ΕΕ: Το νέο πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και οι «περιοχές υπό στεγαστική πίεση»

Περισσότερα περιθώρια στις ευρωπαϊκές πόλεις να περιορίζουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb, όταν αυτές επιδεινώνουν το στεγαστικό πρόβλημα, επιχειρεί να δώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τον νέο Νόμο για την Οικονομικά Προσιτή Στέγαση (Affordable Housing Act), που παρουσίασε.

Η ουσία της πρότασης δεν είναι η επιβολή ενός ενιαίου ευρωπαϊκού «κόφτη» στις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Η Κομισιόν προσπαθεί να δημιουργήσει ένα κοινό νομικό πλαίσιο, ώστε κράτη, περιφέρειες και δήμοι να γνωρίζουν πότε και με ποιες προϋποθέσεις μπορούν να επιβάλλουν περιορισμούς χωρίς τα μέτρα τους να προσκρούουν στους κανόνες της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.

Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν ήδη επιχειρήσει να βάλουν φρένο στην εξάπλωση των τουριστικών μισθώσεων, όμως οι παρεμβάσεις τους έχουν συχνά βρεθεί αντιμέτωπες με νομικές προσφυγές.

Η παρέμβαση των Βρυξελλών έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η πρόσβαση σε προσιτή κατοικία εξελίσσεται σε ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά προβλήματα της Ευρώπης. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, για το 51% των Ευρωπαίων που ζουν σε πόλεις το κόστος της στέγασης αποτελεί άμεσο και επείγον πρόβλημα.

«Πριν από έναν χρόνο υποσχέθηκα να αντιμετωπίσω το πρόβλημα της οικονομικά προσιτής στέγασης στην Ευρώπη. Σήμερα κάνουμε ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επισημαίνοντας ότι εργαζόμενοι σε βασικές υπηρεσίες και φοιτητές δυσκολεύονται πλέον να κατοικούν στις περιοχές όπου εργάζονται ή σπουδάζουν.

Την ίδια στιγμή, η αγορά των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχει διογκωθεί θεαματικά. Η δραστηριότητα στις τέσσερις μεγαλύτερες πλατφόρμες της ΕΕ αυξήθηκε κατά 93% μεταξύ 2018 και 2024, σχεδόν διπλασιάστηκε δηλαδή μέσα σε έξι χρόνια.

Το πρόβλημα, σύμφωνα με την Επιτροπή, είναι ότι μεγάλο μέρος αυτής της δραστηριότητας συγκεντρώνεται ακριβώς στις περιοχές όπου η πίεση στην κατοικία είναι μεγαλύτερη.

Στο κέντρο της Μαδρίτης, για παράδειγμα, αντιστοιχούν περίπου 40 βραχυχρόνιες μισθώσεις για κάθε 100 κατοικίες που προσφέρονται για μακροχρόνια ενοικίαση. Στο Ζάγκρεμπ, από την άλλη πλευρά, περισσότερο από το 19% των κατοικιών παραμένει κενό.

Σύμφωνα με ανταπόκριση του ΑΠΕ-ΜΠΕ από τις Βρυξέλλες, κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου είναι η δυνατότητα χαρακτηρισμού μιας πόλης ή περιοχής ως «περιοχής υπό στεγαστική πίεση» (area under housing stress), με βάση κοινή ευρωπαϊκή μεθοδολογία.

Για να κριθεί εάν μια περιοχή αντιμετωπίζει τέτοιο πρόβλημα θα εξετάζονται, μεταξύ άλλων, η σχέση ανάμεσα στις τιμές των κατοικιών και τα εισοδήματα των κατοίκων, καθώς και δείκτες που αποτυπώνουν τη διαθεσιμότητα και την οικονομική προσιτότητα της στέγης.

Εφόσον τεκμηριώνεται σοβαρή στεγαστική πίεση, οι αρμόδιες αρχές θα αποκτούν μεγαλύτερη νομική ασφάλεια για να περιορίζουν χρήσεις κατοικιών που αφαιρούν ακίνητα από τη μακροχρόνια αγορά. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι βραχυχρόνιες τουριστικές μισθώσεις, η παρατεταμένη διατήρηση κατοικιών κενών, αλλά και, υπό προϋποθέσεις, οι δεύτερες κατοικίες.

