Τα πιο… γελοία μνημεία του κόσμου

Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι επιθυμεί να κατασκευάσει μια αψίδα ύψους περίπου 76 μέτρων στην Ουάσινγκτον, στα πρότυπα διαφόρων άλλων «αψίδων θριάμβου» ανά την υφήλιο, με την ιδιαίτερα… ευφάνταστη ονομασία «Αψίδα Τραμπ», προφανώς δεν προκάλεσε καμία έκπληξη.

Αυτό το τελευταίο του εγχείρημα, καρπός της προσωπικής του εμμονής, απασχόλησε μεν τα πρωτοσέλιδα, αλλά ανέδειξε και το φαινόμενο των projects αχαλίνωτης ματαιοδοξίας, ένα είδος «σειρήνας» που ασκεί ακαταμάχητη γοητεία σε ισχυρούς άνδρες (και γυναίκες, αλλά κυρίως άνδρες) και στις δυναστείες τους ανά τους αιώνες, σχολιάζει στην Telegraph ο ταξιδιωτικός δημοσιογράφος Κρίστοφερ Μπίνλαντ.

Τα παραδείγματα ποικίλλουν, γράφει, από το αεροδρόμιο της Χαμπαντότα στη νοτιοανατολική Σρι Λάνκα (το οποίο ουσιαστικά δεν λειτούργησε ποτέ, μέχρι που η ρωσική Azur Air αποφάσισε να δραστηριοποιηθεί εκεί φέτος το φθινόπωρο) έως το Γκμπάντολιτε – τις λεγόμενες «Βερσαλλίες της ζούγκλας» – ιδιαίτερη πατρίδα του Μομπούτου Σέσε Σέκο, δικτάτορα του τότε Ζαΐρ (σημερινή Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό), όπου έκτισε παλάτια, ακόμη και αεροδρόμιο.

Ως τουρίστες, γράφει ο Μπίνλαντ στην Telegraph, σπάνια μπορούμε να αντισταθούμε στον πειρασμό να επισκεφθούμε αυτά τα εντυπωσιακά μνημεία που αποτελούν σύμβολα αλαζονείας, πατριωτισμού και αυτοπροβολής. Και δημοσιεύει στη βρετανική εφημερίδα τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα και τις ενδιαφέρουσες ιστορίες που κρύβονται πίσω από τη δημιουργία τους.

Παλάτι του Κοινοβουλίου, Βουκουρέστι, Ρουμανία

Το απόλυτο τερατούργημα του Νικολάι Τσαουσέσκου χαρακτηρίζεται από υπερβολές. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα, βαρύτερα (λόγω της τεράστιας ποσότητας μαρμάρου) και ασχημότερα κτίρια που σχεδιάστηκαν ποτέ. Δεν προκαλεί έκπληξη, δε, το γεγονός ότι ο άνθρωπος που διέταξε την κατασκευή του το 1984 είχε αρχίσει να χάνει την επαφή με την πραγματικότητα. Αποφάσεις όπως η ισοπέδωση μιας ολόκληρης συνοικίας του Βουκουρεστίου για την ανέγερση του κτιρίου οδήγησαν τελικά στη μαζική απώλεια εμπιστοσύνης προς το πρόσωπο του δικτάτορα και δρομολόγησαν τις εξελίξεις για τη διαδοχή του (η οποία επήλθε σύντομα, με την κατάρρευση του κομμουνισμού). Τελικά, το κοινοβούλιο της δημοκρατικής Ρουμανίας ανέλαβε το κτίριο και σήμερα μπορεί κανείς να περιηγηθεί στους ατελείωτους διαδρόμους του.

Πήλινος Στρατός, Σιάν, Κίνα

Ο αυτοκράτορας Τσιν Σι Χουάνγκ επιθυμούσε να εξασφαλίσει την προστασία του και κατά την μεταθανάτια ζωή του. Για τον σκοπό αυτό, χιλιάδες εργάτες κατασκεύασαν με επίπονες προσπάθειες έναν τεράστιο στρατό από πήλινους στρατιώτες, άρματα και άλογα, που ενταφιάστηκαν στο μαυσωλείο του μαζί του. Ο αυτοκράτορας και ο Πήλινος Στρατός του αναπαύθηκαν εν ειρήνη για εκατοντάδες χρόνια, μέχρις ότου μια μέρα του 1974, ντόπιοι αγρότες ανακάλυψαν τυχαία το αποκαλούμενο «όγδοο θαύμα του κόσμου». Ηταν προφανές ότι αυτό το είδος υπερβολικής και εξωφρενικής ταφικής φαντασίωσης θα προσέλκυε ταξιδιώτες από όλο τον κόσμο. Πράγματι συρρέουν κατά χιλιάδες για να δουν τον χώρο, ο οποίος αποτελεί πλέον το κύριο αξιοθέατο της Σιάν, μαζί με τα ασυναγώνιστα χειροποίητα νουντλς της πόλης.

