Ο Δούναβης στερεύει και αποκαλύπτει τα μυστικά της Ευρώπης

Ο Δούναβης υποχωρεί και μαζί του υποχωρεί το νερό που για δεκαετίες, ακόμη και για αιώνες, έκρυβε τα ίχνη μιας ταραγμένης ευρωπαϊκής Ιστορίας. Από τις όχθες της Βουλγαρίας μέχρι τη Σερβία, τη Ρουμανία και την Ουγγαρία, η ασυνήθιστα μεγάλη πτώση της στάθμης του ποταμού αποκαλύπτει αντικείμενα και ανθρώπινα κατάλοιπα που είχαν χαθεί κάτω από την επιφάνεια. Ρωμαϊκά ερείπια, ναζιστικά στρατιωτικά αντικείμενα, βόμβες και δεκάδες ναυάγια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου έρχονται ξανά στο φως.

Όπως γράφει στην Corriere della Sera ο δημοσιογράφος Γκουίντο Ντε Φραντσέσκι, ο Δούναβης, μήκους 2.858 χιλιομέτρων, διασχίζει ή αγγίζει δέκα χώρες και υπήρξε για αιώνες ένας φυσικός θεατής των σημαντικότερων γεγονότων στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Και μεγάλο μέρος αυτής της Ιστορίας ήταν γραμμένο με πολέμους.

Μια γέφυρα 1.700 ετών

Στην περιοχή Γκίγκεν της Βουλγαρίας, η υποχώρηση των υδάτων αποκάλυψε    τμήματα μιας εντυπωσιακής ρωμαϊκής γέφυρας που κατασκευάστηκε με εντολή του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, προκειμένου να ενισχυθεί ο στρατιωτικός έλεγχος των απομακρυσμένων περιοχών της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Η γέφυρα εγκαινιάστηκε το 328 μ.Χ. και είχε μήκος μεγαλύτερο των δύο χιλιομέτρων, γεγονός που την καθιστούσε ένα από τα μεγαλύτερα τεχνικά έργα της εποχής. Η ζωή της, ωστόσο, ήταν σύντομη. Όταν ο αυτοκράτορας Ουάλης επιχείρησε να περάσει από το ίδιο σημείο το 367 μ.Χ., η γέφυρα είχε ήδη εξαφανιστεί και χρειάστηκε να χρησιμοποιήσει πλωτή γέφυρα.

Σήμερα, σχεδόν 1.700 χρόνια αργότερα, τα απομεινάρια της επέστρεψαν στην επιφάνεια, δίνοντας στους αρχαιολόγους τη δυνατότητα να τα φωτογραφίσουν και να τα μελετήσουν όπως δεν μπορούσαν εδώ και αιώνες.

Η Ιστορία του πολέμου επιστρέφει

Ακόμη περισσότερα είναι τα ευρήματα από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στη Σλοβακία, ο Δούναβης αποκάλυψε μια βρετανική βόμβα βάρους περίπου 700 κιλών, η οποία δεν είχε εκραγεί και τελικά εξουδετερώθηκε με ελεγχόμενη έκρηξη.

Στη Βουδαπέστη, από την άλλη, εμφανίστηκε σχεδόν ανέπαφη μια μοτοσικλέτα DKW του ναζιστικού στρατού, ενώ εντοπίστηκαν και τα λείψανα δύο Γερμανών στρατιωτών. Μαζί τους βρέθηκαν μεταλλικές πλάκες ταυτοποίησης, μία της Βέρμαχτ και μία των SS, καθώς και ένα ναζιστικό στρατιωτικό παράσημο, η Ασπίδα του Κουμπάν.

Οι αρχές προσπαθούν τώρα να εξακριβώσουν την ταυτότητα των δύο στρατιωτών. Οι πλάκες, ωστόσο, ενδέχεται να ανήκαν σε άλλους στρατιώτες που είχαν σκοτωθεί νωρίτερα, γεγονός που κάνει την έρευνα ακόμη πιο δύσκολη.

