Πολυτεχνείο: Σπάνιο βίντεο του 1974 με Ξυλούρη, Φαραντούρη και Καλογιάννη να τραγουδούν μαζί

Ένα σπάνιο βίντεο από την πρώτη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, στις 17 Νοεμβρίου 1974, βλέπει για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας. Στα ιστορικά πλάνα, ο Νίκος Ξυλούρης, η Μαρία Φαραντούρη και ο Αντώνης Καλογιάννης τραγουδούν μαζί μπροστά σε χιλιάδες συγκεντρωμένους, ενώ ξεχωρίζει και η παρουσία του Σπύρου Μουστακλή, του αξιωματικού που αντιστάθηκε στη Χούντα και βασανίστηκε στο κολαστήριο του ΕΑΤ-ΕΣΑ.

Μια ξεχωριστή στιγμή από τις πρώτες ημέρες της Μεταπολίτευσης αποτυπώνεται σε κινηματογραφικό ντοκουμέντο που δημοσιοποίησε η Σχολή Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

Το υλικό καταγράφει τις εκδηλώσεις της 17ης Νοεμβρίου 1974, όταν χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν στον ιστορικό χώρο του Πολυτεχνείου για να τιμήσουν την πρώτη επέτειο της εξέγερσης κατά της δικτατορίας.

Στο επίκεντρο του βίντεο βρίσκεται η κοινή εμφάνιση τριών εμβληματικών φωνών του ελληνικού τραγουδιού: του Νίκου Ξυλούρη, της Μαρίας Φαραντούρη και του Αντώνη Καλογιάννη.

Ωστόσο, το εννιάλεπτο ντοκουμέντο δεν περιορίζεται στη μουσική αυτή συνάντηση. Καταγράφει στιγμές από τις εκδηλώσεις μνήμης, μαρτυρίες συγγενών των θυμάτων και εικόνες από την πρώτη επέτειο της εξέγερσης μετά την πτώση της δικτατορίας.

Η στιγμή που οι τρεις ερμηνευτές τραγουδούν τον «Ωρωπό»

Στα ασπρόμαυρα πλάνα, οι τρεις καλλιτέχνες εμφανίζονται στα σκαλιά του Πολυτεχνείου, με τον έναν να παραδίδει το μικρόφωνο στον άλλον.

Μαζί ερμηνεύουν το «Μην ξεχνάς τον Ωρωπό» του Μίκη Θεοδωράκη, ένα τραγούδι συνδεδεμένο με την αντίσταση στη δικτατορία, το οποίο ο συνθέτης είχε γράψει κατά τη διάρκεια της κράτησής του στις φυλακές Ωρωπού.

Η κοινή παρουσία των τριών ερμηνευτών, μπροστά στο πλήθος που είχε συγκεντρωθεί στο Πολυτεχνείο, αποτυπώνει το ιδιαίτερο κλίμα εκείνης της ιστορικής περιόδου.

Ήταν η πρώτη επέτειος της εξέγερσης μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας, με τις μνήμες της αιματηρής καταστολής του Νοεμβρίου του 1973 να παραμένουν νωπές.

Λουλούδια, μαρτυρίες συγγενών και η συγκλονιστική παρουσία του Μουστακλή

Στο βίντεο διάρκειας εννέα λεπτών καταγράφεται πλήθος κόσμου συγκεντρωμένο έξω από την ιστορική πύλη του Πολυτεχνείου.

Οι πολίτες αφήνουν λουλούδια, κεριά, λαμπάδες και γράμματα στη μνήμη των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους κατά την εξέγερση και την καταστολή της.

Το κινηματογραφικό υλικό περιλαμβάνει επίσης μαρτυρίες συγγενών των θυμάτων, αλλά και στιγμιότυπα από την έκθεση που είχε διοργανωθεί στο κτίριο Αβέρωφ.

Ανάμεσα στις μορφές που ξεχωρίζουν βρίσκεται και ο Σπύρος Μουστακλής, ο αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού που υπέστη φρικτά βασανιστήρια από τη χούντα στο ΕΑΤ-ΕΣΑ, με αποτέλεσμα να χάσει, μεταξύ άλλων, την ικανότητα της ομιλίας. Σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη σκηνή, δημοσιογράφος επιχειρεί να του πάρει συνέντευξη. Μια γυναίκα που βρίσκεται δίπλα του εξηγεί ότι δεν μπορεί να μιλήσει, ενώ ο ίδιος ο Μουστακλής απαντά με μια χαρακτηριστική χειρονομία.

Η παρουσία του στο Πολυτεχνείο, έναν χρόνο μετά την εξέγερση και λίγους μήνες μετά την κατάρρευση της δικτατορίας, αποτελεί μία από τις πιο δυνατές εικόνες του ντοκουμέντου.

Πώς βρέθηκαν οι ξεχασμένες μπομπίνες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ιστορία πίσω από την ανακάλυψη του σπάνιου κινηματογραφικού υλικού.

Όπως γνωστοποίησε η Σχολή Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, μέσα από ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το αδημοσίευτο φιλμ εντοπίστηκε σε κινηματογραφικές μπομπίνες που βρίσκονταν ξεχασμένες στο υπόγειο του κτιρίου της οδού Τοσίτσα.

Ακολούθησε η επεξεργασία και το μοντάζ του υλικού στα εργαστήρια της Σχολής και της ΕΡΤ, προκειμένου το ιστορικό ντοκουμέντο να μπορέσει να παρουσιαστεί στο κοινό.

Η Σχολή συνόδευσε τη δημοσιοποίηση του βίντεο με μια χαρακτηριστική φράση: «Δώρο από την Ιστορία προς την Ιστορία για τη φετινή επέτειο».