Ο εκλογικός κίνδυνος και το «καμπανάκι» στο Χρηματιστήριο

Στους ορόφους των επενδυτικών οίκων του Λονδίνου και της Νέας Υόρκης, η σιωπή που προηγείται των αποφάσεων διακόπτεται μόνο από τον ήχο των πληκτρολογίων.

Στην ανάλυση της Morgan Stanley, οι αριθμοί της ελληνικής οικονομίας δείχνουν ασταμάτητοι: ανάπτυξη 2% για το 2026 και το 2027, επενδυτικός οργασμός που τρέχει με ετήσιο ρυθμό 7%. Οι μεγάλες εταιρείες αυξάνουν τις πάγιες επενδύσεις τους από 2,8 δισ. ευρώ του 2020 σε 11,2 δισ. ευρώ το 2027.

Ωστόσο, κάτω από την επιφάνεια των αριθμών, μία αόρατη απειλή έχει ήδη αρχίσει να μετρά αντίστροφα. Το πολιτικό ημερολόγιο δείχνει άνοιξη του 2027. Και το πολιτικό τοπίο στην Αθήνα εισέρχεται σε πολύμηνη προεκλογική περίοδο και σε μια πυκνή, γκρίζα ζώνη, μετά το άνοιγμα της κάλπης.

Η πολιτική σταθερότητα υπήρξε το αδιαμφισβήτητο θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε το ελληνικό επενδυτικό αφήγημα μετά την κρίση χρέους. Η προοπτική μετάβασης από μια συμπαγή μονοκομματική πλειοψηφία σε ένα ρευστό, πολυκομματικό τοπίο φέρνει έναν συστημικό κίνδυνο 4 έως 6 μήνες πριν από τις κάλπες.

Η χρονική συγκυρία κρίνεται εξαιρετικά ευαίσθητη. Η πολιτική αβεβαιότητα διασταυρώνεται ακριβώς με τη λήξη των κρίσιμων προθεσμιών για το Ταμείο Ανάκαμψης και την ολοκλήρωση των δομικών μεταρρυθμίσεων. Αυτό τουλάχιστον αναφέρει η Morgan Stanley και ο υπεύθυνος της τελευταίας ανάλυσης για την Ελλάδα, Μάθιου Νγκουγιέν.

Τα μαθηματικά της αυτοδυναμίας

Αν και η κυβέρνηση διατηρεί τη συνταγματική διορία εξάντλησης της τετραετίας έως τον Ιούλιο του 2027, οι σχεδιασμοί δείχνουν ως πιθανότερο χρόνο προσφυγής στη λαϊκή ετυμηγορία την άνοιξη του 2027.

Οι αναλυτές του επενδυτικού οίκου εκτιμούν ότι η επιλογή αυτή αφήνει μεγάλο περιθώριο για τις διαδικασίες σχηματισμού κυβέρνησης -ή για μια δεύτερη εκλογική αναμέτρηση- πριν από την έναρξη της φθινοπωρινής δημοσιονομικής περιόδου.

Ωστόσο, οι δημοσκοπικές ισορροπίες αποτυπώνουν ένα εντελώς διαφορετικό σκηνικό σε σχέση με τις κάλπες του 2023. Επικαλούμενες πρόσφατες μετρήσεις, οι αναλύτριες Κιάρα Ζανγκαρέλι και Ρετζιάνε Γιαμανάρι, που προσυπογράφουν την έκθεση της Morgan Stanley, αναφέρουν ότι η Νέα Δημοκρατία καταγράφει ποσοστό γύρω του 29,7%, διατηρώντας προβάδισμα περίπου 14 μονάδων από το δεύτερο κόμμα, αλλά απέχοντας σημαντικά από το όριο της αυτοδυναμίας.

Όπως εξηγούν οι οικονομολόγοι του οίκου, με το ισχύον εκλογικό σύστημα, το πρώτο κόμμα χρειάζεται ποσοστό κοντά στο 38,6% για να εξασφαλίσει 151 έδρες. Κι αυτό με την υπόθεση ότι το ποσοστό των κομμάτων που μένουν εκτός Βουλής κυμαίνεται στο 6%. Ακόμη και αν το ποσοστό εκτός Βουλής φτάσει το 9%, το όριο αυτοδυναμίας υποχωρεί μόλις στο 37,8%. Δηλαδή, η απόσταση δύσκολα καλύπτεται χωρίς θεαματικές ανατροπές.

