Η Ρωσία δεν μπορεί πια να κρύψει τον πόλεμο

Σε μια χώρα όπου ο πόλεμος παρουσιάζεται εδώ και χρόνια ως κάτι μακρινό, που αφορά κυρίως το μέτωπο και όχι την καθημερινή ζωή, οι ουρές στα πρατήρια βενζίνης είναι δύσκολο να κρυφτούν.

Η Ρωσία, παραδοσιακά μεγάλη παραγωγός και εξαγωγέας πετρελαϊκών προϊόντων, βρίσκεται πλέον στην ανάγκη να εισάγει βενζίνη, καθώς τα ουκρανικά πλήγματα στα διυλιστήρια περιορίζουν την παραγωγή.

Όπως μάλιστα γράφει ο Πάολο Γκαριμπέρτι στη Repubblica, η εξέλιξη αυτή αποτελεί ίσως την πιο ηχηρή διάψευση της επικοινωνιακής στρατηγικής του Βλαντίμιρ Πούτιν: να κρατήσει τον πόλεμο όσο γίνεται πιο μακριά από την καθημερινότητα των Ρώσων.

Οι ουρές που δεν κρύβονται

Η κρίση στα πρατήρια ξεκίνησε από την Κριμαία, όπου είχε ήδη κηρυχθεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω των προβλημάτων στις συνδέσεις και στις προμήθειες. Πλέον, όμως, η έλλειψη καυσίμων απλώνεται σε ολόκληρη τη Ρωσία, από τη Σιβηρία μέχρι τον νότο.

Οι εικόνες που κατακλύζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι αποκαλυπτικές: ουρές που διαρκούν ώρες ή ακόμη και ημέρες, οδηγοί που περιμένουν για να γεμίσουν το ρεζερβουάρ τους και, σε ορισμένες περιπτώσεις, άνθρωποι που προσπαθούν ακόμη και να πουλήσουν τη θέση τους στην ουρά για σημαντικά ποσά.

Η ανάγκη γεννά και παράδοξες λύσεις. Ένας άνδρας στη Ρωσία μεταμφιέστηκε σε αστυνομικό για να αποκτήσει προτεραιότητα στον ανεφοδιασμό, όμως αποκαλύφθηκε και ξυλοκοπήθηκε από δύο μοτοσικλετιστές. Στη Σιβηρία, κυβερνήτης διέθεσε ζεστά γεύματα στους οδηγούς που περίμεναν, ενώ άλλοι επέβαλαν εναλλάξ κυκλοφορία ανάλογα με τις πινακίδες των αυτοκινήτων. Σε άλλη περιοχή επιστρατεύτηκαν ακόμη και οι περίφημοι     για να βοηθήσουν στη διαχείριση των ουρών.

50 εκατομμύρια Ρώσοι αντιμέτωποι με ελλείψεις

Σύμφωνα με έρευνα των Financial Times, η έλλειψη βενζίνης επηρεάζει άμεσα περίπου 50 εκατομμύρια Ρώσους, δηλαδή σχεδόν το 35% του πληθυσμού.

Πρόκειται πλέον για ένα κοινωνικό φαινόμενο που δύσκολα μπορεί να αποσιωπηθεί, ακόμη και σε ένα περιβάλλον όπου τα κρατικά μέσα ενημέρωσης ελέγχονται στενά από το Κρεμλίνο. Ο Πούτιν μπορεί να επιχειρεί να υποβαθμίσει το πρόβλημα, όμως οι ουρές στους δρόμους αποτελούν μια εικόνα που κάθε οδηγός μπορεί να δει με τα μάτια του.

♦ Διαβάστε: Ο Πούτιν σε κρίσιμο σταυροδρόμι

Και η λύση δεν είναι εύκολη. Εκτιμάται ότι 20% έως 40% των ρωσικών διυλιστηρίων έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας εξαιτίας των ουκρανικών επιθέσεων με drones. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή τα περισσότερα από τα διυλιστήρια βρίσκονται στο δυτικό τμήμα της χώρας, άρα σχετικά κοντά στην Ουκρανία.

Η Ρωσία παράγει παραδοσιακά περίπου όσο πετρέλαιο χρειάζεται για την εσωτερική της κατανάλωση, ενώ οι δυνατότητες αποθήκευσης καυσίμων είναι περιορισμένες. Έτσι, ακόμη και η επίσημη απόφαση να στραφεί στις εισαγωγές δεν αρκεί για να αποκαταστήσει άμεσα την ισορροπία.

Ο πόλεμος μπαίνει στην καθημερινότητα

Ο Πούτιν μπορεί να προσπαθεί να ελέγξει την εικόνα του πολέμου, να περιορίσει την προβολή των απωλειών και να παρουσιάζει την κατάσταση ως διαχειρίσιμη. Υπάρχουν όμως πράγματα που δεν μπαίνουν εύκολα κάτω από το χαλί.