Βερσαλλίες, Βερσάιγ, Γαλλία

Στη σειρά «Victoria» του ITV (στην Ελλάδα προβλήθηκε από την Cosmote TV) το παλάτι του Μπάκιγχαμ παρουσιάζεται ως ένας χώρος υγρός, σκοτεινός και καταθλιπτικός, ενώ η γαλλική ελίτ και οι αυλοκόλακές της ζούσαν –σύμφωνα με όλες τις μαρτυρίες– μέσα στη χλιδή, όπως παρουσιάζονται στην ταινία «Μαρία Αντουανέτα» της Σοφίας Κόπολα. Η υπερβολή, η πομπώδης επίδειξη, η λαμπρότητα, τα παλάτια, οι κήποι, οι δεξιώσεις, οι άνθρωποι, τα πάντα απέπνεαν γκλάμουρ.

Αποτέλεσμα; Οι εξωφρενικές υπερβολές της δυναστείας των Λουδοβίκων στις Βερσαλλίες πυροδότησαν μια επανάσταση. Το συγκρότημα των ανακτόρων προσφέρεται πλέον για μια ημερήσια εκδρομή από το Παρίσι, ενώ στη νεοκλασική έπαυλη Μικρό Τριανόν μόλις εγκαινιάστηκε (και διαρκεί έως τον Ιανουάριο του 2027) μια έκθεση για την 20ή επέτειο της ταινίας της Κόπολα, η οποία περιλαμβάνει και μια συναυλία των New Order, οι οποίοι συμμετείχαν στο soundtrack της ταινίας.

Ξενοδοχείο «Ryugyong», Πιονγιάνγκ, Βόρεια Κορέα

Eνα από τα μεγαλύτερα ξενοδοχεία του κόσμου μετατράπηκε σε απόλυτο φιάσκο σχεδόν τη στιγμή που ξεκίνησε η κατασκευή του. Το υπαρξιακό ερώτημα σχετικά με το πού θα έβρισκαν τις χιλιάδες των επισκεπτών οι οποίοι απαιτούνταν για να γεμίσει ένα ξενοδοχείο, όπως το «Ryugyong», μάλλον δεν συζητήθηκε ποτέ, πιθανότατα επειδή σε γενικές γραμμές, στη Βόρεια Κορέα είναι προτιμότερο να μην υποβάλλονται ερωτήσεις.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο αείμνηστος ηγέτης Κιμ Ιλ Σουνγκ αποφάσισε ότι ήθελε ένα ξενοδοχείο σε σχήμα τεράστιας πυραμίδας με πολλά περιστρεφόμενα εστιατόρια (κανένα εκ των οποίων δεν περιστράφηκε ποτέ, ούτε σέρβιρε ποτέ το παραδοσιακό «beef bulgogi»). Φυσικά οι υπήκοοί του συμμορφώθηκαν με προθυμία. Πιθανότατα, δε, οι συζητήσεις για την ολοκλήρωση του έργου και το άνοιγμα της Βόρειας Κορέας στον τουρισμό να αποτελούν απλώς κινήσεις εντυπωσιασμού. Παρ’ όλα αυτά, όσοι επισκέφθηκαν πρόσφατα τη χώρα αναφέρουν ότι επιτρέπεται η φωτογράφιση του κτιρίου κατά τη διάρκεια οργανωμένων ξεναγήσεων.

