Σύνοδος Κορυφής BRICS: Συμφωνία για κοινή διακήρυξη παρά τις γεωπολιτικές αντιθέσεις

Σε κλίμα εντατικών διπλωματικών διαβουλεύσεων και εξαιρετικά λεπτών ισορροπιών διεξάγεται στο Νέο Δελχί η Σύνοδος Κορυφής της διευρυμένης ομάδας των 11 κρατών BRICS, η οποία αντιπροσωπεύει πλέον σχεδόν το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού και το μεγαλύτερο μερίδιο των ενεργειακών πόρων του πλανήτη.

Παρά τις έντονες γεωπολιτικές διαφορές και τα συχνά ανταγωνιστικά συμφέροντα των μελών της, πηγές που επικαλείται το πρακτορείο Reuters επιβεβαιώνουν ότι οι ηγέτες κατέληξαν σε μια ιστορική κοινή διακήρυξη που καταδικάζει τη μονομερή επιθετικότητα.

Η σύνοδος σημαδεύτηκε από την ηχηρή παρέμβαση του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ κατά του προστατευτισμού, τις προσπάθειες του Ινδού πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι για μια ανεξάρτητη πολυμερή διπλωματία, καθώς και τις πιέσεις του Ιράν για αποδολαριοποίηση της παγκόσμιας οικονομίας.

Το στοίχημα της κοινής διακήρυξης και η διπλωματική υπέρβαση

Το κεντρικό ερώτημα που πλαισίωνε τις εργασίες της Συνόδου Κορυφής στο Νέο Δελχί ήταν κατά πόσον ένας τόσο ετερόκλητος συνασπισμός 11 κρατών θα μπορούσε να συντάξει ένα κοινό κείμενο που να γεφυρώνει τις βαθιές γεωπολιτικές τους αντιθέσεις.

Σύμφωνα με πληροφορίες που διορέυσαν από τέσσερις διπλωματικές πηγές στο πρακτορείο Reuters, οι ηγέτες των BRICS κατάφεραν τελικά να συμφωνήσουν στο τελικό κείμενο της κοινής διακήρυξης, το οποίο αναμένεται να εγκριθεί επίσημα αργότερα το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου.

Η διακήρυξη υιοθετεί μια προσεκτικά διατυπωμένη συμβιβαστική γραμμή: καταδικάζει απερίφραστα τη «μονομερή επιθετικότητα από οποιαδήποτε χώρα», αποσοβώντας παράλληλα τον κίνδυνο εσωτερικών ρήξεων, καθώς αποφεύγει την ονομαστική αναφορά σε συγκεκριμένα κράτη ή ανοιχτές πολεμικές συρράξεις.

Η μεγαλύτερη πρόκληση στις διαπραγματεύσεις ήταν η διατύπωση για την κρίση στη Μέση Ανατολή, καθώς έπρεπε να βρεθεί μια χρυσή τομή που θα ικανοποιούσε τόσο την Τεχεράνη όσο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία.

Η ομιλία Σι Τζινπίνγκ: Επίθεση στον προστατευτισμό και η σκυτάλη του 2027

Την παράσταση στις εργασίες της συνόδου έκλεψε ο πρόεδρος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, η παρουσία του οποίου στο Νέο Δελχί υπήρξε ιστορική, καθώς αποτελεί την πρώτη του επίσκεψη στην Ινδία έπειτα από επτά χρόνια διπλωματικής ψυχρότητας και συνοριακών εντάσεων.

Στην ομιλία του, ο Κινέζος ηγέτης κάλεσε τα μέλη των BRICS να συσπειρωθούν γύρω από την προάσπιση της παγκόσμιας ειρήνης και να ορθώσουν ανάστημα απέναντι σε κάθε μορφή παραβίασης της εθνικής κυριαρχίας των κρατών. Παράλληλα, εξαπέλυσε ευθεία επίθεση στην οικονομική πολιτική των ΗΠΑ και ειδικότερα στους επιβληθέντες δασμούς του Ντόναλντ Τραμπ, κηρύσσοντας μια νέα παγκόσμια μάχη κατά του προστατευτισμού:

«Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν εκπροσωπεί τα κοινά μας συμφέροντα», τόνισε ο Σι Τζινπίνγκ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ένα ανοιχτό, δίκαιο και πολυμερές διεθνές εμπορικό σύστημα.

Στο πλαίσιο της εναλλαγής της προεδρίας, ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι θα παραδώσει και τυπικά τη σκυτάλη στην Κίνα, η οποία αναλαμβάνει την προεδρία του μπλοκ και θα φιλοξενήσει τη 19η Σύνοδο Κορυφής των BRICS το 2027.

Ναρέντρα Μόντι: «Οι BRICS δεν είναι εναντίον κανενός»

Στον αντίποδα της οξείας αντιαμερικανικής ρητορικής, ο πρωθυπουργός της Ινδίας, Ναρέντρα Μόντι, ακολούθησε μια στρατηγική ισορροπιών. Η Ινδία διατηρεί στενούς οικονομικούς και αμυντικούς δεσμούς με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, την ώρα που θεωρεί την Κίνα ως τον κύριο στρατηγικό και γεωπολιτικό της ανταγωνιστή στην Ασία.

Ο κ. Μόντι παρουσίασε τους BRICS όχι ως ένα αντιδυτικό μέτωπο, αλλά ως μια συμπεριληπτική πλατφόρμα που δίνει φωνή στις αναδυόμενες οικονομίες:

«Οι BRICS δεν είναι εναντίον κανενός. Το μπλοκ έχει φτάσει σε μια στιγμή “ενηλικίωσης”, κατά την οποία ο Παγκόσμιος Νότος οφείλει να αναλάβει πρωτοβουλίες και να θέσει νέους κανόνες στην παγκόσμια διακυβέρνηση», σημείωσε ο Ινδός πρωθυπουργός.

Ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι

Ρωσία, Ιράν και οι διαφορετικές ταχύτητες του «Παγκόσμιου Νότου»

Η Ρωσία παραμένει ένας από τους πιο ισχυρούς και επιδραστικούς πόλους εντός των BRICS. Ο πρόεδρος Βλάντιμιρ Πούτιν ξεκαθάρισε τη στάση της Μόσχας, δηλώνοντας ανοιχτός σε συνεργασίες με όλες τις χώρες του κόσμου, αλλά υπογραμμίζοντας με νόημα: «Είμαστε υπέρ των δικών μας συμφερόντων».

Από την πλευρά του, το Ιράν, που εκπροσωπήθηκε από τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, έθεσε ως άμεση προτεραιότητα την επιτάχυνση των διαδικασιών για την αποδολαριοποίηση του διεθνούς εμπορίου και τη διαμόρφωση εναλλακτικών σχεδιασμών πληρωμών μεταξύ των μελών.

Όπως επισημαίνουν διεθνείς αναλυτές, ο «Παγκόσμιος Νότος» δεν συνιστά μια συμπαγή ή ομοιογενή οντότητα. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία, η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι διμερείς εντάσεις (όπως μεταξύ Ιράν και κρατών του Κόλπου) αποδεικνύουν ότι η επίτευξη συναινέσεων εντός των BRICS αποτελεί μια διαρκή και σύνθετη διπλωματική άσκηση.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν στη Σύνοδο Κορυφής των BRICS

Ο Ινδός Πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι, στο κέντρο, με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, αριστερά και τον Κινέζο Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