Η ΕΕ καλεί τον Καναδά να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της

Μια νέα, διευρυμένη στρατηγική για τον γεωπολιτικό προσανατολισμό και την ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρουσίασε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Το σχέδιο εστιάζει στην άνευ προηγουμένου εμβάθυνση των σχέσεων με τον Καναδά, καθώς και στη θωράκιση της Ευρώπης απέναντι σε υβριδικές απειλές.

Σε μια πρωτοφανή κίνηση για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τον Καναδά να καταστεί το πρώτο «συνδεδεμένο μέλος» της ΕΕ. Μιλώντας από το βήμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, παρουσία του Καναδού πρωθυπουργού, Μαρκ Κάρνεϊ, η κα Φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι Βρυξέλλες και Οτάβα προσεγγίζουν τα μεγάλα παγκόσμια ζητήματα, από την τεχνητή νοημοσύνη και την κλιματική κρίση, έως τον πόλεμο στην Ουκρανία, μέσα από ένα κοινό πρίσμα δημοκρατικών αξιών.

«Θέλουμε να φέρουμε τη σχέση με τον Καναδά στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο. Πρέπει επειγόντως να αναδιαμορφώσουμε τις εταιρικές μας σχέσεις. Επομένως, θα ήθελα να συνεργαστώ μαζί σας για να ανοίξουμε την πόρτα, ώστε ο Καναδάς να γίνει το πρώτο συνδεδεμένο μέλος της ΕΕ», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά του, ο Καναδός πρωθυπουργός προσβλέπει στη δημιουργία μιας «μοναδικής συμμαχίας» με την Ευρώπη, στοχεύοντας στη μείωση της εξάρτησης της χώρας του από το εμπόριο με τις ΗΠΑ. Η προσέγγιση αυτή επιταχύνθηκε μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και την επιβολή υψηλών δασμών, κινήσεις στις οποίες ο Κάρνεϊ απάντησε διακόπτοντας τις εμπορικές συνομιλίες και επιβάλλοντας αντίποινα.

Η αναβάθμιση της συνεργασίας ΕΕ – Καναδά μεταφράζεται με διάφορους τρόπους: Μετεξέλιξη της υφιστάμενης εμπορικής συμφωνίας σε μια «συμμαχία για το μέλλον», εγκαθιδρύοντας έναν «κοινό χώρο ευημερίας και οικονομικής ασφάλειας». Δημιουργία τεχνολογικής συμμαχίας σε τομείς όπως οι κρίσιμες ορυκτές ύλες, οι μπαταρίες και η κβαντική υπολογιστική. Ενσωμάτωση των αμυντικών βιομηχανικών βάσεων και καθιέρωση της Αρκτικής ως «εμβληματικό κοινό έργο».

Μένει βέβαια να διευκρινιστεί στην πράξη τι ακριβώς θα περιλαμβάνει το καθεστώς του συνδεδεμένου μέλους, καθώς η ΕΕ ιστορικά αρνείται επιλεκτικές συμφωνίες («a la carte») γύρω από την ενιαία αγορά, κάτι που είχε γίνει σαφές και κατά τη διάρκεια του Brexit.

A stronger, independent Europe is now emerging.

A Europe better able to defend itself than ever before.

That is there for Europeans.

This is a Europe we can be so proud of ↓ https://t.co/kwoTX3l4Ud

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) September 16, 2026

Το «ευρωπαϊκό Άρθρο 4» για τις υβριδικές απειλές

Παράλληλα, περνώντας στα ζητήματα εσωτερικής άμυνας κατά την ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, η πρόεδρος της Κομισιόν επιχείρησε να διαμορφώσει μια ασπίδα απέναντι στις ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις. Η κλιμάκωση των κυβερνοεπιθέσεων, των δολιοφθορών, καθώς και η πρόσφατη απόπειρα επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας, οδήγησαν την ηγεσία της ΕΕ στο να προτείνει ένα «ευρωπαϊκό Άρθρο 4».

Ο μηχανισμός αυτός στοχεύει στην «γκρίζα ζώνη» μεταξύ ειρήνης και ανοιχτής πολεμικής σύρραξης. Συγκεκριμένα, όταν ένα κράτος-μέλος δέχεται επίθεση που απειλεί την εθνική του ασφάλεια χωρίς να συνιστά συμβατικό πόλεμο, θα μπορεί να ενεργοποιήσει ένα νέο «Πρωτόκολλο Έκτακτης Ανάγκης για την Ασφάλεια». Παράλληλα, ο μηχανισμός θα συγκαλεί αμέσως τα υπόλοιπα κράτη-μέλη για τον περιορισμό των συνεπειών και τη συντονισμένη αντίδρασή τους.

«Η Ευρώπη χρειάζεται το δικό της εγχειρίδιο αντιμετώπισης υβριδικών απειλών», ξεκαθάρισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Το προτεινόμενο «Άρθρο 4» θα λειτουργεί προληπτικά, σε προγενέστερο στάδιο από τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας (Άρθρο 42 παρ. 7 της Συνθήκης), η οποία ενεργοποιείται μόνο σε περίπτωση πλήρους ένοπλης επίθεσης.

Η επιστροφή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας

Επιπρόσθετα, η Κομισιόν φέρνει ξανά στο τραπέζι την παλαιά ιδέα ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφαλείας, στο οποίο θα συμμετέχουν ηγέτες από την ΕΕ, αλλά και βασικοί σύμμαχοι, όπως ο Καναδάς, η Βρετανία, η Νορβηγία και η Ουκρανία.

Προκειμένου να καθησυχάσει τις ανησυχίες αρκετών κρατών-μελών σχετικά με το ενδεχόμενο να αλληλεπικαλύπτονται οι ευρωπαϊκές αρμοδιότητες με αυτές του ΝΑΤΟ, η κα Φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι το νέο ευρωπαϊκό μέσο για τις στρατηγικές στρατιωτικές δυνατότητες θα είναι «πλήρως ευθυγραμμισμένο με το ΝΑΤΟ».

Η ανάγκη για έναν πιο συνεκτικό αμυντικό σχεδιασμό εκφράστηκε έντονα και από τον επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Μάνφρεντ Βέμπερ. Ζητώντας στενότερες και πιο συνδεδεμένες στρατιωτικές δομές με την ανάπτυξη κοινών πόρων (όπως δορυφόροι και drones), ο κ. Βέμπερ προειδοποίησε για τους κινδύνους του σημερινού κατακερματισμού, τονίζοντας πως δεν γίνεται η Ευρώπη να βασίζεται σε «27 στρατούς μπονσάι».