Στην Κάσο στρέφονται τα βλέμματα: Το γαλλικό πλοίο πλησιάζει και η Αθήνα παρακολουθεί την Άγκυρα

Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» βρίσκεται εν πλω προς την περιοχή, με την Αθήνα να παρακολουθεί στενά την πορεία του και κυρίως την αντίδραση που θα επιλέξει η Άγκυρα όταν αρχίσουν οι εργασίες στο επίμαχο θαλάσσιο πεδίο.

Η άφιξη του πλοίου αναμένεται να αποτελέσει το ουσιαστικό τεστ για το κατά πόσο οι έρευνες μπορούν αυτή τη φορά να προχωρήσουν χωρίς να επαναληφθούν τα γεγονότα της προηγούμενης κρίσης στην Κάσο.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Χρύσανθου Κοσελόγλου, το «Abeille Marengo» αναμένεται να φτάσει στο κρίσιμο σημείο των ερευνών την Πέμπτη (12/11) ή το πρωί της Παρασκευής (13/11). Μέχρι τότε, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται όχι μόνο στις διπλωματικές κινήσεις, αλλά και στο τι πρόκειται να συμβεί επί του πεδίου.

Το γαλλικό πλοίο, το οποίο επιχειρεί για λογαριασμό της Nexans, πραγματοποιεί εργασίες βαθμονόμησης του εξοπλισμού του, προτού προχωρήσει στις έρευνες βυθού για τη χαρτογράφηση της διαδρομής του υποθαλάσσιου καλωδίου Great Sea Interconnector.

Το ερώτημα που κυριαρχεί είναι εάν η Τουρκία θα περιοριστεί στην αμφισβήτηση των ελληνικών αρμοδιοτήτων μέσω NAVTEX ή εάν θα επιχειρήσει να παρέμβει και επιχειρησιακά, όπως είχε συμβεί στην προηγούμενη κρίση.

Η σκιά της προηγούμενης κρίσης στην Κάσο

Η περιοχή δεν επιλέχθηκε τυχαία ως σημείο αναφοράς για τις ανησυχίες της Αθήνας. Η Κάσος είχε βρεθεί στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής έντασης όταν επιχειρήθηκαν αντίστοιχες έρευνες για την πόντιση του καλωδίου, με την Τουρκία να προχωρά σε κινητοποίηση πολεμικών πλοίων, αμφισβητώντας στην πράξη τις ελληνικές θέσεις για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες.

Η προηγούμενη αντιπαράθεση είχε αναδείξει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, το οποίο έχει αποκτήσει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς η προτεινόμενη διαδρομή του διέρχεται από θαλάσσιες περιοχές όπου η Άγκυρα προβάλλει διεκδικήσεις.

Αυτή τη φορά, πάντως, στην Αθήνα επικρατεί συγκρατημένη αισιοδοξία ότι δεν θα υπάρξει σοβαρή κλιμάκωση.

Όπως έχει μεταδώσει το CNN Greece, δεν αποκλείονται κινήσεις όπως παρενοχλήσεις μέσω ασυρμάτου, πτήσεις τουρκικών μαχητικών ή μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Ωστόσο, η βασική εκτίμηση που καταγράφεται είναι ότι η Άγκυρα ενδέχεται να επιλέξει να διατηρήσει την αντιπαράθεση σε επίπεδο διπλωματικών και ναυτιλιακών αναγγελιών, χωρίς να εμποδίσει ουσιαστικά την πρόοδο των ερευνών.

Καθοριστική θεωρείται και η γαλλική παράμετρος, καθώς το πλοίο φέρει γαλλική σημαία, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες έχει προηγηθεί επικοινωνία της γαλλικής πλευράς με την Τουρκία.

Σε κάθε περίπτωση, η πραγματική εικόνα θα διαμορφωθεί όταν το «Abeille Marengo» φτάσει στην περιοχή και αρχίσει τις προβλεπόμενες εργασίες.

Η τουρκική NAVTEX και η επίκληση «συγκατάθεσης»

Το διπλωματικό σκηνικό άρχισε να διαμορφώνεται αμέσως μετά την αναχώρηση του γαλλικού πλοίου από το Ηράκλειο, όταν η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX μέσω του σταθμού της Αττάλειας, προβάλλοντας εκ νέου τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Με τη NAVTEX FA76-1127/26, η Άγκυρα υποστήριξε ότι οι έρευνες του «Abeille Marengo» πραγματοποιούνται με τη συγκατάθεση των τουρκικών Αρχών, επικαλούμενη παράλληλα τις διεκδικήσεις της για την υφαλοκρηπίδα, όπως αυτές είχαν αποτυπωθεί στους χάρτες που κατέθεσε στον ΟΗΕ το 2020.

Ωστόσο, ιδιαίτερη σημασία αποδίδει η ελληνική πλευρά στη διατύπωση της τουρκικής αναγγελίας. Και αυτό διότι η Άγκυρα αναφέρεται σε «συγκατάθεση» και όχι σε «αδειοδότηση», μια διάκριση που η Αθήνα θεωρεί ουσιαστική.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, Ελλάδα και Κύπρος είναι οι μόνες χώρες στις οποίες υποβλήθηκαν αιτήματα για την αδειοδότηση των εργασιών και οι οποίες εξέδωσαν τις σχετικές άδειες.

Αντίθετα, κανένα αίτημα αδειοδότησης δεν υποβλήθηκε στην Τουρκία.

Όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, η τουρκική NAVTEX εκδόθηκε αφού είχε ήδη δημοσιοποιηθεί η ελληνική αναγγελία, στην οποία περιλαμβάνονταν οι συντεταγμένες της διαδρομής του ερευνητικού πλοίου.

Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες του CNN Greece, η γαλλική πλευρά είχε προχωρήσει σε ενημέρωση της Τουρκίας, χωρίς να ζητήσει ούτε άδεια ούτε συγκατάθεση για την πραγματοποίηση των ερευνών.

Η ελληνική αντι-NAVTEX: «Άκυρη και ανίσχυρη» η τουρκική αναγγελία

Η επίσημη ελληνική απάντηση ήρθε λίγο μετά τα μεσάνυχτα της Τρίτης προς Τετάρτη, με την έκδοση αντι-NAVTEX από τον σταθμό Ηρακλείου.

Με την αναγγελία 1441/26, η Αθήνα χαρακτηρίζει την τουρκική NAVTEX άκυρη και ανίσχυρη, υπογραμμίζοντας ότι ο σταθμός Ηρακλείου είναι ο αρμόδιος για την έκδοση ναυτιλιακών αναγγελιών στη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή.

Στο κείμενο της ελληνικής αντι-NAVTEX επισημαίνεται ότι σημαντικό μέρος των γραμμών των ερευνών βρίσκεται εντός της ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, σύμφωνα με τις ελληνικές θέσεις που στηρίζονται στο διεθνές δίκαιο και στον νόμο 4001/2011.

Παράλληλα, η Αθήνα παραθέτει τις τρεις αποφάσεις αδειοδότησης των εργασιών:

1. 31373/07.06.2024
2. 9020/11.02.2026
3. 65808/06.11.2026

Η τελευταία εκδόθηκε στις 6 Νοεμβρίου, λίγο πριν από την έναρξη της νέας αποστολής.

Η ελληνική αναγγελία καταλήγει με τη ρητή διατύπωση ότι η τουρκική NAVTEX FA76-1127/26 είναι άκυρη και στερείται νομικής ισχύος, ενώ η ελληνική HA15-1411/26 παραμένει έγκυρη και σε ισχύ.

Η Αθήνα επιδιώκει έτσι να καταστήσει σαφές ότι οι έρευνες πραγματοποιούνται βάσει των αδειών που έχουν εκδώσει οι ελληνικές και κυπριακές Αρχές και όχι κατόπιν οποιασδήποτε τουρκικής έγκρισης. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η ανακοίνωση της εταιρείας για το έργο, η οποία επιβεβαιώνει ότι το «Abeille Marengo» πραγματοποιεί τις εργασίες του με βάση τις NAVTEX Ελλάδας και Κύπρου.

Στη Βουλή η αντιπαράθεση για την τουρκική NAVTEX

Η τουρκική κίνηση προκάλεσε και έντονη πολιτική αντιπαράθεση στο εσωτερικό, με τα κόμματα της αντιπολίτευσης να ζητούν εξηγήσεις από την κυβέρνηση για τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιούνται οι έρευνες.

Απαντώντας στη Βουλή, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υποστήριξε ότι η Τουρκία εμφανίστηκε να παρέχει συγκατάθεση για μια δραστηριότητα για την οποία ουδέποτε της ζητήθηκε άδεια.

Ο υπουργός επέμεινε στη διάκριση μεταξύ συγκατάθεσης και αδειοδότησης, επισημαίνοντας ότι η γαλλική εταιρεία απευθύνθηκε αποκλειστικά στις αρμόδιες Αρχές της Ελλάδας και της Κύπρου.

Παράλληλα, σημείωσε ότι οι συντεταγμένες της πορείας του πλοίου είχαν ήδη δημοσιοποιηθεί μέσω της ελληνικής NAVTEX, γεγονός που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, εξηγεί γιατί η Άγκυρα τις συμπεριέλαβε στη δική της αναγγελία.

Από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ, ο υπεύθυνος Εξωτερικών, Δημήτρης Μάντζος, ζήτησε την άμεση έκδοση ελληνικής αντι-NAVTEX, ενώ έθεσε ερωτήματα για τη διατύπωση της τουρκικής αναγγελίας και το περιεχόμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης προς την Άγκυρα.

Ο ίδιος συνέδεσε την τουρκική κίνηση με τις θαλάσσιες διεκδικήσεις που αποτυπώνονται στους χάρτες της Τουρκίας στον ΟΗΕ και με το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Κριτική στην κυβέρνηση άσκησε και η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη, υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει την ενημέρωση που έλαβε για τις έρευνες προκειμένου να προωθήσει τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.

Την ανάγκη ενημέρωσης της Βουλής έθεσε και ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΚΚΕ, Νίκος Καραθανασόπουλος, ζητώντας διευκρινίσεις για τους τουρκικούς ισχυρισμούς περί ερευνών σε περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί ότι ανήκουν στη δική της δικαιοδοσία.