Γιατί οι επιπτώσεις του El Nino στο Περού αφορούν και την Ελλάδα – «Το κλίμα δεν γνωρίζει σύνορα»

Ήδη από την πρώτη επαφή με τους Περουβιανούς αντιλαμβάνεται κανείς πως το El Nino επηρεάζει άμεσα τις ζωές τους.

Το CNN Greece βρέθηκε στη Λίμα και ο πρώτος άνθρωπος με τον οποίο μίλησε, ένας οδηγός ταξί, εξέφρασε τις ανησυχίες του για το φαινόμενο.

«Εδώ – στη Λίμα – δεν βρέχει παρά μόνο ελάχιστες ημέρες το χρόνο. Με το El Nino είμαστε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης» δηλώνει χαρακτηριστικά ο οδηγός.

Λίγες ημέρες αργότερα, η περουβιανή πρωτεύουσα βρέθηκε αντιμέτωπη με σφοδρές βροχοπτώσεις που οδήγησαν σε κατολισθήσεις και απέκλεισαν το βασικό οδικό δίκτυο της χώρας που ενώνει τον βορρά και τον νότο: Τον Panamerican Highway.

Ακόμη και σε μία χώρα όπως το Περού, με το τροπικό κλίμα να είναι ριζωμένο στο DNA των πολιτών του, τα φαινόμενα αυτά δοκιμάζουν την ανθεκτικότητα των υποδομών και των περιουσιών των κατοίκων.

Εξηγώντας τους πολλαπλούς τρόπους με τους οποίους το El Nino επηρεάζει το Περού, η κα Σίλβα Βιδάλ, σημειώνει πως «το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της χώρας είναι ότι, λόγω της περίπλοκης γεωγραφίας της, οι επιπτώσεις του

«Στις βόρειες ακτές, μία από τις πιο ξηρές περιοχές του κόσμου, το Ελ Νίνιο μπορεί να προκαλέσει εξαιρετικά έντονες βροχοπτώσεις σε μέρη όπου κανονικά βρέχει ελάχιστα. Πολλές πόλεις, κατοικίες, οδικά δίκτυα και υποδομές δεν είναι σχεδιασμένες για να δέχονται μεγάλες ποσότητες νερού σε πολύ σύντομα χρονικά διαστήματα. Ως αποτέλεσμα, αυτές οι βροχοπτώσεις μπορούν να προκαλέσουν πλημμύρες, ροές λάσπης και κατολισθήσεις με πολύ σοβαρές συνέπειες» προειδοποιεί η μετεωρολόγος, η οποία είναι και η πρώτη γυναίκα στο Περού που απέκτησε διδακτορικό στις Φυσικομαθηματικές Επιστήμες.

Οι βροχές, δε, που έκοψαν στα δύο τον Παναμερικανικό Αυτοκινητόδρομο ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστες, διότι, όπως εξηγεί η κα Σίλβα, «η περίοδος των βροχών στο μεγαλύτερο μέρος του Περού εντοπίζεται συνήθως μεταξύ Οκτωβρίου και Απριλίου. Βέβαια, όπως, επισημαίνει το γεγονός ότι είναι ασυνήθιστες δεν σημαίνει ότι είναι αδύνατες, ιδιαίτερα όταν στην «εξίσωση» μπαίνει και ο παράγοντας της κλιματικής αλλαγής.

Όπως σημειώνει η επιστήμονας «για τη Λίμα, αυτές οι βροχοπτώσεις είναι ιδιαίτερα ασυνήθιστες. Είναι μια πόλη που βρίσκεται σε ερημική περιοχή, όπου οι βροχοπτώσεις είναι εξαιρετικά σπάνιες». Μάλιστα, επικαλούμενη μελέτη για τα ύψη βροχής που καταγράφονται ετησίως από το 1981 έως το 2010, αναφέρει πως «η μέση ετήσια βροχόπτωση ανέρχεται σε μόλις 9,1 χιλιοστά».

