Πώς η πτώση της στάθμης σε Δούναβη και Ρήνο παραλύει την ευρωπαϊκή οικονομία

Αντιμέτωπη με τη χειρότερη κλιματική και υδρολογική κρίση των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται η ευρωπαϊκή ήπειρος, καθώς το παρατεταμένο κύμα καύσωνα και η δραματική έλλειψη βροχοπτώσεων προκαλούν αλυσιδωτές παρενέργειες στην καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών και τη λειτουργία της οικονομίας.

Η ιστορική πτώση της στάθμης των υδάτων στους ποταμούς Δούναβη και Ρήνο παραλύει τις εμπορικές θαλάσσιες μεταφορές, την ώρα που η Ρουμανία οδηγείται στην πλήρη απενεργοποίηση του μοναδικού πυρηνικού της σταθμού λόγω έλλειψης νερού ψύξης.

Παράλληλα, οι σοβαρές ζημιές στη γεωργική παραγωγή σε Βρετανία, Ολλανδία και Τσεχία εγείρουν πλέον ευθέως ζητήματα εθνικής και επισιτιστικής ασφάλειας για τη Γηραιά Ήπειρο.

Σύμφωνα με τις επίσημες μετρήσεις του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου Copernicus, η Γηραιά Ήπειρος βιώνει το πιο θερμό καλοκαίρι που έχει καταγραφεί ποτέ στην ιστορία των μετεωρολογικών αρχείων.

Οι μήνες Ιούνιος και Ιούλιος κατέρριψαν διαδοχικά όλα τα προηγούμενα θερμοκρασιακά ρεκόρ, μέσα σε ένα πλαίσιο επαναλαμβανόμενων κυμάτων καύσωνα, εκτεταμένης λειψυδρίας και καταστροφικών δασικών πυρκαγιών.

Ο διευθυντής της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής του Copernicus (C3S), Κάρλο Μπουοντέμπο, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου με μια δήλωση που αποτυπώνει το μέγεθος της πρόκλησης:

«Δεν έχουμε βιώσει ποτέ τέτοιες καιρικές συνθήκες στη διάρκεια της ζωής μας, και ίσως ούτε καν από την απαρχή του πολιτισμού μας».

Πέρα όμως από τις αριθμητικές επιδόσεις του υδραργύρου, η έλλειψη νερού προκαλεί ήδη επιπτώσεις.

Από τη γεωργία και την παραγωγή ενέργειας έως τις ποτάμιες μεταφορές και την πυροπροστασία, η ξηρασία διαταράσσει βίαια την οικονομική και κοινωνική ζωή σε δεκάδες ευρωπαϊκές χώρες.

Παράλυση στις ποτάμιες μεταφορές στον Δούναβη: Ακινητοποιημένα πλοία και προσαράξεις

Στον Δούναβη, τον δεύτερο μεγαλύτερο ποταμό της Ευρώπης με συνολικό μήκος 2.850 χιλιομέτρων που διασχίζει ή συνορεύει με 10 χώρες, η παρατεταμένη ξηρασία έχει προκαλέσει «έμφραγμα» στις εμπορικές και τουριστικές μεταφορές:

• Βουλγαρία & Ρουμανία: Τα δρομολόγια των εμπορικών πλοίων έχουν ανασταλεί προσωρινά σε δύο καίρια τμήματα του ποταμού. Τα φορτηγά πλοία υποχρεώνονται είτε να παραμένουν ακινητοποιημένα επί ημέρες περιμένοντας τη βελτίωση της στάθμης, είτε να ταξιδεύουν με ελάχιστο φορτίο (μειωμένο κατά 50% ή και περισσότερο), γεγονός που εκτοξεύει το μεταφορικό κόστος.
• Εκκένωση Κρουαζιερόπλοιου: Στις 4 Αυγούστου, οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης της Βουλγαρίας χρειάστηκε να πραγματοποιήσουν μεγάλη επιχείρηση για την εκκένωση 186 επιβατών κρουαζιερόπλοιου, το οποίο προσάραξε στα αβαθή στα βορειοδυτικά της χώρας λόγω της υποχώρησης των υδάτων.
• Ουγγαρία: Στη Βουδαπέστη, ο Δούναβης έφτασε στη χαμηλότερη στάθμη που έχει καταγραφεί ποτέ ιστορικά. Δεκάδες ουγγρικές πόλεις και χωριά αντιμετώπισαν αυστηρούς περιορισμούς στην παροχή νερού ήδη από τον καύσωνα του Ιουνίου, ενώ τον Ιούλιο ανεστάλη το μεγαλύτερο μέρος των ποτάμιων κρουαζιέρων.
• Σλοβακία: Στο στρατηγικής σημασίας φράγμα Γκάμπτσικοβο, η διέλευση των σκαφών έχει επιβραδυνθεί δραματικά, δημιουργώντας τεράστιες ουρές αναμονής, με τις αρχές να εκδίδουν συνεχείς συστάσεις προς τους πλοιάρχους για τον έλεγχο της αξιοπλοΐας.

Ενεργειακό «σοκ» σε Ρουμανία και Ουγγαρία: Εκτός λειτουργίας Πυρηνικοί Σταθμοί

Η δραματική πτώση της στάθμης του Δούναβη απειλεί ευθέως την ενεργειακή σταθερότητα της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, καθώς τα νερά του ποταμού αποτελούν την κύρια πηγή ψύξης για μεγάλες πυρηνικές μονάδες:

1. Ρουμανία (Πυρηνικός Σταθμός Cernavoda): Η κρατική εταιρεία Nuclearelectrica ανακοίνωσε την Πέμπτη 13 Αυγούστου ότι ξεκίνησε τις διαδικασίες για την απενεργοποίηση και του δεύτερου αντιδραστήρα στον σταθμό της Cernavoda. Καθώς ο πρώτος αντιδραστήρας είχε τεθεί εκτός λειτουργίας ήδη από τα τέλη Ιουλίου λόγω ανεπάρκειας υδάτινων πόρων ψύξης, η χώρα βιώνει ολικό κλείσιμο του μοναδικού πυρηνικού της σταθμού, εξέλιξη που είχε να συμβεί από τον ιστορικό καύσωνα του 2003. Ο σταθμός αυτός καλύπτει υπό κανονικές συνθήκες το 20% της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας της Ρουμανίας, δημιουργώντας τεράστιο κενό στο εθνικό δίκτυο.
2. Ουγγαρία (Πυρηνικός Σταθμός Πακς): Προκειμένου να αποφευχθεί ένα αντίστοιχο καταστροφικό σενάριο στον πυρηνικό σταθμό του Πακς, ο πρωθυπουργός Πέτερ Μάγιαρ ανακοίνωσε την Τετάρτη 12 Αυγούστου την κατεπείγουσα κατασκευή ενός υποβρύχιου φράγματος κοντά στις εγκαταστάσεις. Παράλληλα, επιστρατεύθηκαν και βυθίστηκαν δύο γιγαντιαίες φορτηγίδες μήκους 80 μέτρων κάθε μία, ώστε να δημιουργηθεί τεχνητή ανύψωση της στάθμης του νερού στην περιοχή υδροληψίας.

«Έμφραγμα» στη Βιομηχανία και τις Μεταφορές σε Γερμανία και Ελβετία

Στον Ρήνο, την κύρια «αρτηρία» των ευρωπαϊκών εμπορευματικών μεταφορών, τα προβλήματα λαμβάνουν διαστάσεις βιομηχανικής κρίσης:

