Ξυλούρης, Φαραντούρη και Καλογιάννης τραγουδούν στην πύλη του Πολυτεχνείου

Ένα ανεκτίμητης ιστορικής αξίας οπτικοακουστικό υλικό από την πρώτη επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου (17 Νοεμβρίου 1974) δόθηκε για πρώτη φορά στη δημοσιότητα, ζωντανεύοντας μνήμες από εκείνη τη φορτισμένη ημέρα. Το σπάνιο βίντεο αναρτήθηκε πρόσφατα στο YouTube από τη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ.

Η διαδρομή αυτού του ντοκουμέντου ξεκινά από τα υπόγεια του κτηρίου Τοσίτσα της Αρχιτεκτονικής Σχολής. Εκεί εντοπίστηκαν παλιές κινηματογραφικές μπομπίνες, τις οποίες είχε τραβήξει ο Γιάννης Σημηριώτης, τότε υπάλληλος στο φωτογραφικό εργαστήριο της Σχολής. Όπως διαπιστώθηκε, ένα από αυτά τα φιλμ περιλάμβανε τα στοιχεία των συντελεστών, αλλά και μοναδικά στιγμιότυπα από τους εορτασμούς του 1974. Για να φτάσει το υλικό στη σημερινή του μορφή, απαιτήθηκε η συντήρηση και ψηφιοποίησή του με τη συμβολή των εργαζομένων στο Αρχείο της ΕΡΤ, καθώς και η επεξεργασία του από το Εργαστήριο Τεκμηρίωσης της Σχολής.

Το βίντεο, συνολικής διάρκειας εννέα λεπτών, αποτυπώνει το κλίμα βαθιάς συγκίνησης. Πλήθος κόσμου φαίνεται να συρρέει στην πύλη του ιστορικού ιδρύματος, αφήνοντας λουλούδια, κεριά, λαμπάδες και γράμματα στη μνήμη των θυμάτων. Παράλληλα, προβάλλονται πλάνα από την έκθεση που είχε στηθεί στο κτήριο Αβέρωφ, καθώς και μαρτυρίες συγγενών όσων χάθηκαν.

Μία από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές του φιλμ είναι η εμφάνιση του αντιδικτατορικού αγωνιστή και στρατιωτικού Σπύρου Μουστακλή. Υποβασταζόμενος και εμφανώς καταβεβλημένος σωματικά, προσεγγίζεται από έναν δημοσιογράφο. Μια γυναίκα δίπλα του εξηγεί πως αδυνατεί να μιλήσει, απόρροια της παράλυσης που του είχαν προκαλέσει τα βασανιστήρια, με τον ίδιο να κάνει απλώς μια χαρακτηριστική χειρονομία προς την κάμερα.

Ο φακός κατέγραψε και μια εμβληματική μουσική στιγμή. Στα σκαλιά της πύλης του Πολυτεχνείου, περιστοιχισμένοι από δεκάδες πολίτες, ο Νίκος Ξυλούρης, η Μαρία Φαραντούρη και ο Αντώνης Καλογιάννης παίρνουν το μικρόφωνο και τραγουδούν το «Μη ξεχνάς τον Ωρωπό» του Μίκη Θεοδωράκη.

Το ιστορικό βίντεο ολοκληρώνεται με εντυπωσιακές εικόνες από τη μεγαλειώδη πορεία εκείνης της ημέρας. Χιλιάδες διαδηλωτές πλημμύρισαν τους δρόμους κρατώντας πανό και αφίσες, φωνάζοντας συνθήματα, ενώ σε ορισμένα σημεία αποτυπώνονται να σχηματίζουν ανθρώπινες αλυσίδες: