Ιράν και χώρες του Κόλπου στο ίδιο τραπέζι για τα Στενά του Ορμούζ

Οι υπουργοί Εξωτερικών των χωρών του Κόλπου σχεδιάζουν να συναντηθούν με τον ιρανό ομόλογό τους, σε μια προσπάθεια του Ομάν και της Τεχεράνης να εξασφαλίσουν τη στήριξη των περιφερειακών χωρών για μια προσωρινή συμφωνία σχετικά με τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.

Η συνάντηση, πρωτοβουλία του Ομάν, θα είναι η πρώτη μεταξύ των κορυφαίων διπλωματών των έξι κρατών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) και ανώτατου ιρανού αξιωματούχου μετά την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας τον Φεβρουάριο.

Σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις και τις οποίες επικαλούνται οι Financial Times, η συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου στη Σαλαλάχ, παραθαλάσσια πόλη του Ομάν. Μία από τις πηγές διευκρίνισε ότι οι λεπτομέρειες δεν έχουν οριστικοποιηθεί, ωστόσο αρκετές χώρες έχουν ήδη επιβεβαιώσει τη συμμετοχή τους και η συνάντηση αναμένεται να πραγματοποιηθεί.

Πριν από λίγο περισσότερο από δύο εβδομάδες, η Τεχεράνη και το Μουσκάτ ανακοίνωσαν ότι βρίσκονται στην τελική ευθεία για μια προσωρινή συμφωνία, βάσει της οποίας τα πλοία θα εισέρχονται στα Στενά μέσω ιρανικών υδάτων και θα εξέρχονται κυρίως μέσω των χωρικών υδάτων του Ομάν. Ωστόσο, διπλωμάτες προειδοποιούν ότι για να ανοίξει πλήρως και πάλι η στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδος θα απαιτηθεί συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.

Η είδηση για την προγραμματισμένη συνάντηση, που μετέδωσαν πρώτοι οι Financial Times, είχε άμεσο αντίκτυπο στις αγορές πετρελαίου. Οι τιμές υποχώρησαν το πρωί της Παρασκευής, με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent να καταγράφουν πτώση 2,7%, στα 104,74 δολάρια το βαρέλι. Την Πέμπτη είχαν αγγίξει σχεδόν τα 110 δολάρια.

Εφόσον πραγματοποιηθεί, η συνάντηση θα αναδείξει την αυξανόμενη αίσθηση επείγοντος στον Κόλπο για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ταυτόχρονα, θα καταδείξει την πρόθεση των αραβικών κρατών του Κόλπου να μειώσουν την ένταση στις σχέσεις τους με την Τεχεράνη.

Οι ιρανικές δυνάμεις έχουν εξαπολύσει επανειλημμένες επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον γειτονικών αραβικών κρατών, ως αντίποινα για τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς. Για τις χώρες του Κόλπου, η διαχείριση των σχέσεων με το Ιράν θεωρείται πλέον αναγκαία προϋπόθεση για την επιστροφή της περιοχής σε μια στοιχειώδη σταθερότητα.

«Για το Ιράν και το Ομάν, το ζητούμενο είναι να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή του GCC, ώστε να χρησιμοποιήσουν αυτή τη στήριξη για να πείσουν τις ΗΠΑ να άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών», ανέφερε μία από τις πηγές στους FT.

Τα κράτη του GCC, από την πλευρά τους, θέλουν να διασφαλίσουν ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα είναι προσωρινή και ότι θα μπορούν να εισέρχονται και να εξέρχονται πλοία από τα Στενά.

Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου αποτελείται από τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ομάν. Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ έχουν διατηρήσει διπλωματικούς διαύλους με την Τεχεράνη, παρά τις επιθέσεις του Ιράν εναντίον τους.

Η τελευταία φορά που ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί συμμετείχε σε σύνοδο του GCC ήταν τον Οκτώβριο του 2024, στη Ντόχα.

Το σχέδιο του Ομάν

Το Ομάν, του οποίου τα χωρικά ύδατα εκτείνονται στα Στενά του Ορμούζ, έχει υιοθετήσει ουδέτερη στάση καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου και εδώ και εβδομάδες διεξάγει συνομιλίες με το ιρανικό καθεστώς για την επίτευξη προσωρινής συμφωνίας.

Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας διάδρομος μέσω του οποίου τα εμπορικά πλοία θα μπορούν να διασχίζουν τα Στενά χωρίς να καταβάλλουν τέλη.

Η ενδιάμεση συμφωνία θα ίσχυε έως ότου το Ιράν και οι γειτονικές του χώρες του Κόλπου συμφωνήσουν για το μελλοντικό καθεστώς της κρίσιμης αυτής θαλάσσιας αρτηρίας. Είχε θεωρηθεί πιθανό πρώτο βήμα για την αποκλιμάκωση της αμερικανοϊρανικής αντιπαράθεσης γύρω από τα Στενά.

Αρχικά, υπήρχε η προσδοκία ότι μια συμφωνία Ιράν-Ομάν θα μπορούσε να οδηγήσει στην αναβίωση ενός σύντομου μνημονίου κατανόησης που είχαν υπογράψει η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον τον Ιούνιο.

Το μνημόνιο προέβλεπε παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, σταδιακό άνοιγμα των Στενών και έναρξη συνομιλιών για μια οριστική διευθέτηση του πολέμου, συμπεριλαμβανομένης συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Ωστόσο, τόσο η Τεχεράνη όσο και η Ουάσιγκτον κατηγόρησαν η μία την άλλη για παραβίαση της συμφωνίας. Μεταξύ των βασικών σημείων διαφωνίας ήταν ο τρόπος διέλευσης των πλοίων από τα Στενά, τα οποία αποτελούν το σημαντικότερο διαπραγματευτικό πλεονέκτημα του Ιράν.

Ακολούθησε ένας νέος κύκλος κλιμακούμενων εκατέρωθεν επιθέσεων.

Σύμφωνα με μία από τις πηγές των FT, οι ΗΠΑ έχουν καταστήσει σαφές στους μεσολαβητές ότι δεν προτίθενται να επιστρέψουν στο προηγούμενο μνημόνιο και θα συμφωνούσαν μόνο σε μια ευρύτερη συμφωνία, η οποία θα περιλαμβάνει και πτυχές του πυρηνικού ζητήματος.

Η Τεχεράνη, από την άλλη, επιμένει ότι ακόμη και αν ολοκληρώσει τη συμφωνία με το Ομάν για τα Στενά, αυτά θα ανοίξουν πλήρως μόνο εφόσον οι ΗΠΑ ικανοποιήσουν μια σειρά από αιτήματά της.

Σε αυτά περιλαμβάνονται η άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, η επαναφορά της εξαίρεσης που θα της επιτρέπει να πουλά πετρέλαιο και η πρόσβαση σε μέρος των περιουσιακών στοιχείων της που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.

Επί του παρόντος δεν διεξάγονται απευθείας συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Οι μεσολαβητές, ωστόσο, διατηρούν ανοιχτούς διπλωματικούς διαύλους μεταξύ των δύο εμπόλεμων πλευρών, καθώς επεξεργάζονται νέα πρόταση με στόχο να επιστρέψουν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Στο πλαίσιο αυτής της ανανεωμένης διπλωματικής προσπάθειας, αντιπροσωπεία του Κατάρ επισκέφθηκε δύο φορές την Τεχεράνη την περασμένη εβδομάδα, με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσης, η οποία πλέον διανύει τον έβδομο μήνα της.

Παρά τους ισχυρισμούς του Ντόναλντ Τραμπ ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά, οι εξαγωγές ενέργειας από τον Κόλπο έχουν περιοριστεί δραστικά και τα εμπορεύματα δεν μπορούν να εισαχθούν μέσω της στρατηγικής θαλάσσιας οδού.

Η πίεση για μια λύση έχει αυξηθεί περαιτέρω μετά την επίθεση των ανταρτών Χούθι στην Υεμένη, οι οποίοι επιχειρούν να επιβάλουν τον έλεγχό τους στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, έναν ακόμη κρίσιμο θαλάσσιο κόμβο για το παγκόσμιο εμπόριο.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google