Για την Morgan Stanley, σε αυτό το περιβάλλον, ο σχηματισμός κυβέρνησης συνεργασίας αποτελεί το επικρατέστερο σενάριο. Παρά το γεγονός ότι μια κυβέρνηση συνεργασίας υπό τη Νέα Δημοκρατία θα διατηρούσε σε γενικές γραμμές τη δημοσιονομική πυξίδα, η διαδικασία διαπραγμάτευσης, η κατανομή των υπουργείων και η επίτευξη συμβιβασμών απειλούν με επιβράδυνση τη λήψη αποφάσεων και την εκτέλεση του μεταρρυθμιστικού έργου.

ΤΑΑ και μεταρρυθμίσεις

Με τη συμβολή των στρατηγικών αναλυτών Μαρία Κιάρα Ρούσο και Λούκα Σάλφορντ της Morgan Stanley επισημαίνεται ότι η απειλή από την πολιτική εκκρεμότητα δεν εστιάζεται στον κίνδυνο δημοσιονομικής εκτροπής, αλλά στην ταχύτητα απορρόφησης των ευρωπαϊκών πόρων.

H ανάλυση αναφέρει ότι η εμπειρία των διεθνών αγορών δείχνει ότι οι μετοχικές αξίες τείνουν να προεξοφλούν τα εκλογικά αποτελέσματα 4 έως 6 μήνες πριν από την κάλπη. Όταν το αποτέλεσμα προμηνύεται φιλικό προς τις αγορές, καταγράφεται υπεραπόδοση, ενώ η αβεβαιότητα οδηγεί σε τακτική υποχώρηση.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, η πολιτική «γκρίζα ζώνη» συμπίπτει με τη μετάβαση του Χρηματιστηρίου Αθηνών από τις αναδυόμενες στις αναπτυγμένες αγορές, δημιουργώντας ένα σύνθετο τοπίο για τους ξένους επενδυτές.

Παρά το γεγονός ότι η γενική δημοσιονομική πυξίδα παραμένει σταθερή -με στόχο τη μείωση του χρέους κάτω από το 110% του ΑΕΠ έως το 2030, την αύξηση του μέσου μισθού στα 1.800 ευρώ και του κατώτατου στα 1.000 ευρώ έως το 2028- η διοικητική τριβή μιας μεταβατικής περιόδου ελλοχεύει ως τροχοπέδη.

Η κινητήριος δύναμη των 11,2 δισ. ευρώ

Παρά την πολιτική αβεβαιότητα, ο επιχειρηματικός πυρήνας της οικονομίας επιδεικνύει αξιοσημείωτη δυναμική, αναφέρει η ίδια ανάλυση. Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες των μη χρηματοπιστωτικών εισηγμένων εταιρειών έχουν αυξηθεί από τα 2,8 δισ. ευρώ το 2020 στα 8,2 δισ. ευρώ το 2025, ενώ προβλέπεται να διαμορφωθούν στα 10,3 δισ. ευρώ το 2026 και στα 11,2 δισ. ευρώ το 2027.

Ο εγχώριος τομέας αυτών των επενδύσεων αντιπροσωπεύει σταθερά το 3% του ΑΕΠ ετησίως. Η επενδυτική αυτή έξαρση οδηγείται κυρίως από τις υποδομές, την ενέργεια, τα δίκτυα και την ψηφιακή μετάβαση.

Ειδικότερα, αναφέρει τις εξής περιπτώσεις:

