Πώς τα ελληνικά καφέ έγιναν πολυεθνικά στέκια στις Βρυξέλλες

Παρηγορητικός και αναζωογονητικός, ο καφές είναι εκ των ουκ άνευ για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Συνδέεται με το πρωινό ξύπνημα και το ξεκίνημα της μέρας, με ένα μικρό διάλειμμα από τη δουλειά, τη χώνεψη μετά από ένα γενναίο γεύμα ή δείπνο, αλλά και την κοινωνικοποίησή μας. Φυσικά η κουλτούρα του καφέ δεν θα μπορούσε να λείπει από την πρωτεύουσα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Κοστουμαρισμένοι αξιωματούχοι της Κομισιόν και λομπίστες συνωστίζονται καθημερινά στα κομψά καφέ που καταλαμβάνουν περίοπτες θέσεις ανάμεσα στα γκρίζα κτίρια στο κέντρο των Βρυξελλών.

Εχει ενδιαφέρον, δε, το γεγονός ότι τα ελληνικά καφέ κατάφεραν να κατακτήσουν αθόρυβα τη «φυσαλίδα του καφέ των Βρυξελλών», όπως χαρακτηρίζει τον συγκεκριμένο χώρο το Politico, κατατροπώνοντας μάλιστα τα τοπικά βελγικά καφέ, τις απρόσωπες αμερικανικές αλυσίδες, ακόμα και τους ιταλούς barista masters με την μεγάλη παράδοση στον εσπρέσο.

Το «Meli delicatessen», που άνοιξε το 2019 στην καρδιά της πόλης, εκεί όπου δεσπόζουν οι έδρες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου, είναι ένα από αυτά, γράφει στο έγκυρο πολιτικό περιοδικό η Ελίζα Γκρίτση προσθέτοντας ότι εξίσου δημοφιλή είναι και τα επίσης ελληνικά καφενεία «Papillon», «Caffeine» και «Cherry bar club», που εμφανίστηκαν στις Βρυξέλλες την περίοδο της οικονομικής κρίσης της δεκαετίας του 2010, όταν η ανεργία στη χώρα μας είχε ξεπεράσει το 27%.

Οπως δήλωσε στην εφημερίδα The Brussels Times, ο Θεσσαλονικιός Γιώργος Πάτκος, συνιδιοκτήτης του καφέ «To Meli», μετακόμισε το 2013 στο Βέλγιο αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες. Και έξι χρόνια αργότερα θα άνοιγαν μαζί με τον Φίλιππο Ιωάννου το πρώτο τους κατάστημα. Πολλά από τα μέλη του προσωπικού, εξάλλου, έφτασαν επίσης στις Βρυξέλλες κατά τη διάρκεια της κρίσης, παρακινούμενοι από συγγενείς ή φίλους που εργάζονταν ήδη στις καφετέριες της βελγικής πρωτεύουσας, όπως συμβαίνει συνήθως με τους Μεσογειακούς.

Θέλετε παραδείγματα; Ενας σερβιτόρος στο «Meli» είναι εξάδελφος του ιδιοκτήτη, και ο Βασίλης Τσουράπης, διευθυντής του γειτονικού – επίσης ελληνικών συμφερόντων –  «Papillon» κατέληξε να εργάζεται εκεί μέσω συγγενούς. Στο μεταξύ αυτές οι επιχειρήσεις έχουν σημειώσει τεράστια επιτυχία. Τα έσοδα του «Meli» έχουν αυξηθεί κατά σχεδόν 300% από το 2013 έως το 2024, και του  «Papillon» έχουν τετραπλασιαστεί, όπως δήλωσε στο Politico ο Βασίλης Τσουράπης.

Η κουλτούρα του «πάμε για καφέ»

Ουσιαστικά, η ελληνική κουλτούρα του καφέ δεν έχει να κάνει με την ταχύτητα, την αποτελεσματικότητα ή με την καφεΐνη των ιταλικών καφενείων, όπου ως γνωστόν οι Ιταλοί πίνουν τον καφέ τους όρθιοι στο μπαρ, είτε πρόκειται για ένα σφηνάκι εσπρέσο είτε για έναν μεγαλύτερο καπουτσίνο με γάλα.

