Οστεοπόρωση: Ποια εξέταση αποκαλύπτει τη νόσο πριν από το πρώτο κάταγμα

Η οστεοπόρωση είναι μια «σιωπηλή» νόσος, καθώς εξελίσσεται συνήθως χωρίς εμφανή συμπτώματα, αποδυναμώνοντας σταδιακά τα οστά και αυξάνοντας τον κίνδυνο καταγμάτων.

Συχνά, η διάγνωσή της γίνεται με αφορμή ένα απρόσμενο κάταγμα, όταν η απώλεια οστικής μάζας έχει ήδη προχωρήσει. Ωστόσο, η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην πρόληψη των καταγμάτων και στη διατήρηση της ποιότητας ζωής και της αυτονομίας.

Οστεοπόρωση: Ποια εξέταση αποκαλύπτει τη νόσο

Η μέτρηση οστικής πυκνότητας με τη μέθοδο DXA ή DEXA αποτελεί τον πιο αξιόπιστο τρόπο για τη διάγνωση της οστεοπόρωσης και την εκτίμηση του κινδύνου κατάγματος.

Πρόκειται για μία γρήγορη, ανώδυνη και μη επεμβατική εξέταση κατά την οποία ένας σαρωτής «σκανάρει» το σώμα ενώ είστε ξαπλωμένος/η. Η εξέταση αυτή μετρά την οστική πυκνότητα του σκελετού σε διάφορες περιοχές του σώματος, συνηθέστερα στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης και στο ισχίο.

Η εξέταση διαρκεί συνήθως 10-20 λεπτά, δεν απαιτεί νηστεία και δεν προκαλεί πόνο ή ενόχληση. Τα αποτελέσματα βοηθούν τον γιατρό να αξιολογήσει την κατάσταση των οστών και, εφόσον χρειάζεται, να προτείνει την κατάλληλη προληπτική ή θεραπευτική παρέμβαση.

Οστεοπόρωση: Ποιοι πρέπει να κάνουν μέτρηση οστικής πυκνότητας

Η οστική μάζα, τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες, αρχίζει να μειώνεται σταδιακά μετά την ηλικία των 40-50 ετών. Ιδιαίτερα στις γυναίκες, η διαδικασία αυτή επιταχύνεται σημαντικά μετά την εμμηνόπαυση, εξαιτίας της μείωσης των οιστρογόνων, τα οποία διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της φυσιολογικής οστικής πυκνότητας.

Ο έλεγχος όμως της οστικής μάζας δεν αφορά αποκλειστικά τις γυναίκες και άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας. Υπάρχουν συγκεκριμένες ομάδες ανδρών και γυναικών που παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο και ενδέχεται να χρειάζονται τη συγκεκριμένη εξέταση, ανεξάρτητα από την ηλικία τους.

Ειδικότερα, μέτρηση οστικής πυκνότητας συνιστάται σε:

• Όλες τις γυναίκες ηλικίας άνω των 60 ετών, με εξατομικευμένη αξιολόγηση από τον γιατρό.
• Μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με παράγοντες κινδύνου για οστεοπόρωση.
• Γυναίκες και άνδρες που λαμβάνουν κορτιζόνη για μεγάλο χρονικό διάστημα.
• Άτομα που έχουν υποστεί κάταγμα έπειτα από πτώση από όρθια θέση ή άλλον ελαφρύ τραυματισμό.
• Άτομα με ακτινολογικά διαπιστωμένες σπονδυλικές παραμορφώσεις ή κατάγματα.
• Γυναίκες και άνδρες που βρίσκονται υπό θεραπεία για οστεοπόρωση, προκειμένου να αξιολογείται η ανταπόκρισή τους.
• Άτομα που παρουσιάζουν σημαντική απώλεια ύψους, περίπου 2-4 εκατοστά μέσα σε ένα έτος.
• Άτομα με πολύ χαμηλό σωματικό βάρος ή ιστορικό ανορεξίας.

Οστεοπόρωση: Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο

Το οικογενειακό ιστορικό αποτελεί σημαντική ένδειξη. Ειδικότερα, εάν ένας από τους γονείς έχει υποστεί κάταγμα ισχίου, ο κίνδυνος οστεοπόρωσης και κατάγματος μπορεί να είναι αυξημένος.

Στους υπόλοιπους παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνονται το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η ανεπαρκής πρόσληψη ασβεστίου, το χαμηλό σωματικό βάρος, η έλλειψη σωματικής άσκησης και ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές.

Οστεοπόρωση: Γιατί δεν πρέπει να αμελείται ο έλεγχος

Η οστεοπόρωση μπορεί να παραμένει αδιάγνωστη για χρόνια, μέχρι να εκδηλωθεί με ένα κάταγμα. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ένα κάταγμα ισχίου ή σπονδύλου μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, επηρεάζοντας την κινητικότητα, την ανεξαρτησία και τη συνολική υγεία του ασθενούς.

Η μέτρηση οστικής πυκνότητας επομένως αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο πρόληψης. Ο θεράπων ιατρός ή ο ορθοπεδικός, αξιολογώντας την ηλικία, το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου, θα κρίνει πότε είναι απαραίτητη η εξέταση.

Το σημαντικότερο είναι να μην περιμένετε το πρώτο κάταγμα για να ασχοληθείτε με την υγεία των οστών σας. Η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη αντιμετώπιση μπορούν να κάνουν ουσιαστική διαφορά στην πρόληψη της οστεοπόρωσης και των επιπλοκών που τη συνοδεύουν.

Φωτογραφία iStock