Ρίφκιν για κλίμα: «Η Ευρώπη πρέπει να δράσει τώρα»

Ο πλανήτης δεν βρίσκεται απλώς αντιμέτωπος με ένα ακόμη θερμό καλοκαίρι. Βρίσκεται, σύμφωνα με τον Τζέρεμι Ρίφκιν, σε μια κρίσιμη καμπή, όπου η   κλιματική κρίση, η λειψυδρία, οι πυρκαγιές και οι ακραίες θερμοκρασίες συνθέτουν ένα σκηνικό που δεν αφήνει πλέον πολλά περιθώρια για καθυστερήσεις. Ο αμερικανός οικονομολόγος και συγγραφέας, που εδώ και χρόνια μελετά τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, υποστηρίζει ότι η Ευρώπη, και ιδιαίτερα η Μεσόγειος, μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση της κρίσης.

Σε συνέντευξή του στον Λούκα Φραϊόλι της Repubblica ο Ρίφκιν μιλάει για την ανάγκη μιας νέας ευρωπαϊκής πολιτικής για το νερό, ενός «Blue Deal» που θα συμπληρώσει την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, αλλά και για έναν νέο «Αλτιέρο Σπινέλι» που θα μπορούσε να δώσει στην Ευρώπη έναν κοινό στόχο.

«Ζούμε μια νέα μαζική εξαφάνιση»

Για τον Ρίφκιν, το φετινό καλοκαίρι αποτελεί ακόμα μία ένδειξη ότι ο πλανήτης βρίσκεται αντιμέτωπος με μια νέα περίοδο μαζικής εξαφάνισης ειδών. Οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης είναι ήδη ιδιαίτερα έντονες στην Ευρώπη και στη Μεσόγειο, δύο από τις περιοχές του κόσμου που θερμαίνονται με ταχύτερους ρυθμούς. 

«Η Ευρώπη και η Μεσόγειος είναι οι περιοχές του πλανήτη που θερμαίνονται ταχύτερα», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι οι μέχρι σήμερα στρατηγικές πρέπει να επανεξεταστούν άμεσα.

Στο τελευταίο βιβλίο του, «Πλανήτης Νερό», ο Ρίφκιν επικεντρώνεται ακριβώς σε αυτό το ζήτημα: στη σχέση του ανθρώπου με το νερό και στην ανάγκη να αλλάξει ριζικά ο τρόπος που διαχειριζόμαστε έναν από τους πιο πολύτιμους πόρους του πλανήτη.    

Από το Green Deal στο «Blue Deal»

Σύμφωνα με τον Ρίφκιν η αλλαγή πρέπει να ξεκινήσει από τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον ίδιο τον πλανήτη. «Από το διάστημα βλέπουμε έναν μπλε, και όχι έναν πράσινο πλανήτη», λέει χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι η μεγαλύτερη συνειδητοποίηση της σημασίας της υδρόσφαιρας θα οδηγούσε σε μια εντελώς διαφορετική πολιτική προσέγγιση.

Θεωρεί ότι η Ιταλία θα μπορούσε να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην Ευρώπη, προωθώντας ένα «Blue Deal», μια ευρωπαϊκή συμφωνία για την προστασία και αναζωογόνηση των υδάτινων πόρων, παράλληλα με το Green Deal.

Ο Ρίφκιν έχει υπάρξει σύμβουλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πράσινη Συμφωνία και γνωρίζει καλά τις πολιτικές αντιδράσεις που έχει προκαλέσει. Για τον ίδιο, όμως, η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης δεν πρέπει να μετατραπεί σε άλλη μια σύγκρουση μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς.

«Χρειαζόμαστε έναν νέο Σπινέλι»

Εδώ βρίσκεται και η πιο πολιτική, αλλά ταυτόχρονα βαθιά ευρωπαϊκή πρότασή του. Ο Ρίφκιν υποστηρίζει ότι χρειάζεται ένα νέο «moment Spinelli», μια στιγμή αντίστοιχη με εκείνη που συνδέθηκε με τον ιταλό διανοούμενο Αλτιέρο Σπινέλι, έναν από τους θεμελιωτές της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Οπως εξηγεί, θα χρειαστεί κάποιος που θα καλέσει ξανά τους Ευρωπαίους σε ενότητα, αυτή τη φορά απέναντι στην κλιματική κρίση. «Αυτό θα καθορίσει την επόμενη φάση του ευρωπαϊκού ονείρου και το αν η Ευρώπη και η Μεσόγειος θα έχουν μέλλον», υποστηρίζει.

Σε διαφορετική περίπτωση, προειδοποιεί, η Ευρώπη θα μπορούσε τις επόμενες δεκαετίες να βρεθεί αντιμέτωπη με μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών, καθώς περιοχές που σήμερα κατοικούνται θα γίνονται ολοένα και πιο δύσκολες για διαβίωση.

Μια νέα βιομηχανική επανάσταση

Η λύση, σύμφωνα με τον Ρίφκιν, δεν μπορεί να έρθει μόνο από τις κυβερνήσεις. Χρειάζεται μια νέα συλλογική προσπάθεια, στην οποία θα συμμετέχουν η Πολιτεία, τα πανεπιστήμια, η βιομηχανία και η κοινωνία των πολιτών.