Οπως εξηγεί η ελληνίδα δημοσιογράφος του Politico, στην Ελλάδα ο καφές είναι μια αναμφισβήτητα κοινωνική υπόθεση, ίσως η πιο προσωπική δραστηριότητα της επίσκεψης σε ένα μαγαζί. Το «πάμε για καφέ» σού επιτρέπει να εστιάσεις στον συνομιλητή σου. Και μπορεί να ερμηνευτεί ως εξής: «Ας καθίσουμε για ώρες πίνοντας τον freddo μας και ας μιλήσουμε για τα πάντα και για τίποτα». Είναι το είδος της συζήτησης που συμβαίνει όταν το άγχος της δουλειάς και της πόλης εξαφανίζεται και το μυαλό σου σταματά να τρέχει στη λίστα των υποχρεώσεων.

To «Papillon» είναι άλλο ένα επιτυχημένο καφέ ελληνικών συμφερόντων σιτς Βρυξέλλες 

Ωστόσο, τις καθημερινές δεν συμβαίνει αυτό ακριβώς στο «Meli». Αντίθετα, είναι η «μυρωδιά» αυτής της ατμόσφαιρας που προσελκύει τους μόνιμα κουρασμένους αξιωματούχους της ΕΕ, επισημαίνει η Ελίζα Γκρίτση. Το αντικατοπτρίζει ο ίδιος ο καφές, λέει, εξηγώντας ότι τα πιο δημοφιλή ελληνικά ροφήματα για τις ζεστές καλοκαιρινές μέρες, ο freddo espresso και ο freddo cappuccino, περιέχουν δύο δόσεις καφέ εσπρέσο –προσοχή, πρέπει να είναι χτυπημένος, όχι ανακατεμένος– πάνω σε πολύ πάγο. Πρόκειται, δε, για ελληνική επινόηση, που πάτησε στη λατρεία του φραπέ.

Ο εσπρέσο έφτασε στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1990, όπου μέχρι τότε το πιο συνηθισμένο παγωμένο ρόφημα ήταν ο φραπέ, φτιαγμένος από στιγμιαίο καφέ και χτυπημένος με πάγο ή/και γάλα. Το μοναδικό χαρακτηριστικό όλων αυτών των συνταγών είναι ότι συνοδεύονται από έναν παχύ αφρό στην κορυφή, που παράγει περισσότερο καφέ καθώς λιώνει ο πάγος. Το μυστικό τους, δε, είναι ότι σχεδιάστηκαν για να τους πίνεις σιγά-σιγά, όχι μονορούφι. Ο freddo είναι τόσο απαραίτητος στον νοσταλγικό έλληνα ομογενή, που ακόμα και εκείνες τις άθλια υγρές χειμωνιάτικες μέρες των Βρυξελλών, όταν ο ήλιος κάνει εβδομάδες μέχρι να φανεί, ώστε «πολλοί από εμάς θα προτιμήσουμε αυτό το παγωμένο μείγμα», γράφει η ελληνίδα δημοσιογράφος στο Politico.

Ιστορία της διασποράς

Η Ελίζα Γκρίτση ζει εκτός Ελλάδας εδώ και 13 χρόνια. Οπου κι αν έχει πάει, δε, ειδικά όταν ο καιρός είναι ζεστός, «θρηνεί» την απουσία ενός freddo espresso. Βρήκε τον αγαπημένο της καφέ μόνο σε δύο καφετέριες που εξυπηρετούν κυρίως την ελληνική και κυπριακή κοινότητα του Λονδίνου, και εντελώς τυχαία, στο παραθαλάσσιο θέρετρο Ουλουβάτου στο Μπαλί, το 2021. Και παραδέχεται ότι όταν ετοιμάστηκε να μετακομίσει στις Βρυξέλλες δεν φανταζόταν ότι θα κατέληγε σε ένα μέρος όπου τα ελληνικά καφενεία κάνουν πολύ δυνατό παιχνίδι κοντράροντας στα ίσια τους Ιταλούς μάστερ μπαρίστα…

