«Ψαλίδι» στη χρηματοδότηση και την ψήφο για νέα κράτη – μέλη προτείνει η Κομισιόν

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση νέας διαδικασίας που θα επιτρέπει την περικοπή ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, ακόμη και την αναστολή του δικαιώματος ψήφου, για νέα κράτη-μέλη που παραβιάζουν το κράτος δικαίου και τις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ. Η διαδικασία θα μπορεί να ενεργοποιείται έως και 15 χρόνια μετά την ένταξη μιας χώρας στην Eνωση.

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει δημοσίευμα του Euronews, η πρόταση, που παρουσιάστηκε την Τρίτη 6 Οκτωβρίου, περιλαμβάνει ένα ευρύτερο πακέτο θεσμικών μεταρρυθμίσεων και «δικλίδων ασφαλείας», με στόχο να αποτραπεί το ενδεχόμενο μια αλλαγή κυβέρνησης σε ένα νέο κράτος-μέλος να επηρεάσει τη λειτουργία και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ. Παράλληλα, η Κομισιόν προτείνει νέους τρόπους σταδιακής ενσωμάτωσης των υποψήφιων χωρών στην Ενωση, ακόμη και πριν από την πλήρη ένταξή τους.

«Δέχθηκα έντονη κριτική όταν ανέφερα για πρώτη φορά ότι δεν θέλω να δω νέους Δούρειους Ιππους στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Αυτό συνέβη πριν ακόμη από τις εκλογές στην Ουγγαρία. Σήμερα μπορώ να πω: όχι άλλος Βίκτορ Ορμπαν», δήλωσε η ευρωπαία Επίτροπος αρμόδια για τη Διεύρυνση, Μάρτα Κος.

Οι νέες δικλίδες ασφαλείας

Η πρόταση της Επιτροπής αποτελεί συνέχεια πρωτοβουλίας πέντε ιδρυτικών κρατών-μελών, τα οποία είχαν ζητήσει τον Ιούνιο την ενίσχυση των σχετικών μηχανισμών στις συνθήκες προσχώρησης, προκειμένου να αντιμετωπίζονται ταχύτερα φαινόμενα δημοκρατικής οπισθοδρόμησης και παραβιάσεων του κράτους δικαίου.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, η εμπειρία της Ουγγαρίας δείχνει ότι το άρθρο 7 της Συνθήκης της ΕΕ, το οποίο προβλέπει τη δυνατότητα περιορισμού ορισμένων δικαιωμάτων κράτους-μέλους που παραβιάζει τις ευρωπαϊκές αξίες, είναι μια διαδικασία που μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρονοβόρα και όχι πάντα αποτελεσματική.

Η νέα διαδικασία θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς το άρθρο 7 και θα προβλέπει κυρώσεις σε νέα κράτη-μέλη που παραβιάζουν το κράτος δικαίου, τις αξίες της Ένωσης ή την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας. Οι κυρώσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν περιορισμό ευρωπαϊκής χρηματοδότησης και, στις σοβαρότερες περιπτώσεις, αναστολή του δικαιώματος ψήφου.

Η Κομισιόν επικαλείται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τη στάση της Ουγγαρίας απέναντι στην Ουκρανία. Η Βουδαπέστη είχε συμφωνήσει στην απόδοση καθεστώτος υποψήφιας προς ένταξη χώρας στην Ουκρανία, αλλά στη συνέχεια μπλόκαρε τη διαδικασία.

«Από τη στιγμή που συμφωνούμε σε έναν στόχο, όλοι πρέπει να εργαζόμαστε για την επίτευξή του», ανέφερε η Μάρτα Κος.

Ο νέος μηχανισμός θα μπορεί να ενεργοποιείται για 15 χρόνια μετά την ένταξη και θα αφορά σοβαρές παραβιάσεις που επηρεάζουν τη λειτουργία της Ενωσης. Η αναστολή του δικαιώματος ψήφου θα αποτελεί το έσχατο μέτρο και θα εφαρμόζεται μόνο στις σοβαρότερες περιπτώσεις.

Η διαδικασία θα μπορεί να κινείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή από ομάδα κρατών-μελών, προκειμένου να ληφθεί σχετική απόφαση από το Συμβούλιο. Η πρόταση δεν καθορίζει ακόμη ποια ακριβώς διαδικασία λήψης αποφάσεων θα ακολουθείται, αφήνοντας το ζήτημα προς συμφωνία μεταξύ των κρατών-μελών.

Δικλίδες ασφαλείας υπήρχαν και σε προηγούμενες συνθήκες προσχώρησης, κυρίως για σοβαρές ελλείψεις στην εφαρμογή των κανόνων της εσωτερικής αγοράς, της δικαιοσύνης και της οικονομίας. Η Επιτροπή προτείνει πλέον να παρατείνει τη διάρκειά τους πέρα από τα τρία χρόνια που προβλέπονταν μέχρι σήμερα, χωρίς να προσδιορίζει ακόμη τη νέα χρονική περίοδο.

