Χρυσός και κοσμήματα αντί για πίνακες: Οι νέες συμμορίες που τρομάζουν τα μουσεία της Ευρώπης

Βαριοπούλες, τσεκούρια, λοστοί και ακόμη και εκρηκτικά έχουν αντικαταστήσει τις αθόρυβες διαρρήξεις και τα περίτεχνα σχέδια των επαγγελματιών που έκλεβαν έργα τέχνης. Στα ευρωπαϊκά μουσεία, οι δράστες δεν κυνηγούν πλέον μόνο έναν πολύτιμο πίνακα ή ένα σπάνιο έργο: αναζητούν κυρίως χρυσό, κοσμήματα και αντικείμενα που μπορούν να εξαφανίσουν γρήγορα από την αγορά, λιώνοντάς τα ή πουλώντας τα κομμάτι-κομμάτι.

Η Europol καταγράφει μια εντυπωσιακή μετάλλαξη στις κλοπές πολιτιστικών θησαυρών στην Ευρώπη. Οι εξειδικευμένες συμμορίες με αυστηρή ιεραρχία και προσεκτικό σχεδιασμό δίνουν τη θέση τους σε βίαιες, ευκαιριακές ομάδες, τα μέλη των οποίων μπορεί να στρατολογούνται ακόμη και μέσω των social media για μία και μόνο «δουλειά».

Η κλοπή των 88 εκατ. ευρώ στο Λούβρο, τον περασμένο Οκτώβριο, αποτελεί σύμφωνα με τη Europol χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της νέας εποχής: μεγαλύτερη βία, λιγότερη… τέχνη  στη διάρρηξη και ένα βασικό κίνητρο, το γρήγορο κέρδος.

Η υπόθεση αποτυπώνει τη νέα πραγματικότητα που προβληματίζει τις ευρωπαϊκές Αρχές: μεγαλύτερη βία, μικρότερη έμφαση στη διακριτικότητα και στόχευση αντικειμένων που μπορούν να μετατραπούν σχετικά εύκολα σε μετρητά.

Από τους «επαγγελματίες» στους κακοποιούς των social media

Η αλλαγή δεν αφορά μόνο τις μεθόδους, αλλά και τον τρόπο οργάνωσης του εγκλήματος. Οι παραδοσιακές συμμορίες βασίζονταν στην εξαπάτηση και τη μυστικότητα. Διέθεταν αρχηγό, συγκεκριμένη ιεραρχία και μέλη με εξειδικευμένες γνώσεις, από την επιλογή του στόχου έως τη διοχέτευση των κλοπιμαίων στη μαύρη αγορά.

Το νέο μοντέλο είναι πολύ πιο αποκεντρωμένο. Πρόκειται για ομάδες που μπορεί να συγκροτούνται περιστασιακά, με βασικό κίνητρο το γρήγορο κέρδος και με άτομα που στρατολογούνται ακόμη και μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Η Europol περιγράφει το φαινόμενο με τον όρο «crime-as-a-service» (έγκλημα ως υπηρεσία). Αντί μιας μόνιμης εγκληματικής οργάνωσης, διαφορετικοί δράστες μπορούν να επιστρατεύονται ανάλογα με τις ανάγκες μιας συγκεκριμένης επιχείρησης.

Γιατί ο χρυσός έγινε ο μεγάλος στόχος

Πίσω από τη στροφή των εγκληματιών προς τα πολύτιμα μέταλλα βρίσκεται και η εντυπωσιακή άνοδος της αξίας του χρυσού. Η τιμή του έχει αυξηθεί κατά περίπου 85% μέσα σε δύο χρόνια, καθώς επενδυτές και κεντρικές τράπεζες στρέφονται στο πολύτιμο μέταλλο ως ασφαλές καταφύγιο.

Η εκτόξευση των τιμών, όμως, έχει και μια σκοτεινή πλευρά. Η London Bullion Market Association έχει προειδοποιήσει ότι όσο ο χρυσός κινείται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, αυξάνονται παράλληλα οι παράνομες ροές και οι στρεβλώσεις στην αγορά, έγραψε το Reuters.

Για τους εγκληματίες, το μεγάλο πλεονέκτημα του χρυσού είναι ότι μπορεί να χάσει πολύ γρήγορα την «ταυτότητά» του.

Όπως εξηγεί η Europol, τα πολύτιμα μέταλλα μπορούν εύκολα να λιώσουν, εξαφανίζοντας ουσιαστικά τα ίχνη που θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις διωκτικές αρχές στην προέλευσή τους. Με αυτόν τον τρόπο διευκολύνεται η παράνομη μεταπώλησή τους.

Αντίστοιχα, οι πολύτιμοι λίθοι μπορούν να αφαιρεθούν από ένα κόσμημα και να πωληθούν ξεχωριστά, καθιστώντας πολύ δυσκολότερο τον εντοπισμό τους. Γι’ αυτό και στο στόχαστρο μπαίνουν πλέον κάθε είδους χρυσά αντικείμενα, από νομίσματα και ψήγματα μέχρι περίτεχνα κοσμήματα και ιστορικά κειμήλια.

Το πόσο βίαιες μπορούν να γίνουν αυτές οι επιδρομές φάνηκε και σε μουσείο της Ολλανδίας τον Ιανουάριο του περασμένου έτους. Οι δράστες χρησιμοποίησαν εκρηκτικά για να αρπάξουν ένα χρυσό δακικό κράνος ηλικίας περίπου 2.500 ετών και τρία αρχαία χρυσά βραχιόλια. Τα αντικείμενα ανακτήθηκαν αργότερα και επέστρεψαν στη Ρουμανία, αν και ένα από τα βραχιόλια εξακολουθεί να αγνοείται.

Στο στόχαστρο και οι θησαυροί της δυναστείας Μινγκ

Ο χρυσός και τα κοσμήματα δεν είναι, πάντως, οι μόνοι στόχοι. Η Europol καταγράφει επίσης αύξηση στις κλοπές αρχαίων κινεζικών αντικειμένων από πορσελάνη, λόγω της μεγάλης ζήτησης που υπάρχει στη διεθνή αγορά συλλεκτών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν αντικείμενα της δυναστείας Μινγκ, όπως πολύτιμα αγγεία, τα οποία μπορούν να αποκτήσουν εξαιρετικά υψηλή αξία.

Η εικόνα που περιγράφει η Europol δείχνει τελικά μια σημαντική μετάλλαξη του εγκλήματος γύρω από την τέχνη και την πολιτιστική κληρονομιά. Ο «κλέφτης έργων τέχνης» που βασίζεται στη γνώση, την υπομονή και τη μυστικότητα υποχωρεί και στη θέση του εμφανίζονται πιο ευκαιριακές και βίαιες ομάδες.

Και όσο ο χρυσός, τα κοσμήματα και ορισμένες κατηγορίες αρχαιοτήτων αποκτούν μεγαλύτερη αξία, τόσο τα ευρωπαϊκά μουσεία μετατρέπονται, στα μάτια των εγκληματιών, όχι μόνο σε χώρους πολιτισμού αλλά και σε αποθήκες αντικειμένων που μπορούν να γίνουν γρήγορα μετρητά.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google