Επομένως, όπως εξηγεί «όταν αναφερόμαστε στις βροχοπτώσεις στη Λίμα, πρέπει να έχουμε κατά νου ότι μια ποσότητα νερού, η οποία μπορεί να φαίνεται μικρή για άλλες πόλεις του κόσμου, ενδέχεται να είναι εξαιρετικά ασυνήθιστη για μια πόλη που βρίσκεται σε έρημο».

Προειδοποιεί, λοιπόν, ότι «οι κατολισθήσεις και οι πλημμύρες δεν πρέπει να ερμηνεύονται απλώς ως αναπόφευκτη συνέπεια ενός φυσικού φαινομένου. Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν ένα ακραίο φαινόμενο συναντά πληθυσμό και υποδομές που είναι εκτεθειμένα και ευάλωτα».

Υψηλές θερμοκρασίες που συνυπάρχουν με τις έντονες βροχές

Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Εθνικής Μελέτης του Περού για το El Nino (Enfen), υπάρχει κίνδυνος έως και 70% το φαινόμενο να φτάσει σε ακραία επίπεδα τους επόμενους μήνες.

Εκτός από βροχές, όμως, το El Nino αναμένεται να φέρει στο Περού και εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες, οι οποίες με τη σειρά τους προκαλούν έντονες βροχοπτώσεις, δημιουργώντας έναν αλυσιδωτό κύκλο έντονων φαινομένων.

«Η άνοδος της θερμοκρασίας μπορεί επίσης να επηρεάσει σημαντικά τη γεωργία, να ευνοήσει την εμφάνιση παρασίτων και να δημιουργήσει πιο ευνοϊκές συνθήκες για ασθένειες που μεταδίδονται από φορείς (όπως ο δάγκειος πυρετός) ή για τη θερμοπληξία» σημειώνει η κα Σίλβα Βιδάλ.

Γίνεται, επομένως, αντιληπτό ότι το Περού είναι ιδιαίτερα ευάλωτο.

«Το ίδιο κλιματικό φαινόμενο μπορεί να προκαλέσει ακραίες βροχοπτώσεις σε μια περιοχή και συνθήκες ξηρασίας σε μια άλλη. Οι επιπτώσεις του εκτείνονται στα οικοσυστήματα, τη γεωργία, την αλιεία, την υγεία, τις υποδομές και την οικονομία» τονίζει η επιστήμονας.

«Η πρόληψη δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από μια πρόβλεψη»

Όπως υπογραμμίζει η ίδια:

«Στο Περού, γνωρίζουμε πολύ καλά το φαινόμενο Ελ Νίνιο. Έχουμε ιστορικό συμβάντων», ενώ περιγράφει τα εργαλεία πρόληψης που έχει στη διάθεσή της η χώρα.

Ξεκαθαρίζει, όμως, ότι «η πρόληψη δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από μια πρόβλεψη. Η πρόβλεψη μας επιτρέπει να προετοιμαστούμε για ένα συγκεκριμένο συμβάν, αλλά η μείωση του κινδύνου απαιτεί διαρκή δράση σε βάθος χρόνου».

Πόσο καλά «εξοπλισμένο» είναι το Περού

Πόσο καλά προετοιμασμένη είναι, λοιπόν, η χώρα για τα ισχυρά φαινόμενα που αναμένονται; Καταρρίπτοντας την αντίληψη ενός «Δυτικού» για την οργάνωση ενός κράτους της Λατινικής Αμερικής, η κα Σίλβα περιγράφει στο CNN Greece το θεσμικό πλαίσιο που έχει δημιουργήσει το Περού για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τις εθνικές και περιφερειακές στρατηγικές που έχουν αναπτυχθεί και τα προγράμματα που στοχεύουν στη μείωση του κινδύνου και την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών.

«Δεν ξεκινάμε από το μηδέν» τονίζει χαρακτηριστικά, για να συμπληρώσει πως «η πρόκληση έγκειται στο να διασφαλίσουμε ότι όλη αυτή η γνώση και η θεσμική ικανότητα θα μεταφραστούν αποτελεσματικά σε μείωση της τρωτότητας».