Τα «άχρηστα μνημεία» της Ασγκαμπάτ, Τουρκμενιστάν

Στο σημείο αυτό, προκύπτει ένα ενδιαφέρον ερώτημα, υπογραμμίζει στην Telegraph ο ταξιδιωτικός δημοσιογράφος. Πόσο επικριτικός πρέπει να είναι κανείς περιγράφοντας σε μια εφημερίδα εθνικής εμβέλειας τις αλόγιστες δαπάνες μιας χώρας για τη δημιουργία εμβληματικών μνημείων, ώστε να διασφαλίσει ότι δεν θα του χορηγηθεί ποτέ βίζα; Στην πραγματικότητα, αρκεί απλώς να απαριθμήσει κανείς τα οικοδομήματα που παρήγγειλαν οι πρώην πρόεδροι Σαπαρμουράτ Νιγιαζόφ (ο οποίος άλλαξε τα ονόματα όλων των ημερών της εβδομάδας ώστε να αντικατοπτρίζουν καλύτερα την προσωπολατρεία γύρω από το άτομό του) και Γκουρμπανγκουλί Μπερντιμουχαμέντοφ (ο οποίος έγραψε ένα βιβλίο γεμάτο ασυναρτησίες για τις πεποιθήσεις του, με τίτλο «Η Πτήση του Ουράνιου Αλόγου»). Το πιο εξωφρενικό στοιχείο, ωστόσο, είναι ο απίστευτος αριθμός των, άνω των 500, εξαιρετικά δαπανηρών και εντελώς άχρηστων έργων – τα λεγόμενα «white elephant projects» στα αγγλικά – που είναι διάσπαρτα στην Ασγκαμπάτ, την πρωτεύουσα του Τουρκμενιστάν, και τα οποία είναι κατασκευασμένα κυρίως από λαμπερό λευκό μάρμαρο. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται το Παλάτι της Ευτυχίας, το Μνημείο του Συντάγματος, ο Πύργος της Ραδιοτηλεόρασης και ένα αεροδρόμιο που χρησιμοποιείται ελάχιστα.

Τα μεγαθήρια του Βερολίνου, Γερμανία

Το Βερολίνο ξέρει να δημιουργεί έργα «μεγάλου μεγέθους» όσο ελάχιστα άλλα μέρη. Το αεροδρόμιο Τέμπελχοφ ήταν ένα από τα πρώτα επιβατικά αεροδρόμια και ένα από τα μεγαλύτερα κτίρια του κόσμου, που λειτουργούσε μέχρι το 2008. Το σχεδίασε ο Ερνστ Ζάγκεμπιλ υπό τη στενή επίβλεψη του αρχιτέκτονα Αλμπερτ Σπέερ, ο οποίος – μαζί με τον Αδόλφο Χίτλερ – είχε ένα ακόμη πιο μεγαλεπήβολο σχέδιο: η Βελτχάουπτστατ Γκερμάνια (Welthauptstadt Germania – Παγκόσμια Πρωτεύουσα Γερμανία) θα ήταν μια τεράστια, επιβλητική πόλη που θα αποτελούσε την καρδιά του «Μεγάλου Γερμανικού Ράιχ».  Θα περιλάμβανε, για παράδειγμα, μια αίθουσα συναυλιών τόσο μεγάλη, ώστε η ανάσα του κοινού θα δημιουργούσε σύννεφα, τα οποία στη συνέχεια θα έπεφταν σαν βροχή τους θεατές…

Για να διαπιστώσει αν ήταν εφικτή η κατασκευή της Γκερμάνια, ο Σπέερ βύθισε στο έδαφος το Schwerbelastungskörper («Σώμα Φέρον Μεγάλο Φορτίο»), προκειμένου να ελέγξει αν το έδαφος μπορούσε να αντέξει το τεράστιο βάρος της πόλης που είχε εμπνευστεί. Ευτυχώς, το Βερολίνο είναι χτισμένο σε μεγάλο βαθμό σε βαλτώδη έκταση, οπότε η Γκερμάνια έμεινε στα χαρτιά. Ωστόσο, μπορεί κανείς να επισκεφθεί το Τέμπελχοφ και το Σβερμπελάστουνγκσκέρπερ και να τα δει σε όλο τους το μοντερνιστικό μεγαλείο.

Παλμ Τζεμπέλ Αλί, Ντουμπάι, ΗΑΕ

Η ιστορία των τεχνητών νησιών σε σχήμα φοίνικα στα ανοιχτά των ακτών του Ντουμπάι έχει εξελιχθεί ως εξής: το μεν Παλμ Τζουμέιρα προσέλκυσε τα πιο διάσημα ονόματα του ξενοδοχειακού κλάδου, αλλά το Παλμ Τζεμπέλ Αλί, παραμένει έρημο και εγκαταλελειμμένο. Το έργο ήταν υπό κατασκευή για πάνω από δύο δεκαετίες, όμως, η οικονομική κρίση του 2008 δεν βοήθησε την κατάσταση. Ωστόσο, φαίνεται ότι πρόσφατα απέκτησε νέα δυναμική, καθώς δρομολογούνται σχέδια για την επανεκκίνηση της κατασκευής (με κατοικίες, περισσότερα πολυτελή ξενοδοχεία και ένα εμπορικό κέντρο ονόματι «The Yard», το οποίο θα διαθέτει μάλιστα και ένα κατάστημα «Waitrose» για τους βρετανούς ομογενείς που νοσταλγούν την πατρίδα τους). Θα πετύχει; Ο χρόνος θα το δείξει.