Το «Caffeine» εκτός από τον καφέ διακρίνεται και για την ελληνική κουζίνα του

Κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, κατακλύζονται κυρίως από υπαλλήλους της Κομισιόν, δημοσιογράφους και ευρωβουλευτές που πραγματοποιούν εδώ τις συναντήσεις τους. Το Σαββατοκύριακο, όμως, στο πρώτο παράρτημα του «Meli» στον κυκλικό κόμβο Ρομπέρ Σουμάν παρατηρείται ένα περίεργο φαινόμενο. Η περιοχή γύρω από το εμβληματικό κτίριο Μπερλεμόν (Berlaymont), όπου στεγάζεται η κεντρική έδρα της Κομισιόν, έχει αδειάσει από τους ευρωπαίους αξιωματούχους και το καφέ γεμίζει με Ελληνες και Κύπριους που πίνουν χαλαρά τα ποτά τους. Μια φορά, μάλιστα, η Ελίζα Γκρίτση, είδε ακόμη και έναν έλληνα Ορθόδοξο ιερέα να χαιρετά μια ομάδα ανδρών που έκαναν διάλειμμα από τα φρέντο τους για να του φιλήσουν το χέρι, πριν αγοράσει μερικά γλυκά.

«Δεν είναι ένα μέρος μόνο για συναντήσεις εργασίας. Είναι και για φίλους», δήλωσε στο Politico ένας κύπριος αξιωματούχος της ΕΕ που ζει στις Βρυξέλλες εδώ και 10 χρόνια. «Είναι ένα ελληνικό μέρος», τόνισε.

Πολλοί, δε, από τους ευρωπαίους αξιωματούχους με τους οποίους μίλησε η ανταποκρίτρια του πολιτικού περιοδικού σε πρόσφατες επισκέψεις της στα ελληνικά καφέ, δήλωσαν ότι δεν σκέφτονται απαραίτητα την ελληνικότητα του χώρου, αλλά εκτιμούν την ποιότητα του καφέ και του φαγητού, καθώς και τη χαλαρή ατμόσφαιρα.

Η ιταλική πρόκληση

Βεβαίως η παρουσία των Ιταλών στο τετράγωνο της Κομισιόν είναι ισχυρή με την «Caffelatte» να εξακολουθεί να είναι η αγαπημένη ιταλική καφετέρια, η οποία ανέκαμψε με άνεση μετά την περίοδο της πανδημίας Covid-19 που έπληξε άσχημα τον τομέα της φιλοξενίας το 2020.

Οπως υποδηλώνουν, δε, τα ονόματα των αγαπημένων σύγχρονων καφέδων των Ελλήνων, υπάρχει μια ιταλική σύνδεση. Το freddo εφευρέθηκε το 1991 από την Kafea Terra, μια από τις μεγαλύτερες ελληνικές εταιρείες εισαγωγής, επεξεργασίας και εμπορίας καφέ, στην προσπάθειά της να βρει έναν τρόπο να πουλήσει τον ιταλικό εσπρέσο Illy στην τοπική αγορά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Στην πρωτεύουσα της ΕΕ, η πρόκληση του νεοσύστατου ελληνικού καφέ είναι αναμφισβήτητη, ακόμα και στα δημοσιογραφικά γραφεία. Κάποτε στο γραφείο του Politico, για παράδειγμα, ενώ η Ελίζα Γκρίτση εξυμνούσε τον freddo espresso, η ιταλικής καταγωγής συνάδελφός της, Φραντσέσκα Μικελέτι, διαμαρτυρήθηκε ότι είναι απλώς ένας «shakerato» που διατίθεται στην αγορά ως ελληνικός καφές, επικαλούμενη μια αγαπημένη συνταγή καλοκαιρινού καφέ στην Ιταλία.

Ο «shakerato», ωστόσο, είναι μια ιταλική εφεύρεση, που φτιάχνεται πάντα με ζάχαρη. Ο αφρός του είναι πιο μαλακός και όχι αρκετά πηχτός ώστε να συνεχίζει να παράγει περισσότερο καφέ για ώρες. Η Ελίζα πρότεινε στη Φραντσέσκα να δοκιμάσει τον ελληνικό freddo espresso. Το έκανε πράγματι μερικούς μήνες αργότερα. «Δοκίμασα έναν espresso freddo!» είπε η  Ιταλίδα μπαίνοντας στο γραφείο του Politico μια ζεστή καλοκαιρινή μέρα. «Είχες δίκιο, δεν είναι το ίδιο — και είναι καλός», παραδέχτηκε.

Ακόμη, παρατήρησε ότι ήταν πολύ πιο δυνατός από ό,τι περίμενε: «Δεν θα μπορέσω να κοιμηθώ απόψε», είπε η Μικελέτι. Προφανώς τον ήπιε με τον ιταλικό τρόπο. Δεν τον απόλαυσε με αργές γουλιές, όπως του πρέπει…

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google