• Ελβετία: Η παρατεταμένη λειψυδρία έπληξε το 99% της επικράτειας της χώρας εντός του Ιουλίου. Περισσότεροι από 194 δήμοι έχουν επιβάλει αυστηρές απαγορεύσεις στη χρήση νερού (πότισμα κήπων, πλύσιμο οχημάτων, γέμισμα πισίνων). Στα ελβετικά δάση, ιδιαίτερα στο Ελβετικό Οροπέδιο και το Καντόνι του Ιούρα, τα δέντρα έχουν αποδυναμωθεί σε τέτοιο βαθμό που κλαδιά ή ολόκληρες κορυφές σπάνε ξαφνικά χωρίς την παρουσία ανέμου.
• Πετρελαϊκό Αδιέξοδο: Καθώς το ένα τέταρτο των καυσίμων της Ελβετίας μεταφέρεται μέσω του Ρήνου, η πτώση της στάθμης στα μόλις 29 εκατοστά ανάγκασε τα πλοία να πλέουν μισοάδεια. Στο λιμάνι της Βασιλείας, οι εισαγωγές πετρελαίου, σιτηρών και λιπασμάτων μειώθηκαν δραματικά, οδηγώντας σε αύξηση της τιμής των καυσίμων στα πρατήρια κατά 16 ελβετικά σεντς (περίπου 17 σεντς του ευρώ) ανά λίτρο.
• Γερμανία: Κολοσσοί της γερμανικής χημικής βιομηχανίας και της χαλυβουργίας κατά μήκος του Ρήνου αναγκάζονται να αναδιοργανώσουν εκ βάθρων τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες. Προκειμένου να αποφευχθεί το οικονομικό έμφραγμα λόγω της αδυναμίας μεταφοράς πρώτων υλών μέσω ποταμού, η κυβέρνηση στο Βερολίνο αποφάσισε να αναστείλει προσωρινά την απαγόρευση κυκλοφορίας των βαρέων φορτηγών τις Κυριακές και τις αργίες, επιβαρύνοντας ωστόσο το ήδη επιβεβαρυμμένο οδικό δίκτυο.

Απειλή για την Επισιτιστική Ασφάλεια σε Ηνωμένο Βασίλειο, Ολλανδία και Τσεχία

Οι επιπτώσεις στον αγροτικό τομέα λαμβάνουν ανησυχητικές διαστάσεις, εγείροντας φόβους για ελλείψεις τροφίμων και ανατιμήσεις στα ράφια των σούπερ μάρκετ:

• Ηνωμένο Βασίλειο: Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, το 71,3% της Αγγλίας πλήττεται από επίσημη ξηρασία, με περισσότερους από 27 εκατομμύρια πολίτες να υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα κατανάλωσης νερού. Οι καλλιέργειες υφίστανται ανεπανόρθωτες ζημιές. Αγρότες αναγκάζονται να προχωρήσουν σε πρόωρη συγκομιδή, κάτι που είχε να συμβεί 20 χρόνια, με την Εθνική Αγροτική Ένωση να προειδοποιεί για σοβαρές ελλείψεις. Εκπρόσωπος του πρωθυπουργού δήλωσε με νόημα ότι «η επισιτιστική ασφάλεια αποτελεί πλέον ζήτημα εθνικής ασφάλειας».
• Κάτω Χώρες: Οι Ολλανδοί παραγωγοί καταγράφουν κατακόρυφη πτώση στις αποδόσεις των καλλιεργειών, με ιδιαίτερα βαρύ πλήγμα στην παραγωγή πατάτας, τομέα στον οποίο η Ολλανδία κατέχει ηγετική θέση παγκοσμίως. Η έλλειψη νερού καθιστά αδύνατη την άρδευση, ενώ οι περιορισμοί στη χρήση υδάτινων πόρων σφίγγουν τη μέγγενη γύρω από τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις.
• Τσεχία: Η λειψυδρία απειλεί ακόμη και την ιστορική βιομηχανία ζύθου της χώρας. Η Plzensky Prazdroj, η μεγαλύτερη ζυθοποιία της Τσεχίας, εκφράζει την έντονη ανησυχία της για τις τεράστιες διακυμάνσεις και τη μειωμένη συγκομιδή λυκίσκου, με τα στελέχη της να δηλώνουν ότι η κλιματική αλλαγή επιβάλλει πλέον την αποδοχή μιας νέας, ασταθούς πραγματικότητας στην παραγωγή.

Πηγή: franceinfo