Ακτοπλοΐα: Η ενεργειακή κρίση έχει μπλοκάρει τον κλάδο – Το ράλι του MGO εγείρει φόβους για τη βιωσιμότητα εταιρειών

Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει ο κλάδος ακτοπλοΐας, με το υψηλό λειτουργικό κόστος λόγω της ενεργειακής κρίσης και των αυξημένων τιμών του καυσίμου Marine Gas Oil (MGO) να απειλεί τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων του κλάδου.

Σε κάθε περίπτωση η βασική πηγή κόστους για την ακτοπλοϊκή επιχείρηση, και ιδιαίτερα κρίσιμη για τη συνολική της κερδοφορία, είναι το κόστος του καυσίμου που έχει ειδικό βάρος στο λειτουργικό κόστος του πλοίου. Ενδεικτικά, η τιμή του βασικού ναυτιλιακού καυσίμου MGO έχει αυξηθεί κατά 97,6% σε λιγότερο από επτά μήνες, με την τιμή του στο λιμάνι του Πειραιά να διαμορφώνεται στα 1.776 δολ. ανά τόνο.

Οι εταιρείες έχουν ήδη παρουσιάσει στο υπουργείο Ναυτιλίας την οικονομική εικόνα των γραμμών, προειδοποιώντας ότι το κόστος των καυσίμων απορροφά πλέον περισσότερο από το 50% των συνολικών λειτουργικών δαπανών. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις επανεξετάζουν τη βιωσιμότητα των δρομολογίων τους, αναζητώντας τις γραμμές στις οποίες η οικονομική εξίσωση εξακολουθεί να είναι διαχειρίσιμη.

Υπερδιπλασιάστηκε η τιμή του MGO

Είναι ενδεικτικό ότι μία από τις ηγέτιδες δυνάμεις της ελληνικής ακτοπλοΐας, η Attica Group, επισημαίνει στις ενδιάμεσες οικονομικές καταστάσεις της που δημοσιεύθηκαν προ ημερών ότι οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εξελίξεις και οι διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές των καυσίμων διατηρούν αυξημένο τον βαθμό αβεβαιότητας για το α΄ εξάμηνο του 2026 με την τιμή του πετρελαίου Brent να διατηρείται πάνω από 100 δολάρια/βαρέλι και την τιμή του ναυτιλιακού καυσίμου MGO να αυξάνεται ακόμα περισσότερο, ξεπερνώντας τα 1.400 ευρώ  (1.582 δολάρια) ανά μετρικό τόνο από 573 ευρώ ανά μετρικό τόνο στις 31.12.2025.

Προς επίρρωσσιν των παραπάνω, στο πλαίσιο του 9ου Συνεδρίου Υποδομών και Μεταφορών – ITC 2026, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (ΣΕΕΝ), Διονύσης Θεοδωράτος, έθεσε το ζήτημα της βιωσιμότητας του κλάδου, προειδοποιώντας για τις επιπτώσεις της μεγάλης αύξησης του κόστους των καυσίμων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η τιμή του ναυτιλιακού καυσίμου έχει υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με τις αρχές του 2026, ενώ τα καύσιμα αντιπροσωπεύουν, πλέον, περίπου το 52% του συνολικού λειτουργικού κόστους των ακτοπλοϊκών εταιρειών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η ποσοστιαία κατανομή λειτουργικού κόστους 2019-2024, είχε ως εξής:

Διαχείριση της κατανάλωσης

Σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού έπειτα από έρευνα που διενήργησε  από τον Απρίλιο 2025 στην ελληνική ακτοπλοΐα, το κόστος καυσίμων:

• επηρεάζεται από τη μεταβλητότητα της χρηματιστηριακής τιμής του πετρελαίου Brent,
• επηρεάζεται από τη συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ δολαρίου,
• είναι ανάλογο της ταχύτητας και της απόστασης του δρομολογίου που εκτελεί το πλοίο.