• ΔΕΗ: Βρίσκεται στο επίκεντρο του επενδυτικού κύκλου με συνολικό πρόγραμμα 24,2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2030. Από αυτά, τα 12,5 δισ. ευρώ (52%) κατευθύνονται στην Ελλάδα για ΑΠΕ, εκσυγχρονισμό δικτύων, πλήρη απόσυρση των λιγνιτικών μονάδων έως το τέλος του 2026 και την κατασκευή του γιγαντιαίου Data Center στην Κοζάνη (300MW στην Α’ Φάση έως το 2028).
• Metlen: Υλοποιεί 4ετές επενδυτικό πλάνο ύψους 2,5 δισ. ευρώ έως το 2028. Πάνω από το 50% των κεφαλαίων επενδύεται στην Ελλάδα, με αιχμή την αύξηση της παραγωγής βωξίτη και αλουμίνας, τη νέα μονάδα γαλλίου στον Άγιο Νικόλαο, την επέκταση του αμυντικού βιομηχανικού hub στον Βόλο (6 μονάδες παραγωγής) και το χαρτοφυλάκιο υποδομών/παραχωρήσεων της ΜΕΤΚΑ (ανεκτέλεστο υπόλοιπο άνω των 2 δισ. ευρώ).
• ΟΤΕ: Ολοκληρώνει τη φάση υψηλής έντασης κεφαλαίων (CapEx/πωλήσεις σε περίπου 18% κατά μέσο όρο την περίοδο 2022–2025), έχοντας καλύψει το 99% του πληθυσμού με δίκτυο 5G. Το βάρος μετατοπίζεται στην επέκταση των οπτικών ινών (FTTH) με στόχο 3,5 εκατ. νοικοκυριά έως το 2030 (2,4 εκατ. έως το τέλος του 2026), εξέλιξη που αναμένεται να οδηγήσει σε αισθητή μείωση των επενδύσεων και απελευθέρωση σημαντικών ελεύθερων ταμειακών ροών (FCF) από το 2029.

Η πολιτική «γκρίζα ζώνη» της άνοιξης του 2027 αποτελεί μια τακτική δοκιμασία για την ελληνική οικονομία. Εάν η διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης ολοκληρωθεί χωρίς παρατεταμένες αναταράξεις, η υποκείμενη αναπτυξιακή δυναμική θα διατηρηθεί αλώβητη. Αν όμως η πολιτική αστάθεια παραταθεί, το τίμημα δεν θα φανεί στις δημοσιονομικές σταθερές, αλλά στους ρυθμούς εκτέλεσης των έργων που καθορίζουν τη μακροπρόθεσμη παραγωγικότητα της χώρας, προειδοποιεί η Morgan Stanley.

Επενδυτική τακτική

Η ταυτόχρονη εξέλιξη του επενδυτικού κύκλου και της πολιτικής αβεβαιότητας δημιουργεί διπλή εικόνα στις αγορές. Από τη μία πλευρά, οι ελληνικές τράπεζες κατατάσσονται στην 3η θέση μεταξύ 30 ευρωπαϊκών κλάδων στο μοντέλο της Morgan Stanley (με σύσταση overweight), υποστηριζόμενες από τις ισχυρές αναθεωρήσεις κερδών, τις επαναγορές μετοχών και την εισαγωγή τους στον δείκτη STOXX Europe 600.

Από την άλλη, τα ελληνικά κρατικά ομόλογα θεωρούνται πλέον «ακριβά», καθώς οι διεθνείς παράγοντες και οι τιμές του πετρελαίου ζυγίζουν περισσότερο από τα εγχώρια πολιτικά νέα.

Η παγίδα «travel and arrive»

Τη στιγμή που η πολιτική σκακιέρα περιπλέκεται, το χρηματιστήριο προετοιμάζεται για μια διπλή τεχνική αναβάθμιση στις αναπτυγμένες αγορές από τους οίκους FTSE και STOXX (Σεπτέμβριος 2026) και MSCI (Μάιος 2027). Ωστόσο, η αλλαγή κατηγορίας δεν πυροδοτεί ένα αδιάκοπο ράλι. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει η Morgan Stanley, πρόκειται για την παγίδα του «travel and arrive».

Καθώς η Ελλάδα αποχωρεί από τους δείκτες Αναδυόμενων Αγορών, τα παθητικά κεφάλαια που παρακολουθούν αυτούς τους δείκτες υποχρεούνται να ρευστοποιήσουν άμεσα τις θέσεις τους.

Αντίθετα, τα κεφάλαια των Αναπτυγμένων Αγορών κινούνται με εντελώς διαφορετικούς ρυθμούς. Χτίζουν θέσεις σταδιακά, υποβάλλοντας τις ελληνικές εταιρείες σε πολύ αυστηρότερα κριτήρια σύγκρισης απέναντι σε διεθνείς κολοσσούς. Αυτή η χρονική ασυμμετρία μεταξύ άμεσων εκροών και σταδιακών εισροών εγκυμονεί κινδύνους προσωρινής διακύμανσης και πιέσεων στις τιμές, καθιστώντας τη μετάβαση μια διαδικασία που απαιτεί υπομονή και επιλεκτικότητα.