Οι κηπουροί που καλλιεργούν κοράλλια και σώζουν τους ωκεανούς

Οι πειρατές της προστασίας των θαλασσών είναι νέοι, ωραίοι, φιλόδοξοι και οπλισμένοι με ψήγματα ελπίδας. Δεν κρατούν σπαθιά αλλά μικρά σφυριά και, αντί να εκτοξεύουν βλήματα από κανόνια, φυτεύουν κοράλλια με τα χέρια τους. Οσο για το τι ακριβώς επαγγέλλονται, στην πραγματικότητα είναι… κηπουροί κοραλλιών.

Πρόσφατα, ο ρεπόρτερ της La Repubblica Τζάκομο Ταλινιάνι ταξίδεψε έως τη Μοορέα, ένα ηφαιστειακό νησί στη γαλλική Πολυνησία, 11 μίλια βορειοδυτικά της Ταϊτής, για να τους συναντήσει στο αρχηγείο τους, όπου ανεμίζουν μαύρες σημαίες με σύμβολο, όχι μια νεκροκεφαλή, αλλά ένα λευκό κοράλλι, ίδιο με αυτά που πασχίζουν να διασώσουν.

Στόχος των λεγόμενων Coral Gardeners είναι να αρχίσουν σύντομα να εξάγουν σε όλον τον κόσμο τις τεχνικές υποθαλάσσιας κηπουρικής που άρχισαν να δοκιμάζουν μόνοι τους, γιατί «δεν μπορούμε να περιμένουμε να μειωθεί περαιτέρω η βιοποικιλότητα, πρέπει να δράσουμε τώρα», όπως εξήγησαν στον Ταλινιάνι όλοι μαζί με μια φωνή.

Οσον αφορά την απειλή, το 2025 περισσότεροι από 150 επιστήμονες αποφάνθηκαν πως η Γη έφτασε στο πρώτο σημείο δίχως επιστροφή που συνδέεται με την κλιματική αλλαγή: οι κοραλλιογενείς ύφαλοι έχουν μπει σε τροχιά μη αντιστρέψιμης παρακμής. Οπως επισημαίνεται στο ιταλικό δημοσίευμα, τα κοράλλια είναι ζώα-κλειδιά για την υγεία των οικοσυστημάτων, καθώς συντηρούν τη ζωή περίπου του 25% των θαλάσσιων πλασμάτων, αλλά και 500 εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως.

Η κλιματική αλλαγή, και πιο συγκεκριμένα η υπερθέρμανση του πλανήτη και η επακόλουθη αύξηση των θερμοκρασιών και στους ωκεανούς, επιταχύνει το φαινόμενο της λεύκανσης, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν ότι έως το 2050 πιθανώς να έχει χαθεί το 90% όλων των κοραλλιογενών υφάλων.

Οι πειρατές, ή μάλλον οι κηπουροί κοραλλιών, γεννήθηκαν το 2017, όταν μια ομάδα νεαρών σέρφερ, δυτών και ψαράδων της Μοορέα παρατήρησαν τη δραματική υποβάθμιση του δικού τους κοραλλιογενούς υφάλου. Μέσα σε λιγότερο από τρία χρόνια, αυτή η μικρή ομάδα εξελίχθηκε σε μια διεθνή κολεκτίβα, τα μέλη της οποίας επιδιώκουν να φέρουν επανάσταση στη διατήρηση των ωκεανών και να δημιουργήσουν έναν παγκόσμιο κίνημα για τη διάσωση των κοραλλιογενών υφάλων σε ολόκληρο των πλανήτη μέσω της ενεργής αποκατάστασής τους.

Αρχηγός τους είναι ο Τιτουάν Μπερνικό, ο οποίος μεγάλωσε μαζί με τους γονείς του, που είναι καλλιεργητές μαργαριταριών, σε μια απόμακρη ατόλη. Οταν διαπίστωσε το πρόβλημα, μόλις στα 16 του, απευθύνθηκε στο Πανεπιστήμιο της Γαλλικής Πολυνησίας, ζητώντας βοήθεια αλλά και δηλώνοντας πως ήταν έτοιμος για δράση. Του απάντησαν πως ήταν πολύ μικρός και θα έπρεπε πρώτα να σπουδάσει. Εκείνος όμως δεν ήθελε να περιμένει: ένας ερευνητής του έδειξε μια πιθανή τεχνική καλλιέργειας κοραλλιών και αποφάσισε να τη δοκιμάσει μόνος του.

Τι ακριβώς κάνουν στην πράξη οι Coral Gardeners; Εντοπίζουν, όπως συνοψίζει ο ιταλός δημοσιογράφος, υγιή και ανθεκτικά ώριμα κοράλλια διαφόρων ειδών, από τα οποία αποσπούν μικρά κομμάτια και στη συνέχεια τα δένουν με ένα σχοινί. Αυτές οι σειρές κοραλλιών τοποθετούνται σε ειδικά πλέγματα σε βάθος περίπου δύο μέτρων και σε νερά με συνεχή ροή θρεπτικών συστατικών.

Επειτα οι κηπουροί καλούνται να περνούν πολύ χρόνο κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, καθαρίζοντας τακτικά τα δείγματα από τα φύκια, ώστε να διευκολύνουν την ανάπτυξή τους. Μετά από μια διετία τα κοράλλια έχουν αναπτυχθεί τόσο ώστε να μπορούν να φυτευτούν σε κοραλλιογενείς υφάλους και σε άλλους θαλάσσιους βιογενείς και φυσικούς σχηματισμούς.

Η διαδικασία είναι αργή και οι καλλιέργειες μικρής κλίμακας, ωστόσο η μέθοδος λειτουργεί. «Θα μπορούσε να είναι μια επανάσταση», ανέφερε με ενθουσιασμό η Χάνα Στιούαρτ, διακεκριμένη ερευνήτρια με ειδίκευση στη θαλάσσια βιολογία, η οποία μετέβη στη Μοορέα για να ενισχύσει με επιστημονικά στοιχεία τις εμπειρικές κυρίως γνώσεις των Coral Gardeners. Πλέον, με τη βοήθεια μιας σειράς από χορηγικά προγράμματα (όπως το Sea Beyond του ομίλου Prada, σε συνεργασία με την UNESCO), οι θαλάσσιοι καλλιεργητές μπορούν να υπολογίζουν σε νέα κεφάλαια για την επέκταση της δράσης τους στις θάλασσες όλου του κόσμου.

Σήμερα, χάρη στη συγκέντρωση 10 εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, 85 νέοι κηπουροί κοραλλιών εργάζονται μεταξύ της Γαλλικής Πολυνησίας, των Φίτζι και της Ταϊλάνδης, έχοντας ήδη φυτέψει 160.οοο κοράλλια, τα οποία, μάλιστα, διατίθενται για υιοθεσία.

. . .