Αεροδρόμιο Μιραμπέλ και Ολυμπιακό Στάδιο, Μόντρεαλ, Καναδάς

Το Μόντρεαλ ήταν η κορυφαία πόλη του Καναδά και επιθυμούσε διακαώς να το αποδείξει, δαπανώντας  αστρονομικά ποσά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970 για την Expo 67 και τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1976. Το Ολυμπιακό Στάδιο κόστισε μια περιουσία, και το αεροδρόμιο Μιραμπέλ — το οποίο κατασκευάστηκε ειδικά προς τιμήν των Αγώνων — αποδείχθηκε πραγματική καταστροφή και ένα από τα πιο αποτυχημένα έργα στην ιστορία των αερομεταφορών.

Με στόχο να γίνει μία από τις μεγαλύτερες πύλες εισόδου στον κόσμο εκείνη την εποχή, οι κατασκευαστές του αγόρασαν τεράστιες εκτάσεις γης και σχεδίασαν αναρίθμητους τερματικούς σταθμούς. Ομως, οι επιβάτες δεν ήρθαν ποτέ. Το έργο αντιμετώπιζε διαρκώς προβλήματα, όπως η μεγάλη απόσταση απότην πόλη και η έλλειψη γρήγορης συγκοινωνιακής σύνδεσης (η σιδηροδρομική γραμμή που είχε σχεδιαστεί δεν κατασκευάστηκε ποτέ), τα αναποτελεσματικά «κινητά σαλόνια» (λεωφορεία μεταφοράς επιβατών), η απειλή ανεξαρτησίας του Κεμπέκ και η μεγάλη απόσταση από την πόλη. Το 2004 η προσπάθεια εγκαταλείφθηκε και το αεροδρόμιο έκλεισε για όλες τις πτήσεις πλην των εμπορικών μεταφορών, ενώ ο τερματικός σταθμός κατεδαφίστηκε το 2018. Ωστόσο, οι τουρίστες επισκέπτονται συχνά τα απομεινάρια της εγκατάστασης, και την εξερευνούν με τα πόδια.

Αεροδρόμια-φαντάσματα, Ισπανία

Τα αποτελέσματα της ισπανικής πολιτικής της μεγάλης σπατάλης κατά τις δεκαετίες του 1990 και του 2000 περιλάμβαναν το περιβόητο διεθνές αεροδρόμιο-φάντασμα στην επαρχία Σιουδάδ Ρεάλ και άλλο ένα, το Καστεγιόν στην ομώνυμη πόλη, καθώς και ένα πλήθος ημιτελών οικιστικών συγκροτημάτων («urbanizaciones») και αυτοκινητοδρόμων στη Μαδρίτη (M50 και MP203). Η μάλλον απερίσκεπτη «Πόλη των Τεχνών και των Επιστημών» του Σαντιάγκο Καλατράβα στη Βαλένθια (μεγάλης κλίμακας αστικό κέντρο αναψυχής, πολιτισμού και επιστήμης, που λειτούργησε από το 1998 έως το 2009) είναι μεν δημοφιλής στους τουρίστες, αλλά σε μεγάλο βαθμό απεχθής στους ντόπιους, οι οποίοι επωμίζονται το κόστος και τη συνεχή φθορά της άχρηστης εγκατάστασης.

Κάστρο Νοϊσβανστάιν, Βαυαρία, Γερμανία

Ισως πρόκειται για μια αμφιλεγόμενη προσθήκη. Αναρωτιέται όμως κανείς αν τα πλήθη των τουριστών, που καταφθάνουν στο κάστρο Νοϊσβανστάιν, βγάζουν μια selfie και φεύγουν, συνειδητοποιούν ότι δεν αντικρίζουν κάποιο μεσαιωνικό αριστούργημα, αλλά τη φαντασίωση ενός  παράφρονα βασιλιά των τελών του 19ου αιώνα. Ο εν λόγω βασιλιάς Λουδοβίκος Β΄της Βαυαρίας παρήγγειλε την κατασκευή του το 1869 ως φόρο τιμής στη μεσαιωνική μυθολογία (και στον εαυτό του). Οραματίστηκε τη δημιουργία ενός ρομαντικού καταφυγίου, αλλά δεν πρόλαβε να το χαρεί για πολύ, καθώς πέθανε λίγο μετά την ολοκλήρωσή του. Το κάστρο (το οποίο πολλοί θεωρούσαν τότε δείγμα κάκιστης αισθητικής) μετατράπηκε αμέσως σε τουριστικό αξιοθέατο –ένα από τα πρώτα– και έκτοτε δεν έχει αλλάξει καθόλου.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google