Γιατί Ελβετοί επιστήμονες ζήτησαν από 1.000 ανθρώπους να θάψουν τα εσώρουχά τους

Χίλιοι εθελοντές έθαψαν περισσότερα από 2.000 βαμβακερά εσώρουχα και 12.000 φακελάκια τσαγιού θάφτηκαν σε διαφορετικά σημεία σε ολόκληρη την Ελβετία, στο πλαίσιο ενός ασυνήθιστου επιστημονικού πειράματος.

Στόχος των ερευνητών ήταν να μετρήσουν τη βιολογική δραστηριότητα του εδάφους και να κατανοήσουν καλύτερα πώς η χρήση και η διαχείρισή του επηρεάζουν τους οργανισμούς που ζουν κάτω από την επιφάνεια, αναφέρει το Science Daily.

Η βιοποικιλότητα κάτω από το έδαφος

Το έδαφος αποτελεί θεμέλιο των χερσαίων οικοσυστημάτων: στηρίζει την παραγωγή τροφίμων, αποθηκεύει νερό, άνθρακα και θρεπτικά συστατικά και φιλοξενεί τεράστιο αριθμό οργανισμών. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι περισσότερο από το μισό της παγκόσμιας βιοποικιλότητας βρίσκεται κάτω από το έδαφος. Ωστόσο, η βιοποικιλότητα αυτή μειώνεται, με συνέπειες για τη γεωργία, την επισιτιστική ασφάλεια και τη λειτουργία των οικοσυστημάτων.

Για να εξερευνήσουν αυτόν τον «κρυφό κόσμο», ερευνητές του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης και του Agroscope, του ομοσπονδιακού ελβετικού κέντρου γεωργικής έρευνας, ξεκίνησαν το 2021 το πρόγραμμα επιστήμης των πολιτών «Proof by Underpants».

Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος, 1.000 εθελοντές έθαψαν βαμβακερά εσώρουχα και φακελάκια τσαγιού σε κήπους, λιβάδια, καλλιεργούμενες εκτάσεις και γκαζόν. Δύο μήνες αργότερα τα ξέθαψαν, τα φωτογράφισαν και τα έστειλαν στα εργαστήρια μαζί με δείγματα χώματος.

Πιο «δραστήριο» έδαφος, πιο διαλυμένα εσώρουχα

Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Plants, People, Planet, έδειξαν μεγάλες διαφορές στον ρυθμό αποσύνθεσης του βαμβακιού.

Η λογική του πειράματος ήταν απλή: όσο πιο δραστήριοι είναι οι μικροοργανισμοί και τα άλλα πλάσματα που ζουν στο έδαφος, τόσο γρηγορότερα διασπούν το βαμβάκι. Έτσι, η κατάσταση στην οποία βρέθηκαν τα εσώρουχα μετά από δύο μήνες χρησιμοποιήθηκε ως εύκολος δείκτης της βιολογικής δραστηριότητας.

Οι ιδιωτικοί κήποι παρουσίασαν τον ταχύτερο ρυθμό αποσύνθεσης. Τα εδάφη τους περιείχαν επίσης τις μεγαλύτερες ποσότητες οργανικής ύλης, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για γαιοσκώληκες, μύκητες, βακτήρια και άλλους οργανισμούς. Στον αντίποδα, τα γκαζόν κατέγραψαν τη χαμηλότερη δραστηριότητα. Οι καλλιεργούμενες εκτάσεις και τα λιβάδια βρίσκονταν ενδιάμεσα.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο τρόπος χρήσης της γης επηρέαζε την αποσύνθεση περισσότερο από τα περισσότερα επιμέρους χαρακτηριστικά του εδάφους. Σημαντικό ρόλο έπαιζαν επίσης οι χημικές ιδιότητες, όπως η περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά.

Δεν είναι πάντα καλό σημάδι

Η έντονη βιολογική δραστηριότητα συνδέεται συχνά με γόνιμο έδαφος και μεγάλη διαθεσιμότητα θρεπτικών ουσιών, κάτι που μπορεί να είναι θετικό στις γεωργικές εκτάσεις.

Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η μέγιστη αποσύνθεση δεν αποτελεί πάντα ένδειξη υγιούς οικοσυστήματος. Σε πιο φυσικά περιβάλλοντα, όπως τα δάση, υπερβολικά υψηλά επίπεδα θρεπτικών συστατικών μπορεί να σημαίνουν ότι έχει διαταραχθεί η φυσική ισορροπία.

Το ίδιο μπορεί να συμβεί και στους κήπους. Εάν ένα βαμβακερό ύφασμα αποσυντίθεται εξαιρετικά γρήγορα, αυτό ενδέχεται να υποδηλώνει υπερβολική χρήση λιπασμάτων. Η δραστηριότητα των οργανισμών επηρεάζεται επίσης έντονα από τη θερμοκρασία και την υγρασία: όταν το έδαφος είναι πολύ ψυχρό ή ξηρό, η αποσύνθεση επιβραδύνεται σημαντικά.

Ένας «δείκτης εσώρουχου» για το έδαφος

Οι ερευνητές θεωρούν ότι το απλό πείραμα θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία ενός «δείκτη εσώρουχου» (underwear index), ενός εύληπτου δείκτη που θα βοηθούσε το κοινό να συγκρίνει τη βιολογική δραστηριότητα διαφορετικών εδαφών.

Παράλληλα, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι πρακτικές όπως η μόνιμη φυτική κάλυψη του εδάφους, η χρήση κομπόστ, οι πιο ποικιλόμορφες αμειψισπορές και ο περιορισμός ορυκτών λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων μπορούν να ενισχύσουν τη ζωή στο υπέδαφος.