Η Γερμανία του Μερτς σε βαθιά πολιτική κρίση

Η συντριπτική νίκη του ακροδεξιού AfD στις εκλογές της Κυριακής στη Σαξονία-Ανχαλτ είναι ένα γεγονός που ξεπερνά κατά πολύ την περιφερειακή πολιτική ανατροπή. Ακόμη και αν το κόμμα δεν καταφέρει τελικά να σχηματίσει κυβέρνηση στο ανατολικό κρατίδιο, το αποτέλεσμα είναι ένα ισχυρό πλήγμα για το πολιτικό κέντρο της Γερμανίας και ιδιαίτερα για τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και τους Χριστιανοδημοκράτες του (CDU).

Σύμφωνα με τους Financial Times, το AfD συγκέντρωσε περίπου 44% των ψήφων, ποσοστό που, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα αποτελεί την καλύτερη επίδοση ακροδεξιού κόμματος σε περιφερειακή ή εθνική εκλογή στη Γερμανία από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Πρόκειται για ένα κόμμα του οποίου η τοπική οργάνωση έχει χαρακτηριστεί εξτρεμιστική από τις γερμανικές υπηρεσίες εσωτερικής ασφάλειας.

Την ίδια ώρα, η δύναμη του CDU κατέρρευσε στο 17,4%, περισσότερο από το μισό σε σχέση με τις εκλογές του 2021 και ακόμη χαμηλότερα από τις προβλέψεις των δημοσκοπήσεων. Η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα οδυνηρή για τον Μερτς. Οταν διεκδικούσε την ηγεσία των Χριστιανοδημοκρατών, το 2018, είχε υποσχεθεί ότι θα κατάφερνε να μειώσει στο μισό την εκλογική επιρροή του AfD. Σήμερα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Πολλά στελέχη του CDU σε ολόκληρη τη Γερμανία έχουν πλέον λόγους να ανησυχούν ακόμη και για τη δική τους πολιτική επιβίωση, όπως επισημαίνουν οι FT.

Η ανατροπή δεν περιορίζεται στη Σαξονία-Ανχαλτ. Στις εθνικές δημοσκοπήσεις, το CDU βρίσκεται περίπου στο 21%, ενώ το AfD στο 28%, αντιστροφή των συσχετισμών που είχαν καταγραφεί στις περσινές ομοσπονδιακές εκλογές. Μόλις ένας στους τρεις Γερμανούς εξακολουθεί να στηρίζει τα δύο κόμματα που συγκυβερνούν, το κεντροδεξιό CDU και τους κεντροαριστερούς Σοσιαλδημοκράτες.

Το κρίσιμο ερώτημα, σύμφωνα με τους FT, είναι τώρα αν θα αντέξει το περίφημο «τείχος» απέναντι στο AfD, η άρνηση δηλαδή των υπόλοιπων κομμάτων να συνεργαστούν μαζί του. Στη Σαξονία-Ανχαλτ, το AfD ενδέχεται να χρειαστεί τη στήριξη της αριστερόστροφης εθνικιστικής συμμαχίας BSW, η οποία κινείται οριακά πάνω από το όριο του 5%. Η ιδρύτριά της, Σάρα Βάγκενκνεχτ, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αποχής σε ψηφοφορία για την ανάδειξη κυβέρνησης του AfD και στη συνέχεια στήριξής του κατά περίπτωση. Παράλληλα, ο ηγέτης του AfD στο κρατίδιο έχει δηλώσει ότι θα επιχειρήσει να προσελκύσει βουλευτές και από άλλα κόμματα.

Οπως γράφουν οι FT, το αποτέλεσμα επαναφέρει με οξύτητα τη συζήτηση στο εσωτερικό του CDU για το αν το «τείχος» απέναντι στην Ακροδεξιά είναι τελικά αποτελεσματικό ή αυτοκαταστροφικό. Οι επικριτές του υποστηρίζουν ότι, σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό περιβάλλον, το CDU καταλήγει να συγκυβερνά με κόμματα της Αριστεράς σε εύθραυστους συμβιβασμούς, ενώ οι συντηρητικοί ψηφοφόροι που θέλουν πιο δεξιά πολιτική μετακινούνται προς το AfD. Οι υποστηρικτές του, αντιθέτως, θεωρούν ότι το κόμμα παραμένει απειλή για τη δημοκρατική τάξη, εξαιτίας των εξτρεμιστικών στοιχείων του, της φιλορωσικής του στάσης και της εχθρότητάς του απέναντι στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ.

Ο Μερτς βρίσκεται πλέον σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Η ηγεσία του είχε ήδη δεχθεί πλήγματα μετά τον προβληματικό ανασχηματισμό του καλοκαιριού, ενώ τα ποσοστά δημοτικότητάς του έχουν φτάσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Η αίσθηση ότι δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει τις φιλόδοξες προεκλογικές υποσχέσεις του, σε συνδυασμό με μια εικόνα πολιτικής αλαζονείας, ενισχύει την αμφισβήτηση. Οι FT εκτιμούν ότι, αν το CDU υποστεί νέες απώλειες στις περιφερειακές εκλογές που ακολουθούν μέσα στον μήνα, οι πιέσεις για αλλαγή ηγεσίας μπορεί να γίνουν ασφυκτικές.

Στο προσκήνιο βρίσκεται ήδη ο Χέντρικ Βουστ, πρωθυπουργός της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, ο οποίος θα μπορούσε να προσφέρει μια γενεαλογική αλλαγή και να διευρύνει την απήχηση του CDU, ιδιαίτερα στις γυναίκες. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι αν θα μπορούσε ταυτόχρονα να επαναφέρει τους συντηρητικούς ψηφοφόρους και να διατηρήσει μια λειτουργική συνεργασία με την Κεντροαριστερά.

Η Σαξονία-Ανχαλτ, με τον πιο αγροτικό και ηλικιωμένο πληθυσμό της και την ιστορία της ως τμήμα της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, δεν αποτελεί ασφαλώς αντιπροσωπευτικό δείγμα ολόκληρης της χώρας. Ωστόσο, όπως καταλήγουν οι FT, το μέγεθος της επιτυχίας του AfD αποτελεί καταδίκη της αδυναμίας του πολιτικού κέντρου να δώσει πειστικές απαντήσεις στα προβλήματα της Γερμανίας, με πρώτο την οικονομία που παραμένει στάσιμη.

Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Μερτς: δεν αντιμετωπίζει απλώς μια εκλογική ήττα, αλλά μια κρίση του ίδιου του πολιτικού μοντέλου που εκπροσωπεί. Αν δεν αλλάξει γρήγορα πορεία, το AfD δεν θα βρίσκεται όλο και πιο κοντά στην εξουσία.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google