Πώς 80 δισ. κοτόπουλα βλάπτουν το περιβάλλον

«Το κρέας για εκείνον που δεν ξέρει τι να παραγγείλει». Ετσι είχε χαρακτηρίσει το κοτόπουλο ο γαστρονομικός αστέρας Αντονι Μπουρντέν, ο οποίος δεν έκρυβε την αντιπάθειά του για ένα κρέας που, όπως έλεγε, «βαριούνται μέχρι θανάτου» οι σεφ και σπανίως επιλέγουν όταν θέλουν να εντυπωσιάσουν.

Οπως γράφει, ωστόσο, η δημοσιογράφος της Corriere della Sera Ειρήνη Σοάβε, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική: το κοτόπουλο, είτε τηγανητό στα fast food, είτε μαγειρεμένο σε κάρι, είτε ψητό σε shawarma και κεμπάπ, έχει εξελιχθεί στην πιο δημοφιλή πηγή ζωικής πρωτεΐνης παγκοσμίως. Οι Financial Times έχουν αφιερώσει μάλιστα μια μεγάλη έρευνα έξι επεισοδίων στην παγκόσμια κυριαρχία του, με τίτλο «Πώς το κοτόπουλο κατέκτησε τον πλανήτη».

Δέκα κοτόπουλα για κάθε άνθρωπο

Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί. Το 2006 υπήρχαν παγκοσμίως περίπου 48,3 δισεκατομμύρια κοτόπουλα. Σήμερα ο αριθμός τους εκτιμάται ότι έχει ξεπεράσει τα 80 δισ., στη συντριπτική πλειονότητά τους σε εντατικές εκτροφές για ανθρώπινη κατανάλωση. Με άλλα λόγια, αντιστοιχούν περίπου δέκα κοτόπουλα για κάθε άνθρωπο που ζει σήμερα στον πλανήτη. Αλλά ούτε αυτά φαίνεται να είναι αρκετά, καθώς η ζήτηση εξακολουθεί να αυξάνεται.

Την ίδια ώρα, αλλάζει και το ίδιο το μέγεθος των πουλερικών που προορίζονται για το πιάτο μας. Ενα κοτόπουλο εκτροφής ζύγιζε κατά μέσο όρο περίπου 905 γραμμάρια τη δεκαετία του 1960. Εως το 2005 το μέσο βάρος είχε ξεπεράσει τα τέσσερα κιλά.

Γιατί όλοι θέλουν κοτόπουλο;

Η Ειρήνη Σοάβε επισημαίνει ότι η επιτυχία του κοτόπουλου δεν είναι τυχαία. Συνδέεται με μια σειρά από αλλαγές στον τρόπο που τρέφεται ο πλανήτης. Η γενικότερη άνοδος του βιοτικού επιπέδου έδωσε σε περισσότερους ανθρώπους πρόσβαση σε μια διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνες. Ταυτόχρονα, για εκατομμύρια ανθρώπους το κοτόπουλο παραμένει πολύ πιο προσιτό από το μοσχάρι.

Στην εξίσωση μπαίνουν και οι διατροφικές οδηγίες διεθνών ιατρικών οργανισμών, που συνδέουν το κόκκινο κρέας με αυξημένους κινδύνους για την υγεία, ενώ το λευκό κρέας αντιμετωπίζεται διαφορετικά. Επιπλέον, το κοτόπουλο προσαρμόζεται σχεδόν σε κάθε κουζίνα, σε κάθε συνταγή και σε διαφορετικές θρησκευτικές διατροφικές παραδόσεις.

Τέλος, λόγω της παγκόσμιας εξάπλωσης των αλυσίδων fast food, το κοτόπουλο έγινε ακόμη πιο προσιτό, φθηνό και πανταχού παρόν.

Δύο χώρες ξεχωρίζουν στην παγκόσμια κατανάλωση: οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα. Μαζί αντιπροσωπεύουν περίπου τα δύο τρίτα της παγκόσμιας αγοράς κοτόπουλου.

Η εικόνα είναι εντυπωσιακή, αλλά πίσω από αυτήν βρίσκεται ένα ερώτημα που δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοηθεί: μπορεί αυτό το διατροφικό και παραγωγικό μοντέλο να συνεχιστεί χωρίς βαρύ περιβαλλοντικό τίμημα; Η απάντηση είναι «μάλλον όχι».

Το περιβαλλοντικό τίμημα

Οι συνθήκες μαζικής εκτροφής κοτόπουλων σε ολόκληρο τον κόσμο είναι πλέον γνωστές. Πολύ λιγότερο γνωστές, όμως, είναι οι περιβαλλοντικές συνέπειες της ίδιας της βιομηχανίας.

Ενα από τα προβλήματα είναι τα περιττώματα των πουλερικών, καθώς είναι πλούσια σε αμμωνία. Για χρόνια αντιμετωπίζονταν απλώς ως «αγροτικά απόβλητα». Ομως αυτό αρχίζει να αλλάζει.

Σε ορισμένες χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι αρμόδιες αρχές εξετάζουν πλέον πιο αυστηρά τον χαρακτηρισμό και τη διαχείρισή τους, ενώ περιβαλλοντικές εκστρατείες πιέζουν για την αντιμετώπισή τους ως δυνητικά τοξικών αποβλήτων.

Και κάπου εδώ το κοτόπουλο παύει να είναι απλώς το «εύκολο» κρέας του καθημερινού τραπεζιού. Η τεράστια ζήτηση έχει δημιουργήσει έναν γιγαντιαίο παραγωγικό μηχανισμό που τροφοδοτεί δισεκατομμύρια ανθρώπους, αλλά ταυτόχρονα αφήνει ένα δύσκολα διαχειρίσιμο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Από τα 48,3 δισ. κοτόπουλα του 2006 στα περισσότερα από 80 δισ. σήμερα, η εκρηκτική αύξηση δείχνει πόσο βαθιά έχει αλλάξει η διατροφή του πλανήτη. Το κοτόπουλο μπορεί να είναι φθηνό, ευέλικτο και διαθέσιμο σχεδόν παντού. Το ερώτημα, όμως, είναι πόσο πραγματικά «φθηνό» παραμένει όταν συνυπολογιστεί το κόστος του για το περιβάλλον.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google