Παράλληλα, με φόντο την εμπειρία της Ουγγαρίας, η Κομισιόν θέλει να προβλέπεται στις μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης ότι τα νέα κράτη-μέλη θα απέχουν από τη χρήση του κανόνα της ομοφωνίας στη διαδικασία διεύρυνσης για ζητήματα που αφορούν διμερείς διαφορές.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Βουλγαρία, η οποία εξακολουθεί να μπλοκάρει την ενταξιακή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας, λόγω εκκρεμών διμερών ζητημάτων και, μεταξύ άλλων, της απαίτησης της Σόφιας για συνταγματικές αλλαγές.

Ορισμένες από τις προτάσεις του πακέτου, κυρίως όσες αφορούν τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις της ΕΕ, θα χρειαστούν την έγκριση των κρατών-μελών. Ωστόσο, η Επιτροπή προτίθεται να ενσωματώσει τις νέες δικλίδες στη διαπραγματευτική θέση της ΕΕ για το τελευταίο κεφάλαιο των διαπραγματεύσεων με το Μαυροβούνιο, στις αρχές Νοεμβρίου.

Σταδιακή ενσωμάτωση των υποψήφιων χωρών

Η Κομισιόν υιοθετεί επίσης την ιδέα της σταδιακής ενσωμάτωσης, την οποία είχαν προωθήσει Γαλλία και Γερμανία, με στόχο οι υποψήφιες χώρες να μπορούν να αποκομίζουν ορισμένα οφέλη της συμμετοχής στην ΕΕ πριν από την πλήρη ένταξή τους.

«Δεν αποτελεί υποκατάστατο της πλήρους ένταξης. Επιτρέπει απλώς στις χώρες που σημειώνουν πρόοδο να ενσωματώνονται νωρίτερα, στους τομείς στους οποίους ανταποκρίνονται, σε επιμέρους πολιτικές και συστήματα της Ευρωπαϊκής Ενωσης», εξήγησε η Μάρτα Κος.

Η σταδιακή ενσωμάτωση θα αφορά τομείς στους οποίους υπάρχουν αμοιβαία οφέλη για τα κράτη-μέλη και τις υποψήφιες χώρες, όπως η ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων και η ενεργειακή ασφάλεια.

Μεταξύ των πιθανών πεδίων συνεργασίας περιλαμβάνονται η συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως το Erasmus+ και το Horizon Europe, η συνεργασία με οργανισμούς όπως η Frontex, η σταδιακή πρόσβαση στην ενιαία αγορά, έργα συνδεσιμότητας, καθώς και η απόκτηση καθεστώτος παρατηρητή σε ομάδες εμπειρογνωμόνων και ευρωπαϊκούς φορείς.

Προβλέπεται, επίσης, μια «ενισχυμένη» μορφή σταδιακής ενσωμάτωσης για τις υποψήφιες χώρες που ευθυγραμμίζονται με την ΕΕ σε στρατηγικούς τομείς και πληρούν τα κριτήρια του κράτους δικαίου. Ο τρόπος με τον οποίο θα αξιολογείται η συγκεκριμένη στρατηγική ευθυγράμμιση αναμένεται να καθοριστεί σε επόμενο στάδιο.

Ορισμένες μορφές πρώιμης ενσωμάτωσης εφαρμόζονται ήδη, όμως η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το νέο πλαίσιο θα είναι πιο συστηματικό, επιτρέποντας την ανάπτυξη προσαρμοσμένων παροχών για κάθε υποψήφια χώρα, μέσα από οργανωμένο διάλογο και με ειδική χρηματοδότηση.

Εμφαση στη διακυβέρνηση και το κράτος δικαίου

Σε ό,τι αφορά τη διακυβέρνηση, η Επιτροπή θέλει να επεκτείνει τις ετήσιες εκθέσεις για το κράτος δικαίου σε περισσότερες υποψήφιες χώρες και να ενισχύσει τις συστάσεις της για την ευθυγράμμισή τους με τα δημοκρατικά πρότυπα της ΕΕ.

Στόχος είναι να ενισχυθούν οι ανεξάρτητοι θεσμοί που είναι αρμόδιοι για την προστασία και την εφαρμογή των δικαιωμάτων, αλλά και να προετοιμαστούν οι υποψήφιες χώρες ώστε να συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία από την πρώτη ημέρα της ένταξής τους.

Σε περίπτωση που προκύψουν σοβαρά προβλήματα, θα μπορούν να λαμβάνονται μέτρα, ακόμη και αναβολή της ένταξης μιας υποψήφιας χώρας για μεταγενέστερο χρόνο.

Παράλληλα, οι Βρυξέλλες θα συνεργάζονται με τις υποψήφιες χώρες για να ελέγχουν, πριν από την ένταξη, την ικανότητά τους να εφαρμόζουν αποτελεσματικά τους ευρωπαϊκούς κανόνες σε κρίσιμους τομείς, όπως η διαχείριση των συνόρων, η εποπτεία της ενιαίας αγοράς, η ασφάλεια των τροφίμων, τα δίκτυα μεταφορών και η διαχείριση των κονδυλίων συνοχής.

Τέλος, προβλέπεται η διαπραγμάτευση εξατομικευμένων μεταβατικών ρυθμίσεων, ιδίως στους τομείς της γεωργίας και της κινητικότητας εργαζομένων, ενώ πριν από την ένταξη θα αξιολογούνται επίσης οι διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων, οι ανεξάρτητοι μηχανισμοί ελέγχου και η ικανότητα καταπολέμησης της απάτης.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google