Οι γιγάντιες φάλαινες κατακτούν τα νερά της Γροιλανδίας

Οπως αναφέρει το BBC, για δεκαετίες οι πάγοι κρατούσαν μακριά από τις ακτές της ανατολικής Γροιλανδίας μερικά από τα μεγαλύτερα θηλαστικά του πλανήτη. Τώρα, όμως, το σκηνικό αλλάζει θεαματικά. Καθώς η θάλασσα θερμαίνεται και ο θαλάσσιος πάγος υποχωρεί, φάλαινες-γίγαντες βρίσκουν έναν νέο χώρο για να τραφούν και κατακτούν νερά που μέχρι πρόσφατα ήταν, ουσιαστικά, απροσπέλαστα. 

Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας πολυετούς μελέτης, στην οποία οι επιστήμονες κατέγραψαν και κινηματογράφησαν εκατοντάδες φάλαινες, ανάμεσά τους μεγάπτερες, πτεροφάλαινες και φάλαινες μίνκε. Το αποτέλεσμα περιγράφεται ως μια εποχική «φρενίτιδα τροφοληψίας» στην Αρκτική και αποτελεί ένδειξη μιας μεγάλης οικολογικής αλλαγής στην περιοχή.

Από το μηδέν στις 150 θεάσεις

Η αλλαγή είναι εντυπωσιακή. Οι θαλάσσιες έρευνες στην περιοχή δεν είχαν καταγράψει ούτε μία μεγάπτερη φάλαινα μέχρι το 2006. Εναν χρόνο αργότερα εντοπίστηκαν επτά. Το 2024, όμως, ο αριθμός των καταγεγραμμένων θεάσεων από πλοία έφτασε τις 150.

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν τις πρώτες συστηματικές εναέριες καταγραφές φαλαινών στην ανατολική ακτή της Γροιλανδίας τα καλοκαίρια του 2015 και του 2024. Στη συνέχεια συνδύασαν τα δεδομένα με τις διαδρομές 15 φαλαινών που είχαν εφοδιαστεί με δορυφορικούς πομπούς, αλλά και με μαρτυρίες κυνηγών Ινουίτ.

Ολα αυτά συνέθεσαν τη λεπτομερή εικόνα μιας αλλαγής που ο επικεφαλής της έρευνας, ο καθηγητής Μαντς Πέτερ Χάιντε-Γιέργκενσεν από το Ινστιτούτο Φυσικών Πόρων της Γροιλανδίας, χαρακτηρίζει «μεγάλη οικολογική αλλαγή».

Χιλιάδες φάλαινες σε μια νέα «τραπεζαρία»

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιστημόνων, το καλοκαίρι του 2024 επισκέφθηκαν τη Θάλασσα της Γροιλανδίας περίπου 4.000 μεγάπτερες φάλαινες, 6.000 πτεροφάλαινες και 6.000 φάλαινες μίνκε.

Μιλώντας στο BBC News, ο καθηγητής Χάιντε-Γέργκενσεν χαρακτήρισε τις αλλαγές στην περιοχή «πιθανότατα τις πιο ριζικές που μπορούμε να δούμε οπουδήποτε στην υποαρκτική ζώνη».

Ο λόγος είναι διπλός: η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας και η αυξημένη διαθεσιμότητα τροφής. Τα ψάρια μετακινούνται προς τα θερμότερα νερά της ανατολικής Γροιλανδίας και οι φάλαινες ακολουθούν.

Οι τρεις βασικές κατηγορίες φαλαινών εκτιμάται ότι καταναλώνουν συνολικά τουλάχιστον 800.000 τόνους ψαριών και κριλ μέσα σε μία καλοκαιρινή περίοδο τροφοληψίας.

Η μεγάλη μετακίνηση που προβληματίζει

Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: αυξάνονται πράγματι οι πληθυσμοί αυτών των φαλαινών ή απλώς μετακινούνται από άλλες περιοχές;           

Η μελέτη δεν μπορεί ακόμη να δώσει οριστική απάντηση. Αλλοι ειδικοί που μίλησαν στο BBC εξέφρασαν ανησυχία ότι τα ευρήματα μπορεί να δείχνουν μετακίνηση φαλαινών από τη δυτική Γροιλανδία προς τα ανατολικά. Πρόκειται για ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα στη Γροιλανδία, όπου το κυνήγι ορισμένων ειδών φαλαινών αποτελεί μέρος της παράδοσης και της ζωής των τοπικών κοινοτήτων.

Οι ερευνητές, από την πλευρά τους, υποστηρίζουν ότι τα στοιχεία δείχνουν πως οι συγκεκριμένες φάλαινες είναι εξαιρετικά «ευκαιριακά» ζώα: εκμεταλλεύονται γρήγορα τις νέες συνθήκες και ενδέχεται μάλιστα να επωφελούνται από την κλιματική αλλαγή.

Για κάποιους ανοίγει ο δρόμος, για άλλους κλείνει

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο παράδοξο στοιχείο της ιστορίας. Η ίδια περιβαλλοντική αλλαγή που δημιουργεί έναν νέο παράδεισο τροφής για τις φάλαινες μπορεί να αποδειχτεί καταστροφική για άλλα είδη της Αρκτικής. Μονόκεροι της θάλασσας, όπως τα ναρβάλια, αλλά και οι μπελούγκες, πλέον μοιράζονται τον ίδιο χώρο με τις μεγαλύτερες φάλαινες ή ακόμη και εκτοπίζονται από αυτόν.

«Για ορισμένα είδη η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί απαραίτητα πρόβλημα. Αντιθέτως, προσφέρει νέες ευκαιρίες. Για άλλα είδη, όμως, το ενδιαίτημά τους χάνεται», εξηγεί ο καθηγητής Χάιντε-Γέργκενσεν.

Η εικόνα που αναδύεται από την έρευνα είναι, λοιπόν, πολύ πιο σύνθετη από μια απλή ιστορία «επιστροφής» των φαλαινών. Η Αρκτική αλλάζει και μαζί της αλλάζουν οι διαδρομές, οι τροφικές αλυσίδες και οι ισορροπίες ανάμεσα στα είδη. Εκεί όπου κάποτε υπήρχε ένας αδιαπέραστος τοίχος πάγου, τώρα ανοίγει ένας καινούργιος θαλάσσιος κόσμος – και οι φάλαινες είναι από τους πρώτους που σπεύδουν να τον εξερευνήσουν.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google