«Εθνικό Παρατηρητήριο Κυκλικής Οικονομίας»: Η Ελλάδα αποκτά «μάτια» για ένα πιο πράσινο μέλλον

Τα δικά της «μάτια» στην πρόοδο της χώρας για τη μετάβαση στην κυκλική οικονομία αποκτά η Ελλάδα, με το «Εθνικού Παρατηρητηρίου Κυκλικής Οικονομίας».

Η συμβολή του παρατηρητηρίου βρέθηκε στο επίκεντρο του θεματικού διαδικτυακού εργαστηρίου που πραγματοποιήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2026, στο πλαίσιο του έργου LIFE-IP CEI-Greece.

Το «παρών» έδωσαν πάνω από 300 ακαδημαϊκοί, εκπρόσωποι φορέων, οργανισμών και επιχειρήσεν, σε μία διοργάνωση που είχε αντικείμενο την παρακολούθηση και καταγραφή των εθνικών δεικτών κυκλικής οικονομίας.

Το εργαστήριο διοργανώθηκε από τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.) με την υποστήριξη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Το εργαστήριο ανέδειξε τη σημασία της δημιουργίας του Παρατηρητηρίου Κυκλικής Οικονομίας, μέσα από αξιόπιστες πηγές δεδομένων και τη συνεργασία φορέων .

Το εργαστήριο ξεκίνησε με την παρουσίαση της κ. Ιωάννας Αναστοπούλου, από το Τμήμα Διαχείρισης Ερευνητικών Έργων & Αναπτυξιακών Προγραμμάτων, Υπεύθυνη Έργου στον Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., η οποία υπογράμμισε την ανάγκη ανάπτυξης δεικτών που αποτυπώνουν καλύτερα την πρόληψη αποβλήτων, την επαναχρησιμοποίηση, την επισκευή και την παράταση της ζωής των προϊόντων, συνδέοντας την κυκλική οικονομία με την προστασία των φυσικών πόρων και της βιοποικιλότητας.
Για τη συμβολή του Έργου στο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων, στο Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Δημιουργίας Αποβλήτων και στην Εθνική Στρατηγική για την Κυκλική Οικονομία μίλησε η κ. Μαίρη Πλατή, διαχειρίστρια του LIFE-IP CEI-Greece, ΥΠΕΝ, η οποία αναφέρθηκε στις πιλοτικές εφαρμογές διαχείρισης αποβλήτων, στην προώθηση της επαναχρησιμοποίησης και στην πρόληψη της σπατάλης τροφίμων, καθώς και στις δράσεις κατάρτισης και μεταφοράς τεχνογνωσίας. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε το Εθνικό Παρατηρητήριο ως εργαλείο προς την κυκλική μετάβαση.

Τη δομή και τις δυνατότητες του Παρατηρητηρίου παρουσίασε η κ. Φαίη Νάκου, εμπειρογνώμονας του ΥΠΕΝ για το Έργο. Το Παρατηρητήριο «ceobservatory.com» συγκεντρώνει και αναλύει δεδομένα που σχετίζονται με τη χρήση και την αποδοτικότητα των πόρων, την παραγωγή και διαχείριση αποβλήτων, τη χρήση δευτερογενών πρώτων υλών, την καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, καθώς και την ενέργεια, το κλίμα και το νερό. Τα δεδομένα των δεικτών αποτυπώνονται τόσο σε μορφή διαγράμματος όσο και σε μορφή πινάκων με δυνατότητα μεταφόρτωσης των δεδομένων ενώ η παρουσίαση κάθε δείκτη συμπληρώνεται με τα απαραίτητα μεταδεδομένα (metadata), σε κατάλληλα διαμορφωμένο πρωτόκολλο για τους σκοπούς του εθνικού πλαισίου παρακολούθησης, στο οποίο αναλύονται οι πληροφορίες για τον δείκτη, ο τρόπος υπολογισμού και οι πηγές άντλησης των απαραίτητων δεδομένων.