Οι καπνοί από τα διυλιστήρια που φλέγονται στα περίχωρα μεγάλων πόλεων είναι ένα από αυτά. Ακόμη και στην Αγία Πετρούπολη, την πόλη όπου γεννήθηκε ο ρώσος πρόεδρος, οι επιθέσεις φέρνουν πλέον τον πόλεμο πολύ πιο κοντά στους πολίτες.

Το ίδιο συμβαίνει με τις εγκαταστάσεις της Wildberries, της τεράστιας ρωσικής εταιρείας ηλεκτρονικών πωλήσεων, η οποία είδε επτά από τις δέκα εγκαταστάσεις της να πλήττονται από ουκρανικά drones. Το Κίεβο υποστηρίζει ότι η εταιρεία διακινεί προϊόντα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για πολιτικούς όσο και για στρατιωτικούς σκοπούς.

Η εικόνα αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το μήνυμα του Κρεμλίνου περί «business as usual», ότι δηλαδή ο πόλεμος δεν αλλάζει ουσιαστικά τη ζωή στη Ρωσία. Τόσο πολύ, μάλιστα, ώστε ο ίδιος ο Πούτιν έδωσε εντολή στην κυβέρνηση να χρηματοδοτήσει την ανοικοδόμηση των εγκαταστάσεων της εταιρείας που συχνά αποκαλείται «η ρωσική Amazon».

Ούτε οι διακοπές δεν είναι πια ίδιες

Ούτε οι παραδοσιακές καλοκαιρινές διακοπές στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας μένουν ανεπηρέαστες.

Στο Σότσι, έναν από τους αγαπημένους προορισμούς του Πούτιν, οι σειρήνες προειδοποίησης έχουν γίνει σχεδόν καθημερινό φαινόμενο, ενώ στην παραλία της Αρχίπο-Οσιπόβκα επίθεση με drone προκάλεσε τον θάνατο τεσσάρων παιδιών και τριών ενηλίκων.

Όπως επισημαίνει ο Πάολο Γκαριμπέρτι στη Repubblica, αυτές οι εικόνες διαλύουν το αφήγημα της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» — τον επίσημο όρο που χρησιμοποιεί η Μόσχα για έναν πόλεμο που θα κρατούσε λίγες μέρες αλλά πλέον έχει μπει στο πέμπτο έτος του.

Όποιος λέει την αλήθεια, πληρώνει το τίμημα

Η προσπάθεια να διατηρηθεί η εικόνα της κανονικότητας έχει και προσωπικό κόστος για όσους την αμφισβητούν.

Ο Αντρέι Κλεπάτς, πρώην υφυπουργός Οικονομίας και στη συνέχεια υψηλόβαθμο στέλεχος κρατικής εταιρείας, απομακρύνθηκε αφού προειδοποίησε δημόσια ότι η Ρωσία δεν πρόκειται να κερδίσει έναν πόλεμο φθοράς.

«Δεν θα κερδίσουμε αυτόν τον πόλεμο φθοράς. Έχουμε την ψευδαίσθηση ότι η άλλη πλευρά θα καταρρεύσει. Δεν είναι έτσι και δεν θα γίνει έτσι. Το κόστος για εμάς αυξάνεται», είχε δηλώσει.

Τα λόγια του αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που γίνεται ολοένα πιο δύσκολο να αγνοηθεί.

Ο πόλεμος των Ρώσων

Ο πόλεμος δεν αφορά πλέον μόνο τους στρατιώτες που στρατολογούνται στις πιο απομακρυσμένες περιοχές της Ρωσίας ή ακόμη και στις φυλακές και στέλνονται στο μέτωπο. Οι συνέπειές του περνούν πλέον στους δρόμους των μεγάλων πόλεων, στα πρατήρια καυσίμων, στις επιχειρήσεις, στις μετακινήσεις και στις διακοπές.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η νέα αυτή πραγματικότητα θα αλλάξει την εμμονή του Πούτιν με την Ουκρανία ή ότι θα οδηγήσει σε δραματική πτώση της δημοτικότητάς του. Όπως γράφει η Νορβηγίδα δημοσιογράφος και συγγραφέας Άσνε Σέιερσταντ στο βιβλίο της Never Say War («Ποτέ μη λες πόλεμος»), οι Ρώσοι είναι εδώ και δεκαετίες εξοικειωμένοι με τις «διπλές αλήθειες».

Όχι επειδή δεν καταλαβαίνουν τι συμβαίνει. Αλλά επειδή, σε πολλές περιπτώσεις, η προσαρμογή σε δύο διαφορετικές πραγματικότητες υπήρξε τρόπος επιβίωσης.

Και σήμερα, οι ουρές στα πρατήρια δείχνουν ότι η πραγματικότητα του πολέμου έχει αρχίσει να φτάνει πολύ πιο κοντά στην καθημερινότητα εκατομμυρίων Ρώσων. Η βενζίνη, τελικά, αποδεικνύεται ένα από τα πράγματα που η προπαγάνδα δυσκολεύεται περισσότερο να κρύψει.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google