
Φαγητό χωρίς φόβο: Ένα και μόνο εμβόλιο δείχνει ελπιδοφόρα αποτελέσματα έναντι πολλαπλών τροφικών αλλεργιών
Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, περισσότεροι από 220 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως πάσχουν από τροφικές αλλεργίες, οι οποίες κάνουν τον οργανισμό να αντιλαμβάνεται μια κατά τα άλλα αβλαβή πρωτεΐνη των τροφίμων ως επικίνδυνη. Ως αποτέλεσμα, το ανοσοποιητικό σύστημα εξαπολύει επίθεση κατά της πρωτεΐνης, γεγονός που στις χειρότερες περιπτώσεις μπορεί να αποβεί απειλητικό για τη ζωή.
Στη μοναδική θεραπεία που είναι σήμερα ικανή να θεραπεύσει δυνητικά τις αλλεργίες των ανθρώπων, οι ασθενείς εκτίθενται επί σειρά ετών —μέσω ενέσεων ή δισκίων— σε αυξανόμενες ποσότητες της πρωτεΐνης (αλλεργιογόνου) που δεν μπορούν να ανεχθούν, ώστε ο οργανισμός να τη συνηθίσει σταδιακά.
Ωστόσο, λόγω της ταλαιπωρίας και της δυσφορίας που προκαλεί η θεραπεία, πολλοί άνθρωποι επιλέγουν «απλώς» να αποφεύγουν τις ουσίες στις οποίες είναι αλλεργικοί, καθώς και οτιδήποτε θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια διασταυρούμενη αντίδραση.
Ένας Δούρειος Ίππος
Ως εναλλακτική λύση, ερευνητές στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο της Δανίας (DTU) ανέπτυξαν ένα εμβόλιο που περιέχει ένα συνθετικό αλλεργιογόνο. Το αλλεργιογόνο αυτό μοιράζεται κοινά χαρακτηριστικά με διάφορα συγγενικά και ευρέως διαδεδομένα αλλεργιογόνα που απαντώνται, για παράδειγμα, στα ροδάκινα και σε ορισμένους ξηρούς καρπούς.
Το εμβόλιο είναι σχεδιασμένο να επαναπρογραμματίζει το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού ώστε, μόλις έρθει σε επαφή με αυτά τα συγγενικά αλλεργιογόνα, να παράγει προστατευτικά αντισώματα ικανά να τα αναγνωρίσουν και να τα μπλοκάρουν προτού προλάβουν να προκαλέσουν αλλεργική αντίδραση.
«Η ιδέα είναι ότι, αν είστε αλλεργικοί σε πολλά διαφορετικά πράγματα, τα οποία έχουν όλα περίπου την ίδια μοριακή δομή, μπορούμε να πάρουμε αυτή τη δομή και να παράγουμε ένα τεχνητό αλλεργιογόνο, το οποίο στη συνέχεια ενσωματώνουμε σε ένα εμβόλιο», εξηγεί η αναπληρώτρια καθηγήτρια Esperanza Rivera de Torre από το τμήμα Βιομηχανικής του DTU (DTU Bioengineering).
Οι ερευνητές χρησιμοποιούν ένα εμβόλιο mRNA, παρόμοιο με εκείνα που γνωρίσαμε κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19.
«Χρησιμοποιούμε το mRNA ως Δούρειο Ίππο: Αντί να χορηγήσουμε στον ασθενή το πραγματικό αλλεργιογόνο και να χτίσουμε σταδιακά την ανοχή του οργανισμού σε αυτό, χρησιμοποιούμε το εμβόλιο για να δώσουμε στο σώμα οδηγίες σχετικά με το πώς να διαχειριστεί σωστά το αλλεργιογόνο, αποφεύγοντας έτσι την αλλεργική αντίδραση. Η ελπίδα μου είναι ότι οι ασθενείς θα μπορούν να τρώνε ό,τι θέλουν χωρίς να χρειάζεται να ελέγχουν τη λίστα των συστατικών», εξηγεί η ίδια.
Ισχυρή προστασία
Οι ερευνητές μελέτησαν την επίδραση του εμβολίου τόσο σε υγιή όσο και σε αλλεργικά ποντίκια, σε μια μελέτη τα ελπιδοφόρα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications.
