Τριπλάσια αύξηση των ισχαιμικών εγκεφαλικών στους νέους – Τι δείχνουν 27 χρόνια δεδομένων από τις ΗΠΑ

Τα εγκεφαλικά επεισόδια εμφανίζονται όλο και συχνότερα στους νεότερους ενήλικες στις ΗΠΑ, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο «Neurology», το ιατρικό περιοδικό της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα εγκεφαλικά επεισόδια σε ενήλικες ηλικίας 20 έως 54 ετών σχεδόν διπλασιάστηκαν μέσα σε διάστημα σχεδόν τριών δεκαετιών, παρ’ όλο που η βραχυπρόθεσμη επιβίωση μετά το εγκεφαλικό βελτιώθηκε την ίδια χρονική περίοδο.

Στη μελέτη εξετάστηκαν τα εγκεφαλικά επεισόδια στην ευρύτερη περιοχή του Σινσινάτι και του Βόρειου Κεντάκι στις ΗΠΑ από το 1993 έως το 2020. Οι ερευνητές εντόπισαν 2.076 πρώτα εγκεφαλικά επεισόδια σε ενήλικες ηλικίας 20 έως 54 ετών. Διαπιστώθηκε ότι το ποσοστό των εγκεφαλικών στους νεότερους ενήλικες αυξήθηκε από 33,9 περιστατικά ανά 100.000 ανθρωποέτη την περίοδο 1993-1994 σε 62,2 περιστατικά ανά 100.000 ανθρωποέτη το 2020.

«Ενώ το εγκεφαλικό επεισόδιο θεωρούνταν παραδοσιακά μια ασθένεια των ηλικιωμένων, τα ευρήματά μας δείχνουν ότι γίνεται ολοένα και πιο συχνό στους νεότερους ενήλικες», δήλωσε η συγγραφέας της μελέτης Emily R. Fisher, MD, από το Πανεπιστήμιο του Σινσινάτι. «Ταυτόχρονα, περισσότεροι άνθρωποι επιβιώνουν από αυτά τα εγκεφαλικά, πράγμα που σημαίνει ότι περισσότεροι νεότεροι ενήλικες μπορεί να ζουν με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους».

Η αύξηση οφείλεται κυρίως στα ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια

Η αύξηση φαίνεται να οφείλεται κυρίως στα ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια, τα οποία προκαλούνται όταν διακόπτεται η ροή του αίματος προς ένα τμήμα του εγκεφάλου. Η συχνότητά τους αυξήθηκε από 23,8 περιστατικά ανά 100.000 ανθρωποέτη το 1993-1994 σε 47,3 περιστατικά ανά 100.000 ανθρωποέτη το 2020. Αντίθετα, οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν αντίστοιχη αύξηση σε άλλους τύπους εγκεφαλικού, όπως η ενδοεγκεφαλική αιμορραγία — δηλαδή η αιμορραγία στο εσωτερικό του εγκεφάλου — ή η υπαραχνοειδής αιμορραγία, δηλαδή η αιμορραγία γύρω από τον εγκέφαλο.

Παράλληλα, ορισμένα προβλήματα υγείας έγιναν συχνότερα με την πάροδο του χρόνου στους νεότερους ενήλικες που υπέστησαν εγκεφαλικό επεισόδιο. Οι ερευνητές κατέγραψαν αυξήσεις στα ποσοστά υπέρτασης, διαβήτη, κολπικής μαρμαρυγής και χρήσης ουσιών. Μάλιστα, η χρήση ουσιών αυξήθηκε από 4,6% την περίοδο 1993-1994 σε 40,2% το 2020, με μεγάλο μέρος της αύξησης να οφείλεται στη χρήση κάνναβης.

Η άνοδος της χρήσης κάνναβης αποτελεί ιδιαίτερη ανησυχία, καθώς πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι οι νέοι ενήλικες με πρόσφατη χρήση μαριχουάνας παρουσίασαν 1,82 φορές υψηλότερες πιθανότητες εγκεφαλικού επεισοδίου. Η νομιμοποίηση της κάνναβης σε πολλές πολιτείες των ΗΠΑ έχει διευρύνει την πρόσβαση, γεγονός που μπορεί να συμβάλει στην αύξηση αυτή.

Εκτός από τη χρήση ουσιών, οι παραδοσιακοί αγγειακοί παράγοντες κινδύνου επιδεινώθηκαν επίσης. Μελέτη του Μητρώου Εγκεφαλικών Επεισοδίων της Φλόριντα διαπίστωσε ότι η επιβάρυνση από αγγειακούς παράγοντες κινδύνου αυξήθηκε σημαντικά, με την πολυνοσηρότητα να αυξάνεται από 34,6% σε 41,9% σε ασθενείς ηλικίας 36-55 ετών και από 10,9% σε 16,4% σε ασθενείς ηλικίας 18-35 ετών. Οι παράγοντες αυτοί περιλαμβάνουν υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, παχυσαρκία, κάπνισμα, κολπική μαρμαρυγή, στεφανιαία νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια, διαβήτη και άπνοια ύπνου.