Τα ναζιστικά πλοία στον βυθό

Η πιο εντυπωσιακή αποκάλυψη, πάντως, βρίσκεται κοντά στο Πράχοβο, εκεί όπου ο Δούναβης αποτελεί φυσικό σύνορο ανάμεσα στη Σερβία και τη Ρουμανία.

Εκεί, στις 6 Σεπτεμβρίου 1944, ο ναύαρχος Πάουλ-Βίλι Ζιμπ, διοικητής όσων είχαν απομείνει από τον Στόλο της Μαύρης Θάλασσας της ναζιστικής Γερμανίας, κατάλαβε ότι η προσπάθεια να κινηθεί προς τα ανάντη του Δούναβη και να φτάσει σε περιοχές που εξακολουθούσε να ελέγχει ο γερμανικός στρατός είχε πλέον αποτύχει.

Έδωσε έτσι εντολή στα πληρώματα να βυθίσουν περίπου 200 στρατιωτικά πλοία, ώστε να μην πέσουν στα χέρια του Κόκκινου Στρατού και ταυτόχρονα να εμποδίσουν τη ναυσιπλοΐα στον ποταμό, καθώς οι Σοβιετικοί είχαν πλέον φτάσει στις όχθες του.

Σήμερα, 82 χρόνια αργότερα, αρκετά από αυτά τα ναυάγια έχουν γίνει ορατά από την ακτή. Τα σκουριασμένα πλοία, ξαπλωμένα πάνω στην άμμο, ξεπροβάλλουν μέσα από το νερό και δημιουργούν ένα εντυπωσιακό αλλά και επικίνδυνο σκηνικό.

Κάποια από τα ναυάγια εξακολουθούν να περιέχουν εκρηκτικά.

Ορισμένα πλοία είχαν ανασυρθεί από τον Κόκκινο Στρατό ήδη από τον χειμώνα του 1944, ενώ άλλα απομακρύνθηκαν το 1947-48 από Γιουγκοσλάβους και Ρώσους. Όσα όμως βρίσκονταν σε μεγαλύτερο βάθος παρέμειναν στον βυθό του Δούναβη μέχρι σήμερα.

Η κλιματική αλλαγή φέρνει νέους κινδύνους

Η ολοένα συχνότερη υποχώρηση της στάθμης του Δούναβη, που συνδέεται με την κλιματική αλλαγή, δεν αποκαλύπτει μόνο το παρελθόν. Δημιουργεί και νέους κινδύνους για το παρόν.

Τα ναυάγια κοντά στο Πράχοβο βρίσκονται πλέον πολύ πιο κοντά στην επιφάνεια και δυσκολεύουν τη ναυσιπλοΐα. Ορισμένα, μάλιστα, εξακολουθούν να περιέχουν εκρηκτικές ύλες.

Ήδη από το 2022 οι σερβικές αρχές σχεδίαζαν επιχείρηση απομάκρυνσης των ναυαγίων, με το κόστος της να υπολογίζεται περίπου στα 30 εκατομμύρια ευρώ, μέρος του οποίου θα μπορούσε να καλυφθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μέχρι σήμερα, όμως, το σχέδιο δεν έχει προχωρήσει.

Όπως επισημαίνει η Corriere della Sera, οι σκουριασμένες καρίνες των πλοίων που φέτος φαίνονται καθαρά κάτω από τον ήλιο, στο μέσο του ποταμού, αποτελούν πλέον μια δυσάρεστη υπενθύμιση ενός πολέμου που τελείωσε πριν από οκτώ δεκαετίες.

Ο Δούναβης, όμως, φαίνεται πως δεν έχει ξεχάσει τίποτα. Κάθε φορά που τα νερά του υποχωρούν, επιστρέφει στην επιφάνεια ένα ακόμη κομμάτι της Ιστορίας: από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία μέχρι τη ναζιστική Γερμανία και από τις ξεχασμένες στρατιωτικές μηχανές μέχρι τα βυθισμένα πλοία. Η κλιματική αλλαγή μπορεί να αδειάζει τον ποταμό, όμως την ίδια στιγμή γεμίζει ξανά την Ευρώπη με εικόνες από το παρελθόν της.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google