Ιός Δυτικού Νείλου: Πέντε νέοι θάνατοι και 58 κρούσματα την τελευταία εβδομάδα

Το 2026 έχει εξελιχθεί σε μια από τις πιο δύσκολες χρονιές για τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), έως τις 2 Σεπτεμβρίου 2026 έχουν καταγραφεί συνολικά 290 εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό και 24 θάνατοι. Όλοι οι θανόντες ήταν ηλικίας άνω των 65 ετών, με διάμεση ηλικία τα 83 έτη.

Μόνο την τελευταία εβδομάδα διαγνώστηκαν 58 νέα κρούσματα και σημειώθηκαν 5 νέοι θάνατοι. Ο αριθμός αυτός είναι ιδιαίτερα ανησυχητικός, καθώς δείχνει ότι η κυκλοφορία του ιού παραμένει έντονη, παρά το γεγονός ότι βρισκόμαστε ήδη στον Σεπτέμβριο.  Όπως σημείωσε η καθηγήτρια Ψαλτοπούλου, η φετινή χρονιά παρουσιάζει τη μεγαλύτερη επιδημική έξαρση από το 2018, που ήταν η χρονιά-ρεκόρ με 317 κρούσματα και 51 θανάτους. Η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο, με κρούσματα σε 20 Περιφερειακές Ενότητες σε όλη τη χώρα. Η έξαρση αποδίδεται στο μεγαλύτερο ποσοστό μολυσμένων κουνουπιών, που συνδέεται με την αυξημένη διέλευση αποδημητικών πτηνών.

Ο ιός κυκλοφορεί στη χώρα μας από το 2010, με την ένταση της κυκλοφορίας του να παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις από χρονιά σε χρονιά. Από το 2010 μέχρι σήμερα, έχουν καταγραφεί συνολικά 2.088 εγχώρια κρούσματα, με μέσο όρο 145 ετησίως. Από αυτά, το 70% (1.471 άτομα) εμφάνισαν εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, ενώ σημειώθηκαν 292 θάνατοι σε νοσηλευόμενους.

Η κλιμάκωση των κρουσμάτων αναμένεται να συνεχιστεί για τις επόμενες 2-3 εβδομάδες. Όσοι εμφανίζουν συμπτώματα – ιδιαίτερα πυρετό ή νευρολογικά συμπτώματα- θα πρέπει να αναζητούν άμεσα ιατρική βοήθεια. Η έγκαιρη διάγνωση και η συμπτωματική αγωγή μπορούν να μειώσουν την πιθανότητα σοβαρής νόσησης.

Η σοβαρότητα της νόσου

Από τα 290 συνολικά κρούσματα, τα 199 (ποσοστό 68,6%) παρουσίασαν σοβαρές εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα — δηλαδή εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Η διάμεση ηλικία των ασθενών με νευρολογικές εκδηλώσεις είναι τα 74 έτη, με εύρος από 13 έως 96 έτη. Μόλις 91 κρούσματα (31,4%) είχαν ήπιες εκδηλώσεις ή ήταν ασυμπτωματικά.

Αυτό το ποσοστό σοβαρών επιπλοκών είναι ιδιαίτερα υψηλό και υπογραμμίζει τον κίνδυνο που διατρέχουν κυρίως οι ηλικιωμένοι. Όπως σημειώνεται στην έκθεση του ΕΟΔΥ, θεωρείται αναμενόμενη η διάγνωση περαιτέρω κρουσμάτων το ερχόμενο διάστημα, τόσο στις ίδιες όσο και σε νέες περιοχές.

Η εξάπλωση του ιού είναι πλέον εκτεταμένη. Κρούσματα έχουν καταγραφεί σε 69 Δήμους της χώρας, σε 20 Περιφερειακές Ενότητες, στις Περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλίας, Κεντρικής Μακεδονίας, Πελοποννήσου, Στερεάς Ελλάδας και Κρήτης.

Ιδιαίτερα έντονη είναι η κυκλοφορία του ιού στην Περιφέρεια Αττικής, όπου καταγράφεται φέτος αυξημένος αριθμός κρουσμάτων σε σύγκριση με προηγούμενα έτη. Όπως δήλωσε η επιδημιολόγος Δανάη Περβανίδου, «όλη η Αττική βρίσκεται στο κόκκινο», προειδοποιώντας ότι αν συνεχιστεί ο ρυθμός των μολύνσεων, το 2026 μπορεί να αποτελέσει χρονιά-ρεκόρ για τον ιό.

Η φετινή έξαρση θυμίζει έντονα τη χρονιά του 2018, που υπήρξε μέχρι σήμερα η χειρότερη για τον ιό στην Ελλάδα, με 317 κρούσματα και 59 θανάτους. Τα μαθηματικά μοντέλα δείχνουν ότι το 2026 ενδέχεται να ξεπεράσει ακόμα και εκείνα τα επίπεδα.

Ο ιός έκανε την εμφάνισή του στη χώρα μας το 2010. Από τότε, καταγράφονται ετήσιες εξάρσεις με διακυμάνσεις στην έντασή τους, που συνδέονται με τις κλιματικές συνθήκες, την αφθονία των κουνουπιών και τις μετακινήσεις των αποδημητικών πτηνών.

Συμπτώματα και παράγοντες κινδύνου

Όπως περιγράφεται αναλυτικά, το 80% των ανθρώπων που μολύνονται δεν εμφανίζουν καθόλου συμπτώματα. Περίπου το 20% εμφανίζει ήπια συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη: πυρετό, πονοκέφαλο, κόπωση, μυϊκούς πόνους. Λιγότερο από 1% θα εμφανίσουν σοβαρή νόσο που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα.

Οι ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών και τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Η θνητότητα στους νοσηλευόμενους ασθενείς με σοβαρή νόσο εκτιμάται ότι φτάνει το 10-15%.

Ο υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους, διευκρίνισε ότι, παρά την αύξηση των κρουσμάτων, «δεν μιλάμε για επιδημία», καθώς ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά μέσω του τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού. Ο ΕΟΔΥ εφαρμόζει κάθε χρόνο εθνικό σχέδιο δράσης, με ψεκασμούς σε περιοχές όπου καταγράφονται κρούσματα.

Η θεραπεία για τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου είναι υποστηρικτική. Δεν υπάρχει ειδική αντιική αγωγή ούτε εγκεκριμένο εμβόλιο. Η πρόληψη παραμένει το μοναδικό όπλο. Αυτό σημαίνει:

1. Αποφυγή τσιμπημάτων: Χρήση εντομοαπωθητικών, μακρυμάνικα ρούχα, σίτες σε παράθυρα.

2. Εξάλειψη εστιών αναπαραγωγής: Απομάκρυνση κάθε στάσιμου νερού από αυλές, μπαλκόνια και βεράντες.

3. Συμμετοχή σε προγράμματα καταπολέμησης κουνουπιών: Οι δήμοι πραγματοποιούν ψεκασμούς σε περιοχές με κρούσματα.

Όσοι εμφανίζουν πυρετό ή νευρολογικά συμπτώματα θα πρέπει να αναζητούν άμεσα ιατρική βοήθεια, καθώς η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να μειώσει την πιθανότητα σοβαρής νόσησης.