Η νέα στρατηγική της ΕΕ για την Αρκτική: Οι τέσσερις προτεραιότητες

Στο επίκεντρο ενός ολοένα εντονότερου γεωπολιτικού ανταγωνισμού βρίσκεται η Αρκτική, με την Ευρωπαϊκή Ενωση να επιχειρεί να ενισχύσει την παρουσία της. Οι διεκδικήσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, η αυξανόμενη στρατιωτική δραστηριότητα της Ρωσίας και οι νέες θαλάσσιες οδοί που δημιουργεί το λιώσιμο των πάγων αλλάζουν τις ισορροπίες στον Βορρά.

Απέναντι σε αυτές τις εξελίξεις, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσίασε τη νέα στρατηγική της ΕΕ για την Αρκτική, με έμφαση στην ενίσχυση της ασφάλειας, την προστασία στρατηγικών υποδομών και την αξιοποίηση των οικονομικών ευκαιριών, στέλνοντας το μήνυμα ότι η Ευρώπη επιδιώκει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των νέων ισορροπιών στην περιοχή.

Οι ευρωπαϊκές ανησυχίες ενισχύθηκαν στις αρχές του έτους, μετά τις δηλώσεις του αμερικανού προέδρου για την ανάληψη του ελέγχου της Γροιλανδίας. Παρά την αποκλιμάκωση της έντασης, η ΕΕ επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο και την παρουσία της στην Αρκτική, λαμβάνοντας υπόψη και τη ρωσική στρατιωτική δραστηριότητα στην περιοχή.

«Η Αρκτική είναι η βόρεια γειτονιά της Ευρώπης, είναι κοντά μας, συνδεδεμένη μαζί μας και κρίσιμη για το μέλλον μας. Και αλλάζει. Οι νέες θαλάσσιες οδοί και οι πόροι τροφοδοτούν τον στρατηγικό ανταγωνισμό», δήλωσε η επικεφαλής της Κομισιόν.

Η στρατηγική αυτή προβλέπει τέσσερις βασικές προτεραιότητες: την ενίσχυση της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και τη δημιουργία ευκαιριών για τους ανθρώπους και τις τοπικές κοινότητες.

Στον τομέα της ασφάλειας, η ΕΕ θα συνεργαστεί με τα κράτη-μέλη, τους εταίρους της στην Αρκτική και το ΝΑΤΟ, με στόχο τη βελτίωση της ετοιμότητας, την προστασία των κρίσιμων υποδομών και την ενίσχυση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων επιχειρήσεων σε αρκτικές συνθήκες, μεταξύ άλλων μέσω της επέκτασης της ευρωπαϊκής ικανότητας κατασκευής και διάθεσης παγοθραυστικών πλοίων.

Παράλληλα, σύμφωνα με ανταπόκριση του ΑΠΕ-ΜΠΕ από τις Βρυξέλλες, προβλέπεται η δημιουργία νέου κόμβου θαλάσσιας ασφάλειας για την ανταλλαγή πληροφοριών και την καλύτερη παρακολούθηση των δραστηριοτήτων στην περιοχή.

Πρώτο βήμα θα είναι η υποστήριξη ενός κόμβου για τα υποθαλάσσια καλώδια, με στόχο την παρακολούθηση, την προστασία και την αποκατάσταση των καλωδιακών συνδέσεων στον Βόρειο Ατλαντικό και την Αρκτική. Η ΕΕ επιδιώκει επίσης να ενισχύσει την ικανότητα εντοπισμού πλοίων του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», καθώς και περιστατικών παράνομης αλιείας και θαλάσσιας ρύπανσης.

Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της συνδεσιμότητας, η στρατηγική περιλαμβάνει την υποστήριξη του σχεδίου Pan-Arctic Cable, για την υποθαλάσσια καλωδιακή σύνδεση της Γροιλανδίας με την Ευρώπη, καθώς και την ανάπτυξη ασφαλών δορυφορικών επικοινωνιών μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος IRIS² Arctic Connectivity.

Επίσης, προβλέπεται η αναβάθμιση των ευρωπαϊκών διαδρόμων μεταφορών σε πρότυπα διπλής χρήσης, για πολιτικές και στρατιωτικές ανάγκες, και η επιτάχυνση του σιδηροδρομικού έργου Rail Nordica.

Η οικονομική διάσταση της στρατηγικής συνδέεται με την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την αξιοποίηση κρίσιμων πρώτων υλών, την ψηφιακή συνδεσιμότητα και τις βιώσιμες θαλάσσιες βιομηχανίες.

Η ΕΕ επιδιώκει να ενσωματώσει τις ευρωπαϊκές υποδομές σε αναδυόμενα δίκτυα εμπορίου και μεταφορών της Αρκτικής, ενισχύοντας τις εναλλακτικές αλυσίδες εφοδιασμού και περιορίζοντας τις εξαρτήσεις.

Παράλληλα, επαναλαμβάνει τη θέση της υπέρ της παραμονής του πετρελαίου, του άνθρακα και του φυσικού αερίου στο έδαφος, συμπεριλαμβανομένων των αρκτικών περιοχών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην κλιματική αλλαγή, καθώς η Αρκτική θερμαίνεται σχεδόν τέσσερις φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με συνέπειες για τα οικοσυστήματα, τις τοπικές κοινωνίες, τη στάθμη της θάλασσας και τα καιρικά φαινόμενα. Η ΕΕ προγραμματίζει την ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας, της παρακολούθησης και της ανταλλαγής δεδομένων, μεταξύ άλλων μέσω της πρωτοβουλίας OceanEye για την παρατήρηση των ωκεανών.

Η στρατηγική προβλέπει, τέλος, τη στήριξη των τοπικών κοινοτήτων, των νέων και των αυτόχθονων πληθυσμών, με δράσεις για την εκπαίδευση, την απασχόληση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Για την περίοδο 2021-2027, η ευρωπαϊκή στήριξη για τη συνοχή και την περιφερειακή ανάπτυξη στην Αρκτική υπερβαίνει το ένα δισεκατομμύριο ευρώ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η νέα προσέγγιση θα βασιστεί στη συνεργασία με τους εταίρους της Αρκτικής και τις τοπικές κοινωνίες, με στόχο τη διατήρηση μιας σταθερής και βιώσιμης περιοχής, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και οικονομία.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google