Μιλάει για μια Τρίτη Βιομηχανική Επανάσταση, η οποία θα πρέπει να βασιστεί σε μια κοινή, μακροπρόθεσμη ευθύνη για την αποκατάσταση των υδάτινων πόρων. Μάλιστα, αναφέρει ως παράδειγμα αρκετούς δημάρχους σε όλον τον κόσμο, αλλά και στην Ιταλία, σε πόλεις όπως η Ρώμη, η Περούτζια και η Βενετία, που έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούν την ονομασία «Πλανήτης Νερό» δίπλα στην επίσημη ονομασία «Γη».

Καλεί και άλλους ιταλούς δημάρχους και περιφερειάρχες να ακολουθήσουν αυτή την κατεύθυνση.

Η Gen Ζ στο επίκεντρο

Ο Ρίφκιν δεν κρύβει την απογοήτευσή του για την αδυναμία της κοινωνίας να αντιδράσει στην κλιματική κρίση με την ταχύτητα που απαιτείται. Θεωρεί ότι σημαντικό μέρος της ευθύνης βρίσκεται στην εκπαίδευση.

Σύμφωνα με τον ίδιο, τα πανεπιστήμια εξακολουθούν να λειτουργούν σε μεγάλο βαθμό με αυστηρά διαχωρισμένες επιστημονικές ειδικότητες, ενώ θα έπρεπε να καλλιεργούν στους νέους μια πιο συνολική αντίληψη για τη ζωή και τη φύση.

«Σε κάθε μάθημα θα έπρεπε να μεταδίδουμε στους νέους δόσεις βιοφιλίας, αγάπης για τη ζωή», λέει χαρακτηριστικά. Τοποθετεί, δε, τις ελπίδες του στην Gen Ζ, την οποία βλέπει ως πιθανή πρωταγωνίστρια μιας «βιοφιλικής επανάστασης».

Το νερό δεν γνωρίζει σύνορα

Μια από τις βασικές ιδέες του Ρίφκιν είναι η δημιουργία μιας νέας μορφής «βιοπεριφερειακής διακυβέρνησης». Η λογική είναι απλή: το νερό δεν σταματά στα σύνορα. Ενα ποτάμι διασχίζει διαφορετικές χώρες και περιφέρειες, ενώ μια πλημμύρα, μια ξηρασία, ένας καύσωνας ή μια πυρκαγιά δεν ενδιαφέρονται για το πολιτικό χρώμα μιας κυβέρνησης.

«Το νερό δεν ενδιαφέρεται για τα εθνικά σύνορα», επισημαίνει. Γι’ αυτό οι χώρες και οι περιφέρειες θα πρέπει να μάθουν να συνεργάζονται μέσα σε κοινές «βιοπεριοχές», χωρίς αυτό να σημαίνει κατάργηση των κρατών. Πρόκειται για έναν τρόπο κοινής διαχείρισης των φυσικών πόρων και προσαρμογής στις αλλαγές του κλίματος και του υδρολογικού κύκλου.

Σε αυτή την προσπάθεια θα μπορούσαν να συμμετέχουν πανεπιστήμια, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, συνεταιρισμοί και επιμελητήρια.

«Τα χρήματα υπάρχουν»

Το μεγάλο ερώτημα είναι, φυσικά, πού θα βρεθούν τα χρήματα για μια τόσο φιλόδοξη αλλαγή. Ο Ρίφκιν θεωρεί ότι τα κεφάλαια υπάρχουν ήδη. Επισημαίνει ότι τα συνταξιοδοτικά και ασφαλιστικά ταμεία συγκεντρώνουν τεράστιους πόρους, οι οποίοι θα μπορούσαν να επενδυθούν στις ίδιες τις περιοχές όπου ζουν οι άνθρωποι που συνεισφέρουν σε αυτά.

Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζει, θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν υποδομές μακράς πνοής και να δημιουργηθεί μια νέα αναπτυξιακή εποχή, αρκεί οι επενδύσεις να εξασφαλίζουν οικονομική απόδοση.

Η Ευρώπη ως «πειραματόζωο»

Γιατί, όμως, η Ευρώπη;

Η απάντηση του Ρίφκιν είναι ότι η Γηραιά Ηπειρος αποτελεί το μεγάλο τεστ. Περίπου 800 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε μια περιοχή που θερμαίνεται με ταχύτατους ρυθμούς, ενώ οι καύσωνες έχουν ήδη προκαλέσει χιλιάδες θανάτους ηλικιωμένων και μεγάλοι ποταμοί στερεύουν.

Και όμως, η Ευρώπη διαθέτει, σύμφωνα με τον ίδιο, όλα τα εργαλεία για να αλλάξει πορεία: ισχυρά πανεπιστήμια, συνεταιρισμούς, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τεράστια τεχνογνωσία. Ιδιαίτερη θέση σε αυτή την προσπάθεια μπορεί να έχει η Ιταλία, καθώς διαθέτει, όπως λέει, το ανθρώπινο δυναμικό και τις υποδομές για να πρωταγωνιστήσει.

«Ολα αυτά είναι μεγαλύτερα από την πολιτική», τονίζει ο Ρίφκιν. Και ίσως αυτή να είναι τελικά η ουσία του μηνύματός του. Η κλιματική κρίση δεν περιμένει τις επόμενες εκλογές, ούτε ενδιαφέρεται για το ποιος βρίσκεται στην κυβέρνηση.

Το νερό, η ζέστη και οι πυρκαγιές δεν γνωρίζουν σύνορα και δεν ψηφίζουν. Αν η Ευρώπη θέλει να έχει μέλλον, θα χρειαστεί ξανά μια στιγμή συλλογικής απόφασης – έναν νέο Σπινέλι, αυτή τη φορά απέναντι στην κλιματική κρίση.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google