίνη αποτελεί την τέταρτη ευρύτερα χρησιμοποιούμενη ψυχοτρόπο ουσία στον κόσμο, πρόσθεσε. Οι τρεις συχνότερες είναι:

• Το αλκοόλ
• Η καφεΐνη
• Η νικοτίνη

Έως τώρα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι οι ψυχοτρόπες ουσίες είχαν αρχίσει να χρησιμοποιούνται μετά την εμφάνιση της γεωργίας. Πίστευαν επίσης ότι τα πρώτα που είχαν χρησιμοποιηθεί ποτέ ήταν τα αλκοολούχα ποτά που προέκυπταν από ζύμωση. Τα πρώτα από αυτά έχουν χρονολογηθεί πριν από 13.000 χρόνια.

Ωστόσο η νέα έρευνα ανατρέπει αυτή την εκτίμηση, κατά τον Dr. Brumm. Όπως γράφουν οι ερευνητές στο άρθρο τους, προγενέστερες μελέτες έδειχναν ότι η αρεκολίνη απελευθερώνεται με την μάσηση του επεξεργασμένου καρυδιού αρέκα. Σε πειράματα, όμως, που διεξήγαγαν οι ερευνητές, διαπίστωσαν ότι μπορεί να απελευθερωθεί και όταν ολόκληρος ο καρπός εκτίθεται απλώς επί αρκετή ώρα σε τεχνητό σάλιο.

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η ψυχοτρόπος επίδραση από τη μάσηση ολόκληρων των καρπών, ήταν ηπιότερη απ’ ό,τι αυτή από το σύγχρονο, επεξεργασμένο προϊόν. Ήταν όμως αρκετή για να προκαλεί στους προϊστορικούς ανθρώπους ευφορία, αλλά και σοβαρή, επώδυνη ουλίτιδα.

Φωτογραφία: iStock