Μετά την πρώτη δόση του εμβολίου, τα υγιή ποντίκια παρήγαγαν μεγάλες ποσότητες προστατευτικών αντισωμάτων. Μετά από τρεις δόσεις που χορηγήθηκαν με μεσοδιάστημα τριών εβδομάδων, τα ποντίκια εκτέθηκαν σε μια σειρά αλλεργιογόνων έναντι των οποίων το εμβόλιο έχει σχεδιαστεί να παρέχει προστασία. Η μελέτη έδειξε ότι ο εμβολιασμός προκάλεσε ισχυρή απόκριση αντισωμάτων, παρέχοντας ευρεία κάλυψη έναντι των αλλεργιογόνων.
Στα αλλεργικά ποντίκια, οι ερευνητές κατέγραψαν επίσης αξιοσημείωτη αύξηση στην παραγωγή αντισωμάτων που προστατεύουν από το φάσμα των αλλεργιογόνων, ενώ δεν παρατηρήθηκαν σχεδόν καθόλου παρενέργειες από το εμβόλιο. Ωστόσο, δεν παρείχε πλήρη προστασία έναντι της αναφυλαξίας στη συγκέντρωση και τον αριθμό δόσεων που δοκιμάστηκαν.
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν επίσης εργαστηριακά πειράματα χρησιμοποιώντας δείγματα αίματος τόσο από αλλεργικούς ασθενείς όσο και από τα εμβολιασμένα ποντίκια. Οι αναλύσεις δείχνουν ότι τα προστατευτικά αντισώματα που παρήγαγαν τα ποντίκια ήταν ικανά να μειώσουν τις αλλεργικές αντιδράσεις στα δείγματα των ασθενών.
«Αν μπορείς να προκαλέσεις τέτοιες αποκρίσεις αντισωμάτων στα ποντίκια, τότε υπάρχουν πολύ καλές πιθανότητες να μπορείς να το κάνεις και στους ανθρώπους. Και αν προστατεύουν τα ποντίκια από αλλεργικές αντιδράσεις, τότε υπάρχουν επίσης καλές πιθανότητες να παρέχουν προστασία και στους ανθρώπους», εξηγεί ο υποψήφιος διδάκτορας και επικεφαλής συγγραφέας του άρθρου, Mark Møiniche.
Συνολικά, το έργο των ερευνητών πάνω στο εμβόλιο συνιστά μια «απόδειξη της ιδέας» (proof of concept) — δηλαδή, τεκμήριο ότι η ιδέα είναι τεχνικά εφικτή. Τώρα εργάζονται, μεταξύ άλλων, στη βελτίωση των λιπιδικών φυσαλίδων μέσα στις οποίες εγκλωβίζεται το ανοσοενεργοποιητικό αλλεργιογόνο προτού ενσωματωθεί στο εμβόλιο.
«Μπορείς να αντικαταστήσεις διάφορα μέρη των λιπιδίων, ανάλογα με το πώς θέλεις να ρυθμίσεις το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να προκαλέσει μια συγκεκριμένη απόκριση ή ίσως να αποφύγει μια συγκεκριμένη αντίδραση», εξηγεί ο Møiniche.
Οι ερευνητές σχεδιάζουν επίσης μελέτες σε μεγαλύτερη ομάδα ποντικιών ώστε, μεταξύ άλλων, να κατανοήσουν καλύτερα πόσο συχνά πρέπει να χορηγείται το εμβόλιο και σε ποιες δόσεις, προκειμένου να επιτευχθεί πλήρης προστασία — συμπεριλαμβανομένης της προστασίας έναντι της αναφυλαξίας.
Το τρέχον εμβόλιο στοχεύει σε διάφορα συγγενικά αλλεργιογόνα που είναι ιδιαίτερα διαδεδομένα στη νότια Ευρώπη και τα οποία μπορούν να προκαλέσουν διασταυρούμενες αντιδράσεις κατά την κατανάλωση ενός ευρέος φάσματος φρούτων. Ωστόσο, οι ερευνητές αναμένουν ότι η ιδέα μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλες κατηγορίες αλλεργιογόνων που προκαλούν διασταυρούμενες αντιδράσεις.
Ως εκ τούτου, εργάζονται επίσης για την ανάπτυξη ενός «κοινού» (consensus) αλλεργιογόνου που θα μπορεί να παρέχει προστασία έναντι της έκθεσης σε μια άλλη ομάδα αλλεργιογόνων, η οποία απαντάται, για παράδειγμα, στα μήλα, τα καρότα και τα φουντούκια.
Δημοσιεύτηκε ! 2026-11-17 12:40:00
