ΕΕ: Αύξησε 80% τις αμυντικές δαπάνες σε πέντε χρόνια – Τα «αγκάθια» έως το 2030

Παρά την εντυπωσιακή αύξηση των αμυντικών δαπανών, την ενίσχυση της παραγωγής πυρομαχικών και τα φιλόδοξα σχέδια για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, η Ευρωπαϊκή Ενωση βρίσκεται ακόμη αντιμέτωπη με σημαντικά εμπόδια στον δρόμο προς την αμυντική ετοιμότητα έως το 2030.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα έκθεσης του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), που δόθηκε στη δημοσιότητα και «χαρτογραφεί» τόσο τις ευκαιρίες όσο και τις αδυναμίες της νέας ευρωπαϊκής αμυντικής στρατηγικής.

«Η επίτευξη αμυντικής ετοιμότητας της ΕΕ μέχρι το 2030 παραμένει δύσκολη, παρά τα φιλόδοξα σχέδια», προειδοποίησε το ΕΕΣ, εστιάζοντας μεταξύ άλλων στον κατακερματισμό των εθνικών συστημάτων, στα προβλήματα της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, στον αργό πολιτικό συντονισμό και στη συνεχιζόμενη εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με ανταπόκριση του ΑΠΕ-ΜΠΕ, από τις Βρυξέλλες, η έκθεση εξετάζει τις εξελίξεις στην αμυντική πολιτική της ΕΕ από το 2020 και μετά και αποτυπώνει τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που αντιμετωπίζει η Ένωση, αλλά και τους κινδύνους που προκύπτουν σε επίπεδο χρηματοοικονομικής διαχείρισης, διακυβέρνησης και λογοδοσίας.

Η δραματική μεταβολή του περιβάλλοντος ασφαλείας στην Ευρώπη οδήγησε τα κράτη-μέλη σε μεγάλη αύξηση των κονδυλίων για την άμυνα, έπειτα από μια μακρά περίοδο υποεπένδυσης.

Οι αδυναμίες που είχε συσσωρεύσει η Ευρώπη ήταν σημαντικές: ανεπαρκή αποθέματα πυρομαχικών και πυραύλων, μεγάλοι χρόνοι παραγωγής, εξάρτηση από προμηθευτές εκτός Ευρώπης και σοβαρά σημεία συμφόρησης σε επίπεδο υλικοτεχνικής υποστήριξης.

Μέσα στο νέο περιβάλλον, η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία επιχειρεί πλέον να κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση, επεκτείνοντας την παραγωγική της ικανότητα, επενδύοντας στην καινοτομία και ενισχύοντας τις εταιρικές σχέσεις.

Η αλλαγή αποτυπώνεται και στους αριθμούς: οι συνολικές αμυντικές δαπάνες των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αυξήθηκαν κατά σχεδόν 80% μεταξύ 2020 και 2025.

Η ευκαιρία για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία

Το ΕΕΣ αναγνωρίζει ότι το νέο περιβάλλον ασφαλείας, σε συνδυασμό με τη σημαντικά αυξημένη χρηματοδότηση, δημιουργεί και μια μεγάλη ευκαιρία για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.

Οι πρόσθετοι πόροι μπορούν να οδηγήσουν σε επέκταση των δυνατοτήτων της ευρωπαϊκής βιομηχανικής και τεχνολογικής βάσης στον τομέα της άμυνας, λειτουργώντας παράλληλα ως κινητήρια δύναμη για την καινοτομία.

Την ίδια στιγμή, ανοίγει ο δρόμος για νέες μορφές συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, όπως η δημιουργία αμυντικών συνεργατικών σχηματισμών και συνασπισμών δυνατοτήτων, καθώς και για την περαιτέρω ενίσχυση στρατηγικών εταιρικών σχέσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με το ΕΕΣ, σημαντικό ρόλο θα μπορούσε επίσης να διαδραματίσει η παροχή κινήτρων στα κράτη-μέλη ώστε να αγοράζουν αμυντικά συστήματα από Ευρωπαίους προμηθευτές.

Η χρήση ρητρών ευρωπαϊκής προτίμησης θα μπορούσε, σε βάθος χρόνου, να περιορίσει την εξάρτηση της ΕΕ από αμυντικούς προμηθευτές τρίτων χωρών.

