Ψυχολογικός πόλεμος στους αιθέρες: Ποιοι κρύβονται πίσω από το μπαράζ απειλών σε ευρωπαϊκά αεροσκάφη

Ένα εκτεταμένο κύμα ψευδών απειλών για τοποθέτηση εκρηκτικών μηχανισμών σε επιβατικά αεροσκάφη έχει προκαλέσει πρωτοφανή αναστάτωση τα τελευταία 24ωρα στις ευρωπαϊκές αερομεταφορές. Μέσα σε διάστημα λίγων ημερών, δεκάδες πτήσεις και μεγάλοι αερολιμένες σε χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Βρετανία, η Ιρλανδία, η Τσεχία και η Βουλγαρία βρέθηκαν αντιμέτωποι με κατεπείγουσες διαδικασίες εκκένωσης και ελέγχων.

Η οργάνωση-«φάντασμα» και το υβριδικό χάος

Πίσω από σημαντικό μέρος των απειλητικών μηνυμάτων εμφανίζεται η ρωσική εξτρεμιστική οργάνωση «Μαχητές του Ανδρικού Κράτους». Στα ηλεκτρονικά μηνύματα που εστάλησαν σε αεροπορικές εταιρείες και αεροδρόμια —μεταξύ άλλων για πτήσεις προς τη Σόφια και τη Ρώμη— οι αποστολείς υποστήριζαν ότι «ο ουρανός θα γίνει κόκκινος» εντός 60 λεπτών, καταφερόμενοι εναντίον του… «φεμινιστικού καθεστώτος».

Μολονότι σε καμία περίπτωση δεν εντοπίστηκε εκρηκτικός μηχανισμός και το σύνολο των περιστατικών αποδείχθηκε φάρσα (hoax), ο συγχρονισμός, η ένταση και η γεωγραφική διασπορά προβληματίζουν έντονα τους διεθνείς αναλυτές ασφαλείας. Όπως επισημαίνουν ειδικοί των αερομεταφορών, πρόκειται για μια «εκστρατεία χάους» που δεν έχει συγκεκριμένη τοπική στόχευση, αλλά αποσκοπεί στη διατάραξη της καθημερινότητας, στην πρόκληση οικονομικής ζημιάς και στον κίνδυνο «κόπωσης» ή εφησυχασμού των μηχανισμών ασφαλείας από τις συνεχείς ψευδείς ειδοποιήσεις.

Μέχρι στιγμής, καμία από τις απειλές, μεταξύ των οποίων και δύο σε σκάφη της Aegean, δεν έχει αποδειχθεί πραγματική. Πώς όμως φτάνει μια απειλή για βόμβα σε μια αεροπορική εταιρεία, ποια πρωτόκολλα ενεργοποιούνται και πόσο μεγάλος είναι ο πραγματικός κίνδυνος για τους επιβάτες; Το Reuters εξηγεί τι συμβαίνει πίσω από τους διαδοχικούς συναγερμούς και ποιες είναι οι συνέπειες για τις αερομεταφορές.

Πώς γνωστοποιούνται συνήθως οι απειλές για βόμβες;

Οι απειλές για βόμβες σε αεροσκάφη μεταφέρονται συχνά σε αεροπορικές εταιρείες, αεροδρόμια ή αρχές μέσω ανώνυμων μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή τηλεφωνημάτων, στα οποία αναφέρουν ότι υπάρχει εκρηκτικός μηχανισμός μέσα στο αεροσκάφος.

Εκπρόσωπος του αεροδρομίου της Πράγας δήλωσε την Πέμπτη (04/11) στο CNN ότι έλαβαν απειλή μέσω ανώνυμου e-mail που απευθυνόταν στο αεροδρόμιο, ενώ η τσεχική αστυνομία ανέφερε ότι παρόμοια μηνύματα εστάλησαν και σε άλλα ευρωπαϊκά αεροδρόμια.

Ο Ερικ Σούτεν, επικεφαλής της ομάδας ασφάλειας αερομεταφορών Dyami, δήλωσε στο Reuters ότι το τμήμα ασφαλείας μιας αεροπορικής εταιρείας εξετάζει αρχικά την αναφορά βάσει μιας λίστας ελέγχου. Στη συνέχεια, ειδοποιεί τις αρχές, οι οποίες ενδέχεται να απογειώσουν μαχητικά αεροσκάφη ή να κατευθύνουν το αεροπλάνο σε συγκεκριμένο αεροδρόμιο για ενδελεχή έλεγχο.

Ποιος είναι ο κίνδυνος;

Η συντριπτική πλειονότητα των απειλών για βόμβες αποδεικνύεται ότι είναι ψευδείς συναγερμοί, αν και κάθε απειλή πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πραγματική μέχρι να διερευνηθεί.

Δεν βρέθηκε κανένας εκρηκτικός μηχανισμός στα αεροσκάφη που δέχθηκαν απειλές αυτή την εβδομάδα, ωστόσο κάθε αεροπορική εταιρεία οφείλει να αξιολογήσει αν μια απειλή είναι βάσιμη και να ενεργήσει ανάλογα.

Εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης χαρακτήρισε τα περιστατικά αυτής της εβδομάδας «κακόβουλες φάρσες» και δήλωσε ότι η χώρα διαθέτει «ένα από τα πιο ισχυρά συστήματα ασφάλειας αερομεταφορών στον κόσμο».

Ποιες είναι οι επιπτώσεις για τις αεροπορικές εταιρείες;

Ακόμα και ένας ψευδής συναγερμός μπορεί να διαταράξει τις λειτουργίες των αεροπορικών εταιρειών, με εκτροπές αεροσκαφών και διεξοδικούς ελέγχους ασφαλείας να προκαλούν καθυστερήσεις για τους επιβάτες.

Οι αερομεταφορείς συνήθως επιβαρύνονται με πρόσθετα έξοδα, όπως καύσιμα, νέες κρατήσεις επιβατών, διαταρραχή στο πρόγραμμα του πληρώματος και εκτροπές αεροσκαφών.

Ο Σούτεν δήλωσε ότι ένας σαρωτικός έλεγχος σημαίνει αποβίβαση επιβατών και εκφόρτωση αποσκευών, έρευνα του αεροσκάφους και νέα επιβίβαση των επιβατών και εκ νέου φόρτωση αποσκευών. Αυτό μπορεί να ωθήσει σε υπερωρίες πληρωμάτων και να οδηγήσει σε απώλεια ανταποκρίσεων πτήσεων και ακυρώσεις.

Γράφημα με ανακατευθύνσεις πτήσεων την Πέμπτη στον εναέριο χώρο της Ευρώπης

Ο διευθύνων σύμβουλος της Air France-KLM, Μπεν Σμιθ, δήλωσε ότι δεν έχει ξαναδεί απειλές να έρχονται με τόσο συντονισμένο τρόπο. «Είμαστε αρκετά σίγουροι ότι έχουμε ό,τι χρειαζόμαστε για να διασφαλίσουμε ότι αυτό θα έχει ελάχιστο ή καθόλου αντίκτυπο στη λειτουργία μας», δήλωσε σε δημοσιογράφους. «Επομένως, δεν έχουμε σήμερα κανένα αίτημα από τις κυβερνήσεις μας να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τέτοιου είδους καταστάσεις».⁠

Μέτρα στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών «Ελ. Βενιζέλος»