Στέγαση: Πάνω από 40% του ετήσιου εισοδήματος το κόστος στην Ελλάδα – Η λύση της συγκατοίκησης

Η Ελλάδα πληρώνει ακριβότερα το δικαίωμα στη στέγαση μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών, σύμφωνα με τη Eurostat, κάτι που επιβεβαιώνουν και τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, όπου το κόστος κύριας κατοικίας στην Ελλάδα απορροφά πάνω από 40% του ετήσιου εισοδήματος.

Όπως καταγράφεται στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ από τον Οκτώβριο του 2023 έως τον Οκτώβριο του 2026 τα ενοίκια κατοικιών εκτοξεύτηκαν κατά 23,9%.

Το 2025, πάνω από το ένα τέταρτο του πληθυσμού της Ελλάδας (26,4%) ζούσε σε νοικοκυριά που δαπανούσαν περισσότερο από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση. Το ποσοστό αυτό είναι πάνω από τρεις φορές υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, που ανέρχεται στο 7,7%.

Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, βρίσκεται στη συμβολή της στέγασης στον πληθωρισμό. Από το συνολικό 5,7% του Οκτωβρίου, οι 2,2 ποσοστιαίες μονάδες προέρχονται μόνο από τα έξοδα κατοικίας. Δηλαδή, σχεδόν το 40% της συνολικής ανατίμησης. Μάλιστα, η στέγαση ακρίβυνε κατά 15,1% μέσα σε έναν χρόνο, έναντι 14,7% τον Σεπτέμβριο. 

Aν ένα νοικοκυριό πλήρωνε 600 ευρώ τον Οκτώβριο του 2023 και το ενοίκιό του ακολουθούσε τις αυξήσεις που κατέγραψε η ΕΛΣΤΑΤ, θα πλήρωνε 639 ευρώ έναν χρόνο αργότερα, περίπου 696 ευρώ τον Οκτώβριο του 2025 και 743 ευρώ τον φετινό Οκτώβριο.

Η διαφορά των 143 ευρώ τον μήνα αντιστοιχεί σε περίπου 1.720 ευρώ επιπλέον σε έναν χρόνο, αν το μίσθωμα μείνει σε αυτό το επίπεδο.

Στα νοικοκυριά που νοικιάζουν, το ενοίκιο απορροφούσε ήδη το 17,3% των μηνιαίων εξόδων τους το 2025, σύμφωνα με την Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ. Μαζί με τις υπόλοιπες δαπάνες για τη στέγαση, το μερίδιο έφτανε στο 23,4%, δηλαδή σχεδόν ένα στα τέσσερα ευρώ που ξόδευαν κάθε μήνα.

Υπερβολικό βάρος το ενοίκιο

Την επιβάρυνση των ελληνικών νοικοκυριών από την καταβολή ενοικίου για πρώτη κατοικία καταγράφουν τα στοιχεία της Eurostat.

Η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης από το κόστος στέγασης στην Ευρώπη, μεταξύ των χωρών για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία στη Eurostat. Σε αυτές περιλαμβάνονται τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, δύο χώρες της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) και πέντε υποψήφιες προς ένταξη χώρες.

Σύμφωνα με την Eurostat, το κόστος στέγασης είναι οι μηνιαίες δαπάνες που καταβάλλουν τα νοικοκυριά για το σπίτι τους. Περιλαμβάνει το ενοίκιο ή τους τόκους στεγαστικών δανείων, τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας όπως νερό, ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο και θέρμανση, καθώς και τακτικές χρεώσεις όπως ασφάλιστρα, συντήρηση, επισκευές και φόροι.

Το διαθέσιμο εισόδημα αναφέρεται στο συνολικό εισόδημα ενός νοικοκυριού μετά την αφαίρεση των φόρων και των κοινωνικών εισφορών. Περιλαμβάνει επίσης κοινωνικές παροχές όπως οι συντάξεις.

Το ποσοστό της υπερβολικής επιβάρυνσης από το κόστος στέγασης στην Ελλάδα ανέρχεται στο 26,4%, πάνω από τρεις φορές υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Ακολουθεί η Δανία μεταξύ των χωρών της ΕΕ, με 14,7%. Η Γερμανία (11,2%) και η Σουηδία (10,8%) βρίσκονται επίσης αρκετά πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Το ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης από το κόστος στέγασης είναι επίσης πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ στην Εσθονία (8,8%), την Τσεχία (8,2%) και το Λουξεμβούργο (8,1%). Εκτός της ΕΕ, το ποσοστό είναι υψηλό στην Ελβετία (15,3%) και τη Νορβηγία (13,5%). Τρεις υποψήφιες χώρες βρίσκονται επίσης πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ: η Τουρκία (10%), το Μαυροβούνιο (8,7%) και η Σερβία (7,9%).

Στο 82,6% η επιβάρυνση των πιο αδύναμων

Η κοινωνική διάσταση της στεγαστικής κρίσης γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν εξετάζονται τα νοικοκυριά που βρίσκονται αντιμέτωπα με τον κίνδυνο φτώχειας. Σε επίπεδο ΕΕ, το 29,1% των ατόμων που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ζει σε νοικοκυριά με υπερβολικό κόστος κατοικίας.