Οι ερευνητές εξέτασαν, επίσης, τα ποσοστά θανάτου μέσα στις πρώτες 30 ημέρες μετά το εγκεφαλικό. Αφού έλαβαν υπόψη την ηλικία, τη φυλή και το φύλο, διαπίστωσαν μικρή μείωση με την πάροδο του χρόνου, από 11,7% το 1993-1994 σε 9,4% το 2020. Η βελτίωση αφορούσε, κυρίως, τους ασθενείς με ενδοεγκεφαλική και υπαραχνοειδή αιμορραγία.

Ωστόσο, η μείωση της θνησιμότητας σε συνδυασμό με την αύξηση της συχνότητας σημαίνει ότι ο απόλυτος αριθμός των νέων επιζώντων εγκεφαλικού επεισοδίου αυξάνεται. Αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, καθώς οι νέοι επιζώντες μπορεί να ζήσουν για δεκαετίες με αναπηρία, αυξημένο κίνδυνο υποτροπής και ανάγκη για μακροχρόνια φροντίδα και αποκατάσταση.

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Η αύξηση των εγκεφαλικών επεισοδίων στους νέους ενήλικες συνδέεται με την επιδημία παχυσαρκίας και τις σχετιζόμενες μεταβολικές διαταραχές. Η παχυσαρκία, η υπέρταση και ο διαβήτης τύπου 2, που κάποτε θεωρούνταν προβλήματα των μεγαλύτερων ηλικιών, εμφανίζονται πλέον όλο και συχνότερα σε νεότερες ηλικίες. Παράλληλα, ο καθιστικός τρόπος ζωής, η κακή διατροφή και το κάπνισμα συμβάλλουν στην επιδείνωση της καρδιαγγειακής υγείας των νέων.

Επιπλέον, υπάρχουν παράγοντες κινδύνου ειδικοί για τους νέους, όπως η ημικρανία, η χρήση αντισυλληπτικών από του στόματος, η εγκυμοσύνη και η περίοδος μετά τον τοκετό, καθώς και η ψυχαγωγική χρήση ναρκωτικών. Οι γυναίκες, ειδικότερα, μπορεί να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο λόγω ορμονικών παραγόντων και της χρήσης ορμονικών αντισυλληπτικών.

Οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη για έγκαιρη αναγνώριση και διαχείριση των παραγόντων κινδύνου στην ενήλικη ζωή. «Τα ευρήματά μας υπογραμμίζουν τη σημασία του εντοπισμού και της διαχείρισης των παραγόντων κινδύνου εγκεφαλικού επεισοδίου νωρίς στην ενήλικη ζωή», δήλωσε η Fisher. «Απαιτείται πρόσθετη έρευνα για να κατανοήσουμε καλύτερα τι οδηγεί αυτές τις τάσεις και πώς μπορούν να αντιστραφούν.»

Η πρόληψη περιλαμβάνει τη διατήρηση υγιούς αρτηριακής πίεσης (κάτω από 120/80 mmHg), τη διακοπή του καπνίσματος, τη διατήρηση υγιούς βάρους, την τακτική σωματική άσκηση, τον περιορισμό του αλκοόλ και τη διαχείριση του στρες. Ο έλεγχος της χοληστερόλης και του σακχάρου του αίματος είναι επίσης κρίσιμος, ενώ οι νέοι με ημικρανίες ή που λαμβάνουν ορμονικά αντισυλληπτικά θα πρέπει να ενημερώνονται για τον κίνδυνο και να συμβουλεύονται τον γιατρό τους.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εγκεφαλικών Επεισοδίων και άλλοι φορείς έχουν ξεκινήσει εκστρατείες ευαισθητοποίησης με στόχο τους νέους, τονίζοντας ότι το εγκεφαλικό επεισόδιο δεν είναι αποκλειστικά νόσος των ηλικιωμένων. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων — ξαφνική αδυναμία στο πρόσωπο ή το χέρι, δυσκολία στην ομιλία, ξαφνική σύγχυση ή απώλεια όρασης — είναι ζωτικής σημασίας για την άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας και τη βέλτιστη έκβαση.

Οι ερευνητές επισημαίνουν έναν σημαντικό περιορισμό της μελέτης: Δεν διέθεταν συγκρίσιμα δεδομένα από άτομα που δεν είχαν υποστεί εγκεφαλικό. Ως εκ τούτου, δεν ήταν δυνατό να προσδιορίσουν εάν οι μεταβολές στους παράγοντες κινδύνου που παρατηρήθηκαν με την πάροδο του χρόνου εξηγούν την αύξηση της συχνότητας των εγκεφαλικών επεισοδίων. Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα από μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, επομένως τα ευρήματα μπορεί να μην είναι απολύτως αντιπροσωπευτικά για ολόκληρο τον πληθυσμό των ΗΠΑ. Ωστόσο, η μεγάλη διάρκεια της μελέτης (27 χρόνια) και η αυστηρή μεθοδολογία της την καθιστούν μια από τις πιο αξιόπιστες πηγές για την τάση αυτή.