Δύσκολη η στρατηγική αυτονομία έως το 2030

Παρά τη θετική δυναμική, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο εμφανίστηκε επιφυλακτικό ως προς το κατά πόσο η ΕΕ θα καταφέρει μέσα στα επόμενα χρόνια να αποκτήσει την αμυντική αυτονομία που επιδιώκει.

Ειδικότερα, εκτιμά ότι δεν θα είναι εύκολη έως το 2030 η επίτευξη του στόχου της στρατηγικής αυτονομίας και της δυνατότητας της Ευρώπης να διατηρεί ανεξάρτητα στρατιωτικές επιχειρήσεις υψηλής έντασης.

Αμυντικοί αναλυτές εντοπίζουν σημαντικά εμπόδια: τον κατακερματισμό των εθνικών αμυντικών συστημάτων, τα σημεία συμφόρησης στη βιομηχανική παραγωγή, τον αργό πολιτικό συντονισμό και, κυρίως, τη συνεχιζόμενη εξάρτηση της Ευρώπης από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το ΕΕΣ επισημαίνει, πάντως, ότι υπάρχουν ήδη ενδείξεις πως η Ευρώπη μπορεί να σημειώσει ουσιαστική πρόοδο. Η μεγάλη αύξηση των αμυντικών δαπανών και η ταχεία επέκταση της παραγωγής πυρομαχικών αποτελούν δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα.

Περισσότερα χρήματα, ωστόσο, δεν συνεπάγονται αυτομάτως και μεγαλύτερη αμυντική ικανότητα. Το ΕΕΣ προειδοποιεί ότι η απουσία αποτελεσματικής διαδικασίας σχεδιασμού σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε συνδυασμό με τον ανεπαρκή συντονισμό μεταξύ των διαφορετικών ευρωπαϊκών και εθνικών πηγών χρηματοδότησης, μπορεί να οδηγήσει σε κατακερματισμό των επενδύσεων.

Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι αλληλεπικαλύψεις δαπανών σε ορισμένους τομείς και, ταυτόχρονα, κενά σε κρίσιμες αμυντικές δυνατότητες.

Υπάρχει και ένας δεύτερος κίνδυνος: η ίδια η ευρωπαϊκή βιομηχανία να μην μπορεί να απορροφήσει αποτελεσματικά την απότομη αύξηση των κονδυλίων.

Εάν η χρηματοδότηση δεν εκτελεστεί σωστά, σύμφωνα με το ΕΕΣ, μπορεί να δημιουργηθούν νέα σημεία συμφόρησης, αυτή τη φορά στην προμήθεια πρώτων υλών, βασικών κατασκευαστικών στοιχείων και εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Μια τέτοια εξέλιξη θα δυσχέραινε τελικά την αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.

Παράλληλα, παραμένει ο κίνδυνος ακόμη και η αυξημένη χρηματοδότηση να μην επαρκεί για την κάλυψη των αμυντικών προτεραιοτήτων που έχουν ήδη συμφωνηθεί και την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων, όπως εκείνοι που αφορούν τη στρατιωτική κινητικότητα.

SAFE, Ουκρανία και το βάρος του νέου δανεισμού

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει η έκθεση και στον τρόπο με τον οποίο χρηματοδοτείται η νέα ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική. Η ΕΕ προσφεύγει ολοένα περισσότερο σε δανεισμό με την εγγύηση του ενωσιακού προϋπολογισμού. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται τα 150 δισ. ευρώ του προγράμματος «Δράση για την Ασφάλεια στην Ευρώπη» (SAFE), αλλά και το δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, από το οποίο τα 60 δισ. ευρώ προορίζονται για αμυντικούς σκοπούς.

Το ΕΕΣ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις δημοσιονομικές συνέπειες αυτής της επιλογής. Η αυξανόμενη χρηματοδότηση των αμυντικών δαπανών μέσω δανεισμού και η προσφυγή σε δάνεια που καλύπτονται από την ΕΕ ενδέχεται, σύμφωνα με την έκθεση, να υπονομεύσουν τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Ειδικότερα, υπάρχει ο κίνδυνος να επιβραδυνθεί η αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους των κρατών-μελών και παράλληλα να αυξηθεί η πίεση στον ίδιο τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η εικόνα συμπληρώνεται από τα προβλήματα στη διακυβέρνηση της ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο προειδοποιεί ότι η πολυπλοκότητα της υφιστάμενης δομής διακυβέρνησης και των μηχανισμών λογοδοσίας αυξάνει τον κίνδυνο αλληλεπικάλυψης αρμοδιοτήτων μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google