Ο κ. Κώστας Παπανδρέου, προϊστάμενος του Τμήματος Στατιστικών Ενέργειας και Περιβάλλοντος της ΕΛΣΤΑΤ, παρουσίασε στοιχεία για την παραγωγή και διαχείριση αποβλήτων και τις ροές υλικών στην ελληνική οικονομία. Εστίασε στην εγχώρια κατανάλωση υλικών, την παραγωγικότητα των πόρων και την εξάρτηση από εισαγωγές, δείκτες που υποστηρίζουν την αξιολόγηση της αποδοτικότητας χρήσης των φυσικών πόρων. Ανέδειξε επίσης τα κενά δεδομένων και τις μεθοδολογικές προκλήσεις για την ανάπτυξη λογαριασμών αποβλήτων που αντανακλούν τις εθνικές ιδιαιτερότητες.

Ο κ. Φίλιππος Κυρκίτσος, Πρόεδρος της Οικολογικής Εταιρείας Ανακύκλωσης (ΟΕΑ) και εταίρος του Έργου, παρουσίασε το ECO-Παρατηρητήριο, μια πρωτοβουλία ανεξάρτητης παρακολούθησης και αξιολόγησης της πορείας της ανακύκλωσης και της εναλλακτικής διαχείρισης αποβλήτων στην Ελλάδα. Εστίασε στη διατύπωση τεκμηριωμένων προτάσεων για την πρόληψη, την επαναχρησιμοποίηση, τη χωριστή συλλογή βιοαποβλήτων, με στόχο την επιτάχυνση της προόδου και τη μείωση της ταφής. Επίσης, αναφέρθηκε εκτεταμένα και στο σύστημα «Πληρώνω Όσο Πετάω» που αναπτύχθηκε και εφαρμόστηκε πιλοτικά μέσα από το LIFE-IP CEI- Greece στον Δήμο Βούλας Βάρης Βουλιαγμένης.

Η Δρ. Έφη Τριτοπούλου, ερευνήτρια στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και Επιμελήτρια Επιτροπής Περιβάλλοντος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (ΤΕΕ), παρουσίασε το LIFE IP Zero WASTE Cyprus και την παρακολούθηση των κυπριακών δεικτών κυκλικής οικονομίας. Μέσα από συγκρίσεις με τις ευρωπαϊκές επιδόσεις, ανέδειξε τις ανάγκες βελτίωσης καταγραφής των δεδομένων και τις δράσεις του έργου για την εφαρμογή της εθνικής στρατηγικής για την κυκλική οικονομία στην Κύπρο.

Τέλος, η κ. Κάτια Λαζαρίδη, καθηγήτρια στο Τμήμα Γεωγραφίας του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, το οποίο είναι εταίρος του Έργου, παρουσίασε την ελληνική εμπειρία ποσοτικοποίησης των αποβλήτων τροφίμων, δείκτη που εντάσσεται στο σύνολο δεικτών κυκλικής οικονομίας της Eurostat και αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει των δεσμευτικών στόχων μείωσης για το 2030 της αναθεωρημένης Οδηγίας-Πλαισίου για τα Απόβλητα, επισημαίνοντας τη σημασία σταθερής μεθοδολογίας και ελέγχων ποιότητας για την αξιολόγηση των δράσεων πρόληψης.

Το εργαστήριο ανέδειξε τον ρόλο του Εθνικού Παρατηρητηρίου Κυκλικής Οικονομίας ως σημείο αναφοράς για την παρακολούθηση της κυκλικής μετάβασης της χώρας. Με τη συμβολή φορέων όπως το ΥΠΕΝ και τον Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., αξιοποιεί στοιχεία και Το εργαστήριο ανέδειξε τον ρόλο του Εθνικού Παρατηρητηρίου Κυκλικής Οικονομίας ως σημείο αναφοράς για την παρακολούθηση της κυκλικής μετάβασης της χώρας. Με τη συμβολή φορέων όπως το ΥΠΕΝ και τον Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., αξιοποιεί στοιχεία και δημοσιεύει έγκυρες εκθέσεις που αποτυπώνουν την πρόοδο και συνδράμουν στον σχεδιασμό των επόμενων στρατηγικών βημάτων της χώρας.

Μέσω του έργου LIFE IP LIFE CEI GREECE υλοποιούνται δράσεις του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Κυκλική οικονομία που αφορούν την ανάπτυξη εθνικών δεικτών και τη σύσταση παρατηρητηρίου για τη συνεχή αξιολόγηση της πορείας υλοποίησης.