Κοιμάσαι με ανοιχτή τηλεόραση; Τι παθαίνεις χωρίς να το καταλαβαίνεις

Η τηλεόραση παίζει χαμηλά, εμείς είμαστε ήδη στο κρεβάτι και κάποια στιγμή αποκοιμιόμαστε χωρίς καν να το καταλάβουμε.

Για πολλούς ανθρώπους είναι ολόκληρη βραδινή τελετουργία. Η οικεία φωνή μιας σειράς, μιας εκπομπής ή ακόμη και των ειδήσεων γεμίζει τη σιωπή, αποσπά το μυαλό από τις σκέψεις της ημέρας και κάνει τον ύπνο να έρχεται ευκολότερα.

Και πράγματι, κάποιος μπορεί να αισθάνεται ότι κοιμάται καλύτερα με την τηλεόραση ανοιχτή.

Το ενδιαφέρον όμως αρχίζει αφού αποκοιμηθούμε. Γιατί το ότι δεν έχουμε πλέον επίγνωση της οθόνης δεν σημαίνει ότι ο εγκέφαλός μας σταμάτησε να δέχεται ερεθίσματα από το δωμάτιο.

Τα κλειστά μάτια δεν σβήνουν το φως

Το φως αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σήματα με τα οποία το εσωτερικό μας ρολόι αντιλαμβάνεται πότε είναι ημέρα και πότε νύχτα.

Η τηλεόραση ασφαλώς δεν φωτίζει το δωμάτιο όπως ο ήλιος. Παράγει όμως φως, το οποίο μάλιστα αλλάζει συνεχώς σε ένταση και χρώμα καθώς εναλλάσσονται οι εικόνες.

Η έκθεση σε τεχνητό φως τις ώρες πριν και κατά τη διάρκεια του ύπνου μπορεί να επηρεάσει τις φυσιολογικές διαδικασίες που προετοιμάζουν τον οργανισμό για τη νύχτα. Το πόσο σημαντική θα είναι η επίδραση εξαρτάται από παράγοντες όπως η ένταση του φωτός, η απόσταση από την οθόνη και η διάρκεια της έκθεσης.

Επομένως, δεν είναι το ίδιο να αποκοιμηθούμε για λίγα λεπτά μπροστά σε μια χαμηλωμένη τηλεόραση και το ίδιο να φωτίζει η οθόνη το υπνοδωμάτιο επί ώρες.

Ο εγκέφαλος εξακολουθεί να «ακούει»

Υπάρχει όμως και ο ήχος. Κατά τη διάρκεια του ύπνου ο εγκέφαλος δεν αποσυνδέεται πλήρως από το περιβάλλον. Συνεχίζει να επεξεργάζεται ακουστικά ερεθίσματα και μπορεί να αντιδράσει σε ορισμένους ήχους χωρίς εμείς να ξυπνήσουμε πλήρως.

Και η τηλεόραση είναι ιδιαίτερη περίπτωση, επειδή ο ήχος της δεν είναι σταθερός.

Μια ήρεμη συζήτηση μπορεί ξαφνικά να ακολουθηθεί από μουσική, διαφημίσεις, χειροκροτήματα, φωνές ή μια απότομη αύξηση της έντασης. Αυτές οι μεταβολές μπορούν να προκαλέσουν μικρές αφυπνίσεις ή μεταβάσεις σε ελαφρύτερο ύπνο τις οποίες ενδέχεται να μη θυμόμαστε καθόλου το επόμενο πρωί.

Έτσι μπορεί να έχουμε την αίσθηση ότι «κοιμηθήκαμε οκτώ ώρες», χωρίς όλες αυτές οι ώρες να είχαν την ίδια ποιότητα.

«Εμένα όμως η τηλεόραση με βοηθά να κοιμηθώ»

Για κάποιον που δυσκολεύεται να σταματήσει τις σκέψεις του όταν πέφτει στο κρεβάτι, ένας οικείος, χαμηλός ήχος μπορεί να λειτουργεί ως αντιπερισπασμός. Άλλοι δυσκολεύονται με την απόλυτη σιωπή ή έχουν συνδέσει επί χρόνια την τηλεόραση με την ώρα του ύπνου.

Το πρόβλημα επομένως δεν είναι απαραίτητα ότι χρησιμοποιούμε την τηλεόραση για να αποκοιμηθούμε.

Είναι ότι μπορεί να συνεχίσει να παίζει για δύο, τέσσερις ή έξι ώρες αφού δεν τη χρειαζόμαστε πλέον.

Η απλούστερη λύση βρίσκεται ήδη στο τηλεχειριστήριο

Αν δεν θέλουμε να αποχωριστούμε αυτή τη συνήθεια, υπάρχει ένας πολύ απλός συμβιβασμός: ο χρονοδιακόπτης ύπνου – το γνωστό sleep timer.

Μπορούμε να ρυθμίσουμε την τηλεόραση να σβήσει μόνη της έπειτα από 20, 30 ή 60 λεπτά. Έτσι διατηρούμε τον ήχο που μας βοηθά να χαλαρώσουμε, χωρίς η οθόνη και το πρόγραμμα να συνεχίζουν όλη τη νύχτα.

Ακόμη καλύτερα, χαμηλώνουμε τόσο τη φωτεινότητα όσο και την ένταση του ήχου και αποφεύγουμε περιεχόμενο που μας κρατά σε εγρήγορση.

Αν αυτό που πραγματικά χρειαζόμαστε είναι ένας μονότονος ήχος στο παρασκήνιο, ένας σταθερός χαμηλός ήχος χωρίς φωτεινή οθόνη και απότομες μεταβολές μπορεί επίσης να είναι λιγότερο παρεμβατικός.

Και αν ξυπνάμε κάθε πρωί μια χαρά;

Δεν υπάρχει λόγος να αντιμετωπίσουμε ένα βράδυ με ανοιχτή τηλεόραση σαν καταστροφή.

Ούτε αντιδρούν όλοι οι άνθρωποι με τον ίδιο τρόπο στο φως και στον θόρυβο. Αν όμως κοιμόμαστε συστηματικά με την τηλεόραση αναμμένη και ξυπνάμε κουρασμένοι παρά τις αρκετές ώρες ύπνου, είναι ένας εύκολος παράγοντας που αξίζει να δοκιμάσουμε να αλλάξουμε.

Για μία ή δύο εβδομάδες μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το sleep timer ή να κοιμηθούμε με την τηλεόραση κλειστή και να παρατηρήσουμε αν αλλάζει το πώς αισθανόμαστε το πρωί.

Γιατί υπάρχει μια μικρή ειρωνεία σε αυτή τη βραδινή συνήθεια: Η τηλεόραση μπορεί να μας βοηθά να φτάσουμε στον ύπνο. Δεν χρειάζεται όμως να μας συνοδεύει και μέσα σε αυτόν.