Δεν πρόκειται, ωστόσο, για «λευκή επιταγή» προς τους δήμους. Κάθε παρέμβαση θα πρέπει να είναι στοχευμένη, αναγκαία και αναλογική και οι αρχές θα πρέπει να τεκμηριώνουν ότι πράγματι συμβάλλει στην αντιμετώπιση του τοπικού στεγαστικού προβλήματος.

Πότε θα μπορεί να μπει «κόφτης» στο Airbnb

Ακόμη αυστηρότερες είναι οι προϋποθέσεις ειδικά για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Η Επιτροπή προβλέπει ότι τα μέτρα θα πρέπει να στοχεύουν δραστηριότητες που περιορίζουν ουσιαστικά το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών για μακροχρόνια χρήση. Θα εξετάζονται δηλαδή η κλίμακα και η συχνότητα των μισθώσεων, αλλά και το κατά πόσο πρόκειται πλέον για συστηματική εμπορική δραστηριότητα που επιβαρύνει την τοπική αγορά κατοικίας.

Το σημαντικότερο είναι ότι, πριν επιβάλουν περιορισμούς, οι τοπικές αρχές θα πρέπει να αποδεικνύουν πως οι βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν προκαλέσει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην τιμή ή τη διαθεσιμότητα της κατοικίας για τουλάχιστον τρία χρόνια. Θα πρέπει επίσης να αποδεικνύουν ότι το ίδιο αποτέλεσμα δεν μπορεί να επιτευχθεί με ηπιότερα, λιγότερο περιοριστικά μέτρα.

Παράλληλα, οι αρχές θα πρέπει να εφαρμόζουν αποτελεσματικά τον ευρωπαϊκό κανονισμό για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, από τις υποχρεώσεις καταχώρισης των ακινήτων έως την αφαίρεση ή απενεργοποίηση αγγελιών που δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες.

Η ευρωπαϊκή παρέμβαση δεν περιορίζεται στο Airbnb. Το νέο πλαίσιο καλύπτει και άλλες χρήσεις ακινήτων που μπορεί να περιορίζουν το διαθέσιμο απόθεμα κατοικίας σε περιοχές με μεγάλη ζήτηση.

Έτσι, θα μπορούν να εξετάζονται μέτρα για κατοικίες που παραμένουν κενές για μεγάλα χρονικά διαστήματα, αλλά και για δεύτερες κατοικίες. Για περιορισμούς που σχετίζονται με την απόκτηση ακινήτων, πάντως, η Επιτροπή προβλέπει ότι δεν θα μπορούν να εφαρμόζονται αναδρομικά και θα πρέπει να συνοδεύονται από κατάλληλες μεταβατικές ρυθμίσεις.

«Η στέγαση δεν είναι μόνο εμπόρευμα»

Ο επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν περιέγραψε ευθέως την κατάσταση ως «στεγαστική κρίση», δείχνοντας ιδιαίτερα προς τις βραχυχρόνιες μισθώσεις ως παράγοντα που επιβαρύνει το πρόβλημα.

«Η στέγαση δεν είναι μόνο εμπόρευμα, αλλά δικαίωμα και θεμελιώδης πυλώνας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας», τόνισε, επισημαίνοντας ότι, πέρα από την κατασκευή και την ανακαίνιση νέων κατοικιών, επείγει να αξιοποιηθεί καλύτερα το ήδη υπάρχον οικιστικό απόθεμα.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής Τερέσα Ριμπέρα υπογράμμισε ότι όταν η αγορά αδυνατεί να εξασφαλίσει ένα τόσο βασικό αγαθό όσο η προσιτή κατοικία, οι δημόσιες αρχές έχουν ευθύνη να παρέμβουν.

Αυτό ακριβώς επιχειρεί να διευκολύνει η Κομισιόν: όχι να αποφασίζει από τις Βρυξέλλες πόσα Airbnb μπορεί να έχει κάθε πόλη, αλλά να δώσει στις τοπικές αρχές πιο καθαρούς κανόνες και ισχυρότερη νομική βάση για να παρεμβαίνουν όταν η τουριστική εκμετάλλευση των ακινήτων στερεί κατοικίες από τους μόνιμους κατοίκους.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google