Στην Ελλάδα, ωστόσο, το αντίστοιχο ποσοστό εκτοξεύεται στο 82,6%, το υψηλότερο μεταξύ των χωρών της σύγκρισης. Ακολουθούν η Δανία με 59,8% και η Ελβετία με 56,1%, ενώ ιδιαίτερα υψηλές επιδόσεις, αν και κάτω από το 50%, εμφανίζουν επίσης η Σουηδία, η Νορβηγία, η Τσεχία και η Γερμανία.

Από την άλλη, η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία παραμένουν κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το χαμηλότερο ποσοστό καταγράφεται στην Κύπρο και ακολουθούν η Αλβανία, η Κροατία και η Σλοβακία.

Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό ορισμό, σε κίνδυνο φτώχειας βρίσκονται όσοι διαθέτουν ισοδύναμο εισόδημα χαμηλότερο από το 60% του αντίστοιχου εθνικού διάμεσου εισοδήματος.

Το 2025, το διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα στην ΕΕ ανερχόταν σε 22.939 ευρώ ετησίως ή 1.912 ευρώ μηνιαίως, με το 60% αυτού να αντιστοιχεί σε περίπου 1.147 ευρώ τον μήνα.

Απέναντι σε αυτή την εικόνα, η κυβέρνηση παρεμβαίνει με την επιστροφή ενός ενοικίου τον χρόνο, έως 800 ευρώ για την κύρια κατοικία, με προσαύξηση 50 ευρώ ανά εξαρτώμενο παιδί.

Ωστόσο, οι ενισχύσεις περιορίζουν μέρος μόνο της επιβάρυνσης και δεν αποτελούν μηχανισμό συγκράτησης των μισθωμάτων.

Η λύση της συγκατοίκησης και ο φόβος

Όσον αφορά την κατάσταση στην Ελλάδα, 4 στους 10 δηλώνουν ότι δεν μπορούν να νοικιάσουν μόνοι τους σπίτι, σύμφωνα με τα ευρήματα έρευνας του MyRoomie σε 2.601 άτομα. Το 73% αναφέρει τα ακριβά ενοίκια ως τη μεγαλύτερη δυσκολία στην αναζήτηση κατοικίας, με το ποσοστό αυτό να φτάνει το 83% στις ηλικίες 18-26.

Σύμφωνα με την έρευνα, τα ακριβά ενοίκια οδηγούν προς τη συγκατοίκηση, ωστόσο η ανησυχία για την ασφάλεια τη σταματά και όσοι την έχουν ήδη ζήσει τη βλέπουν εντελώς διαφορετικά.

Η συγκατοίκηση δεν είναι άγνωστη έννοια: το 80% γνωρίζει τι είναι και το 60% θα σκεφτόταν να μείνει με κάποιον που δεν γνωρίζει. Τα κίνητρα και τα εμπόδια όμως είναι ξεκάθαρα:

• 79% όσων είναι ανοιχτοί στη συγκατοίκηση με άγνωστο αναφέρουν ως λόγο το κόστος ζωής,

• 88% όσων την απορρίπτουν αναφέρουν την ασφάλεια και την εμπιστοσύνη,

• 70% του συνόλου θεωρεί την ασφάλεια το σημαντικότερο χαρακτηριστικό μιας πλατφόρμας εύρεσης συγκατοίκου.

Στο ερώτημα πόσο άνετα θα ένιωθαν αν μετακόμιζαν αύριο με έναν άγνωστο, το 55% απαντά «καθόλου» και μόλις το 17% «αρκετά» ή «πολύ».

Από την άλλη, όσοι έχουν ήδη ζήσει με άτομο που δεν γνώριζαν, η εικόνα αντιστρέφεται: το «καθόλου» πέφτει στο 15% και όσοι νιώθουν άνετα ανεβαίνουν στο 53%. Παράλληλα, το 77% όσων έχουν συγκατοικήσει λέει ότι η εμπειρία βελτίωσε την κοινωνική του ζωή.

Σημειώνεται ότι όσοι έμειναν με σύντροφο ή φίλους απαντούν ότι το πιο θετικό στοιχείο από τη συγκατοίκηση ήταν «η συντροφιά» (41% στο σύνολο), ενώ όσοι έμειναν με άγνωστο δίνουν διαφορετική απάντηση: πρώτα η οικονομική στήριξη (27%), μετά οι νέες γνωριμίες (22%) και τη συντροφιά να πέφτει στο 15%.

Στην έρευνα της πλατφόρμας με αγγελίες ακινήτων, καταγράφεται ότι οι γυναίκες είναι ταυτόχρονα η ομάδα με τη μεγαλύτερη δυσκολία να νοικιάσει μόνη της σπίτι και η πιο επιφυλακτική απέναντι στη συγκατοίκηση με άγνωστο: το 58% των γυναικών δηλώνει ότι δεν θα ένιωθε «καθόλου» άνετα, έναντι 42% των ανδρών.