Σερβία: Δύο χρόνια από την τραγωδία στο Νόβι Σαντ – Η οργή που έφερε την αλλαγή

Δύο χρόνια συμπληρώνονται σήμερα, Κυριακή (1/11), από την κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, που στοίχισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους και πυροδότησε ένα μαζικό αντικυβερνητικό κίνημα στη Σερβία. 

Χιλιάδες πολίτες αναμένεται να συγκεντρωθούν στην πόλη για να τιμήσουν τη μνήμη των θυμάτων και να ζητήσουν την απόδοση δικαιοσύνης.

Η δεύτερη επέτειος της τραγωδίας πραγματοποιείται σε ένα διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον, μόλις μία εβδομάδα μετά τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου 2026, στις οποίες το ψηφοδέλτιο που υποστηρίχθηκε από το φοιτητικό κίνημα εξασφάλισε 140 από τις 250 έδρες της σερβικής Εθνοσυνέλευσης, ανατρέποντας την πολυετή κυριαρχία του κόμματος του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Ωστόσο, για τις οικογένειες των θυμάτων, η πολιτική αλλαγή δεν σημαίνει ότι έχει ολοκληρωθεί ο αγώνας τους. Δύο χρόνια μετά, η δικαιοσύνη παραμένει το βασικό τους αίτημα.

Η τραγωδία της 1ης Νοεμβρίου 2024

Την 1η Νοεμβρίου 2024, το τσιμεντένιο στέγαστρο του σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Σερβίας, κατέρρευσε, καταπλακώνοντας ανθρώπους που βρίσκονταν στον χώρο.

Συνολικά 16 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους δύο αδελφές ηλικίας έξι και δέκα ετών.

Η καταστροφή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στη σερβική κοινωνία, καθώς ο σταθμός είχε ανακαινιστεί πρόσφατα, με το έργο να έχει κοστίσει εκατομμύρια ευρώ.

Τα ερωτήματα για την ποιότητα των εργασιών, τη διαχείριση των κονδυλίων και τις ενδεχόμενες ευθύνες κρατικών αξιωματούχων αποτέλεσαν την αφετηρία ενός μεγάλου κύματος κινητοποιήσεων.

Οι διαδηλώσεις που ακολούθησαν εξελίχθηκαν στις μεγαλύτερες που είχε γνωρίσει η χώρα μετά την πτώση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, το 2000.

«Είναι δύσκολο να επιστρέφεις στον τόπο όπου συνέβησαν όλα»

Ανάμεσα στους ανθρώπους που αναμένεται να βρεθούν σήμερα στο Νόβι Σαντ είναι και η Ντιγιάνα Χρκα, μητέρα του 27χρονου Στεφάν, ο οποίος σκοτώθηκε από την κατάρρευση του στεγάστρου.

Η ίδια έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα του κινήματος που γεννήθηκε μετά την τραγωδία.

«Είναι δύσκολο να επιστρέφεις στον τόπο όπου συνέβησαν όλα», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP). «Και κάθε φορά είναι και πιο σκληρό», πρόσθεσε, περιγράφοντας το βάρος της επιστροφής στο σημείο όπου έχασε τον γιο της.

Για τη Ντιγιάνα Χρκα, η συμπαράσταση των πολιτών υπήρξε καθοριστική στη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών.

«Η υποστήριξη των ανθρώπων μέτρησε πολύ για εμένα», ανέφερε συγκινημένη, κάνοντας λόγο για ανθρώπους που στάθηκαν στο πλευρό της και εξακολουθούν να ζητούν δικαιοσύνη για τα θύματα.

Από τις διαδηλώσεις στην εκλογική ανατροπή

Το αίτημα για διαφάνεια στις έρευνες και λογοδοσία των υπευθύνων αποτέλεσε τον πυρήνα του φοιτητικού κινήματος, το οποίο σταδιακά απέκτησε ευρύτερη κοινωνική και πολιτική δυναμική.

Οι κινητοποιήσεις, που ξεκίνησαν μετά την τραγωδία του Νοεμβρίου 2024, εξελίχθηκαν σε μια συνολικότερη αμφισβήτηση της διακυβέρνησης του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου 2026, το ψηφοδέλτιο που υποστηρίχθηκε από τους φοιτητές εξασφάλισε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, σηματοδοτώντας μια σημαντική πολιτική ανατροπή.

Μετά την αναγνώριση της ήττας από το κόμμα του Βούτσιτς, το φοιτητικό κίνημα ζήτησε την επιτάχυνση των ερευνών για πολύκροτες υποθέσεις διαφθοράς, καθώς και τον επανέλεγχο έργων που είχαν δρομολογηθεί από την απερχόμενη κυβέρνηση.

Παράλληλα, απαίτησε την απομάκρυνση επικεφαλής σημαντικών κρατικών υπηρεσιών, μεταξύ των οποίων η αστυνομία και οι υπηρεσίες πληροφοριών.

Δύο χρόνια μετά, καμία δίκη δεν έχει αρχίσει

Παρά τη συμπλήρωση δύο ετών από την τραγωδία, οι δικαστικές διαδικασίες δεν έχουν οδηγήσει ακόμη στην έναρξη δίκης.

Το 2025 απαγγέλθηκαν κατηγορίες σε βάρος του πρώην υπουργού Κατασκευών, Μεταφορών και Υποδομών Γκόραν Βέσιτς και ακόμη 12 προσώπων για σοβαρά αδικήματα κατά της δημόσιας ασφάλειας.

Ο Βέσιτς είχε παραιτηθεί λίγες ημέρες μετά την κατάρρευση του στεγάστρου.

Παράλληλα, ο ίδιος και ο επίσης πρώην υπουργός Τόμισλαβ Μομίροβιτς βρίσκονται στο επίκεντρο χωριστής έρευνας για ενδεχόμενη διαφθορά που σχετίζεται με τη χρηματοδότηση της ανακαίνισης του σταθμού.

Ξεχωριστή έρευνα διεξάγει και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, εξετάζοντας πιθανή υπεξαίρεση ευρωπαϊκών κονδυλίων που συνδέονται με το έργο.