Αν και η κατανάλωση καυσίμων, άρα και το σχετικό κόστος προμήθειας για την ακτοπλοϊκή εταιρεία, είναι σε γενικές γραμμές δεδομένη για κάθε πλοίο, υπάρχει η δυνατότητα διαχείρισής της μέσω της οριστικοποιήσεως της ταχύτητας με την οποία ταξιδεύει το πλοίο. Αυτό γιατί η κατανάλωση καυσίμων είναι συνάρτηση της ταχύτητας του πλοίου, ελαχιστοποιείται σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο ταχύτητας και αυξάνεται κατακόρυφα όταν η ταχύτητα αυξομειώνεται. Συνεπώς, οι ακτοπλοϊκές μεταφορικές υπηρεσίες, όταν περιλαμβάνουν συχνές στάσεις, παρουσιάζουν μεγάλες καταναλώσεις καυσίμων και υψηλό σχετικό κόστος.

Σημειώνεται, επιπλέον, ότι οι ακτοπλοϊκές εταιρείες που διαχειρίζονται μεγάλο αριθμό πλοίων αντιμετωπίζουν μικρότερο κόστος καυσίμων, όπως και γενικότερα μικρότερο κόστος προμηθειών, σε σχέση με τις μικρότερες εταιρείες, καθώς οι πρώτες έχουν μεγαλύτερη διαπραγματευτική ικανότητα απέναντι στους προμηθευτές λόγω των μαζικών αγορών τους.

Οι τιμές των εισιτηρίων

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η δομή κόστους στην ακτοπλοΐα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά. Το υψηλό σταθερό κόστος, η περιορισμένη δυνατότητα αποφυγής μέρους του κόστους εκτός περιόδων αιχμής, η βαρύτητα του κόστους καυσίμων και η σημασία των οικονομιών κλίμακας συνεπάγονται ότι η σχετική θέση των επιχειρήσεων δεν εξαρτάται μόνο από τις τιμές ή τη ζήτηση, αλλά και από τη δυνατότητά τους να κατανέμουν αποτελεσματικά το κόστος τους σε επαρκή κλίμακα δραστηριότητας.

Σύμφωνα με τις απόψεις συνδέσμου επιχειρήσεων του κλάδου, όπως καταγράφηκαν στην έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση του κόστους και, κατ’ επέκταση, των τιμών διαδραματίζει η δαπάνη καυσίμων, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί σημαντικά ως ποσοστό του συνολικού λειτουργικού κόστους. Αναλυτικά το κόστος των εταιρειών ακτοπλοΐας επιμερίζεται ως εξής:

Ενώ προ της ενεργειακής κρίσης κυμαινόταν περίπου στο ένα τρίτο των συνολικών δαπανών, σήμερα δύναται να προσεγγίζει ακόμη και τα δύο τρίτα, εξέλιξη που συνδέεται τόσο με τις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών όσο και με τις απαιτήσεις της πράσινης μετάβασης.

Ο ίδιος σύνδεσμος περαιτέρω υποστηρίζει ότι η απουσία επαρκούς στήριξης για τη χρήση εναλλακτικών καυσίμων, σε συνδυασμό με τις αυξημένες ανάγκες σε ενέργεια λόγω πολλαπλών προσεγγίσεων λιμένων, επιβαρύνει περαιτέρω τη λειτουργία των πλοίων.

Η αύξηση των ναυτιλιακών καυσίμων και η νέα επιβάρυνση στις τιμές των εισιτηρίων που ενδέχεται να προκαλέσει, αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της συνάντησης με τους εκπροσώπους των ακτοπλοϊκών επιχειρήσεων -εκτός απροόπτου-, την προσεχή Δευτέρα ή Τρίτη ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλης Κικίλιας.

Σε αυτήν θα εξεταστούν και τα περιθώρια κρατικής παρέμβασης, ώστε το αυξημένο λειτουργικό κόστος να μην περάσει στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια και δημιουργήσει πρόσθετα προβλήματα στις συνδέσεις των νησιών.