Ξεκαθαρίζει, πάντως, πως «δεν μπορούμε να περιμένουμε να συμβεί ένα ακραίο φαινόμενο για να αρχίσουμε να δρούμε». «Έχει ελάχιστη αξία να γνωρίζουμε ότι μια περιοχή είναι εκτεθειμένη σε πλημμύρες ή κατολισθήσεις, εάν συνεχίζουμε να επιτρέπουμε την οικοδόμηση σε αυτήν χωρίς τα απαραίτητα μέτρα προστασίας» υπογραμμίζει η ίδια.

«Το κλίμα δεν γνωρίζει σύνορα»

Αυτές οι διαπιστώσεις, λοιπόν, παρατηρούμε πως δεν αφορούν μονάχα το Περού. Αφορούν κάθε τόπο σε αυτόν τον πλανήτη που μας φιλοξενεί. Και αυτό είναι το μήνυμά που στέλνει η κα Σίλβα στους αναγνώστες και τις αναγνώστριες του CNN Greece στην Ελλάδα:

«Το κλίμα δεν γνωρίζει σύνορα και όσα συμβαίνουν σε ένα μέρος του κόσμου μπορεί να έχουν συνέπειες χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά».

Το Ελ Νίνιο, όπως τονίζει «δείχνει ξεκάθαρα ότι το κλιματικό σύστημα λειτουργεί ως ένα σύστημα αλληλένδετων μερών».

Σύμφωνα με την ίδια, το φαινόμενο αυτό που «δοκιμάζει» τις κλιματικές αντοχές του πλανήτη κρύβει ένα σημαντικό «δίδαγμα».

«Η επιστήμη αποκτά πλήρη αξία μόνο όταν μετουσιώνεται σε αποφάσεις. Μπορούμε να βελτιώσουμε τα μοντέλα, τα συστήματα παρακολούθησης και τις δυνατότητες πρόβλεψης, αλλά αν δεν αξιοποιήσουμε αυτές τις πληροφορίες για να μειώσουμε την τρωτότητα και να σχεδιάσουμε καλύτερα τις πόλεις και τις περιοχές μας, θα παραμείνουμε εκτεθειμένοι σε μεγάλες απώλειες» σημειώνει.

Έτσι, όπως επισημαίνει, η εγκεκριμένη μετεωρολόγος «η εμπειρία του Περού με το Ελ Νίνιο μας διδάσκει ότι δεν μπορούμε να αποτρέψουμε την εκδήλωση φυσικών φαινομένων, αλλά μπορούμε να περιορίσουμε σημαντικά τις συνέπειές τους».

«Η πρόκληση είναι κοινή»

Και, όπως υπογραμμίζει, αυτό το δίδαγμα δεν αφορά μόνο το Περού.

«Η Ελλάδα, η Μεσόγειος και πολλές άλλες περιοχές του κόσμου βιώνουν επίσης μεταβολές στις κλιματικές συνθήκες και ακραία φαινόμενα. Αν και τα φαινόμενα και οι επιπτώσεις τους μπορεί να διαφέρουν, η πρόκληση είναι κοινή: να κατανοήσουμε καλύτερα τον πλανήτη μας, να αξιοποιήσουμε την επιστήμη για την πρόβλεψη κινδύνων και να οικοδομήσουμε κοινωνίες με μικρότερη τρωτότητα».

Σε έναν κόσμο που γίνεται όλο και πιο αλληλένδετος, όσα συμβαίνουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μας δεν είναι στην πραγματικότητα τόσο μακριά. Το κλίμα μας ενώνει. Συνεπώς, η ανταλλαγή γνώσεων, η ενίσχυση της διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας και η άντληση διδαγμάτων από τις εμπειρίες άλλων χωρών αποτελούν επίσης τρόπους για να προετοιμαστούμε καλύτερα για το μέλλον.