Γιατί η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από κάθε άλλη ήπειρο στον κόσμο

Η έλευση ενός τρίτου κύματος καύσωνα μέσα σε έναν μήνα στη Δυτική Ευρώπη δεν έσπασε μόνο ένα αρνητικό μετεωρολογικό ρεκόρ, αλλά υπογράμμισε και μια ζοφερή τάση: τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, η Ευρώπη θερμαίνεται ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη ήπειρο. Η μέση θερμοκρασία στη Γηραιά Ηπειρο έχει ήδη αυξηθεί κατά 0,56 βαθμούς Κελσίου από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, υπερδιπλάσια από τον ρυθμό θέρμανσης παγκοσμίως, σύμφωνα με την υπηρεσία Copernicus της ΕΕ για την παρακολούθηση του κλίματος.

Ως γνωστόν, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και άλλων αερίων που παγιδεύουν τη θερμότητα λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας, οδηγούν στη μακροπρόθεσμη αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, η οποία συμβάλλει στην επίτευξη ολοένα και πιο ακραίων σε σοβαρότητα και διάρκεια καιρικών συνθηκών.

Αλλά, όπως επεσήμαναν σε δημοσίευμά τους οι New York Times, είναι οι τοπικοί παράγοντες που καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται όλη αυτή η υπερβολική θερμότητα ανά τον κόσμο, καθώς και το γιατί οι θερμοκρασίες αυξάνονται ταχύτερα σε ορισμένα μέρη από ό,τι σε άλλα.

Στα βορειότερα τμήματα της Ευρώπης, η θερμότερη ατμόσφαιρα λιώνει τον θαλάσσιο πάγο που κάποτε κάλυπτε τεράστιες εκτάσεις της Αρκτικής, γεγονός που αναγκάζει μεγαλύτερο τμήμα του ωκεανού να απορροφά την ηλιακή ενέργεια, επιδεινώνοντας την υπερθέρμανση της περιοχής.

Ο έλεγχος της ρύπανσης είναι ένας ακόμη παράγοντας που εξηγεί πόσο γρήγορα θερμαίνεται η Ευρώπη, όπως αναφέρουν οι New York Times. Οι περιορισμοί στις βιομηχανικές εκπομπές κάνουν καλό στους πνεύμονες των Ευρωπαίων, αλλά παράλληλα μειώνουν τα αερολύματα – τα σωματίδια που αιωρούνται στον αέρα και ανακλούν την ηλιακή ακτινοβολία στο Διάστημα.

Παράλληλα, και η λιγότερη χιονόπτωση σημαίνει μικρότερη εκτροπή της ηλιακής ενέργειας. Πέρυσι, η ποσότητα του εδάφους που καλύφθηκε από χιόνι στην Ευρώπη ήταν, στην ετήσια κορύφωσή της, περίπου 33% κάτω από τον μέσο όρο, σύμφωνα με το Copernicus. Ως αποτέλεσμα, η έκταση του εδάφους που απορροφά θερμότητα ήταν μεγαλύτερη, ειδικά στη Σκανδιναβία και στο ευρωπαϊκό τμήμα της Ρωσίας.

Αυτές οι αλλαγές στην ξηρά και στη θάλασσα τροποποιούν και την κίνηση του αέρα πάνω από τη Γηραιά Ηπειρο, με τρόπους που κάνουν τα καυτά κύματα καύσωνα όπως αυτά του Ιουλίου και του Αυγούστου πιο συχνά, όπως αναφέρουν οι New York Times. Η διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ του θερμού Ισημερινού και του ψυχρού Βόρειου Πόλου αποτελεί σημαντικό παράγοντα για το κλίμα όλου του Βόρειου Ημισφαιρίου.

Με λιγότερη ποσότητα χιονιού στο έδαφος της Ευρώπης κάθε άνοιξη, και με λιγότερους πάγους στην Αρκτική, αυτό το θερμοκρασιακό χάσμα συρρικνώνεται. Με αυτό τον τρόπο ο αεριοχείμαρρος –η ζώνη ισχυρών δυτικών ανέμων που καθορίζει τον καιρό– ανακατευθύνεται με τρόπους που προκαλούν παρατεταμένα καλοκαιρινά κύματα καύσωνα στην ήπειρο, όπως απέδειξε μια μελέτη του 2020.

Τις τελευταίες δεκαετίες, ο αεριοχείμαρρος διασπάται συχνότερα σε δύο κλάδους πάνω από την Ευρώπη, δημιουργώντας μια περιοχή ασθενών ανέμων όπου η θερμότητα μπορεί να παγιδευτεί για μέρες, όπως αναφέρουν επιστήμονες στους New York Times. Υπό κανονικές συνθήκες, ο αεριοχείμαρρος διατηρεί δροσερό τον θαλάσσιο αέρα που φυσά από τον Ατλαντικό προς την Ευρώπη.

Αλλά όταν διασπάται σε δύο τμήματα, ο αέρας υψηλής πίεσης μεταξύ των δύο νέων κλάδων ανακατευθύνει αυτή την κανονική κίνηση των καιρικών μετώπων. Με αυτό τον τρόπο οι λίγες, φυσιολογικές, αποπνικτικές καλοκαιρινές μέρες, μετατρέπονται σε κύματα καύσωνα διάρκειας εβδομάδων, με θανατηφόρες συνέπειες.

Σε μια μελέτη του 2022, ερευνητές διαπίστωσαν ότι σχεδόν όλη η πρόσφατη αύξηση της συχνότητας και της έντασης των καυσώνων στη Δυτική Ευρώπη συνδέεται με αυτά τα μοτίβα διάσπασης του αεροχειμάρρου που διατηρούνται για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι New York Times, παραμένει αβέβαιο εάν οι ανθρωπογενείς αλλαγές στο κλίμα καθιστούν το φαινόμενο της διάσπασης πιο επίμονο, ή πιο συχνό.

Στο κύμα καύσωνα του 2003, υπεύθυνο για έως και 70.000 θανάτους σε όλη την Ευρώπη, οι δύο διασπασμένοι αεροχείμαρροι παρέμειναν στον αέρα για 29 ημέρες. Αλλά η επίμονη ζέστη των τελευταίων εβδομάδων σε όλη τη δυτική Ευρώπη και οι διαδοχικοί καύσωνες, ξαναγράφουν τα βιβλία των θερμοκρασιακών ρεκόρ – όχι με μέτριες αυξήσεις, αλλά με μεγάλα άλματα.

Οι επιστήμονες, όπως αναφέρουν οι New York Times, έχουν αρχίσει να αναλύουν τις θερμοκρασίες των δύο περασμένων μηνών στη Γαλλία, την Ισπανία, τη Βρετανία και άλλα τμήματα της Ευρώπης, ώστε να εκτιμήσουν πόσο πιο πιθανά έχουν γίνει τα κύματα καύσωνα αυτού του μεγέθους ως αποτέλεσμα της ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης. Σε κάθε περίπτωση αναμένουν συνεχόμενα ρεκόρ ανώτατων θερμοκρασιών λόγω της ευρύτερης κλιματικής αλλαγής.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google