Παχυσαρκία: Στα 2,3 δισ. ευρώ το κόστος στην Ελλάδα

Νέα μελέτη του ΟΗΕ σε 8 ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, δείχνει ότι η αύξηση του δείκτη μάζας σώματος συνδέεται με σημαντικό κόστος για την υγεία και την οικονομία κάθε χρόνο.

Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη (14 Νοεμβρίου), ανακοινώθηκε μελέτη του ΟΗΕ για την επιβάρυνση της παχυσαρκίας στην Ευρώπη η οποία του ανατέθηκε και χρηματοδοτήθηκε από την EFPIA. Στις 8 χώρες της Ευρώπης (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Ιρλανδία, Ελλάδα, Ρουμανία και Ηνωμένο Βασίλειο) που έλαβαν μέρος διαπιστώθηκε ότι το 56% των ανθρώπων έχουν αυξημένο δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ), δηλαδή είναι υπέρβαροι ή ζουν με παχυσαρκία.

Το ετήσιο κόστος από τον αυξημένο ΔΜΣ σε αυτές κυμαίνεται από 0,6% έως 1,4% του ΑΕΠ. Μεταξύ 18% και 58% του συνολικού κόστους οφειλόταν σε απώλειες παραγωγικότητας λόγω πρόωρης θνησιμότητας και οικονομικής αδράνειας, συστηματικής απουσίας από την εργασία και απώλειας χρόνου λόγω φροντίδας.

Η Γερμανία έχει το μεγαλύτερο συνολικό ετήσιο βάρος, στα 55,2 δισ. ευρώ. Ακολουθούν το Ηνωμένο Βασίλειο με 43,2 δισ. ευρώ, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία με ετήσιο κόστος περίπου 20 δισ. ευρώ η καθεμία και στις μικρότερες οικονομίες η Ρουμανία με 2,5 δισ. ευρώ. Όσον αφορά το έμμεσο κόστος, το Ηνωμένο Βασίλειο είχε τις μεγαλύτερες απώλειες παραγωγικότητας στα 25,1 δισ. ευρώ, ακολουθούμενο από τη Γερμανία με 24,9 δισ. ευρώ.

Στην Ελλάδα το άμεσο κόστος φτάνει στα 2,3 δισ. ευρώ και οφείλεται, μεταξύ άλλων, στον διαβήτη τύπου 2 (0,9 δισ. ευρώ), στις μυοσκελετικές παθήσεις (0,4 δισ. ευρώ) και στις καρδιαγγειακές παθήσεις (0,2 δισ. ευρώ). Οι έμμεσες δαπάνες αγγίζουν τα 1,1 δισ. ευρώ. Μόνο οι απουσίες από την εργασία ανέρχονται σε 0,3 δισεκατομμύρια ευρώ.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι η αύξηση του ΔΜΣ έχει σημαντικό αντίκτυπο. Η γενική διευθύντρια της EFPIA Nathalie Moll, επεσήμανε την ανάγκη αλλαγής στην αντίληψη, την πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία για τη βελτίωση των αποτελεσμάτων και τη μείωση του κόστους που επιβαρύνει τις υπηρεσίες υγείας.

Τα στοιχεία ανά χώρα δείχνουν:

Η κλίμακα του βάρους είναι συγκρίσιμη με τους κύριους τομείς των δημόσιων δαπανών. Σε αρκετές από τις χώρες που αναλύθηκαν το κόστος που σχετίζεται με τον αυξημένο ΔΜΣ ισούται ή υπερβαίνει τις κρατικές δαπάνες για στέγαση ή άμυνα.

Τα ευρήματα έρχονται σε μια σημαντική στιγμή, καθώς η Ευρώπη εφαρμόζει επί του παρόντος το Σχέδιο της ΕΕ για την Ασφαλή Καρδιά και υπογραμμίζουν τη σημασία της αναγνώρισης και της αντιμετώπισης των στενών διασυνδέσεων μεταξύ παχυσαρκίας, διαβήτη και καρδιαγγειακών παθήσεων ως μέρος του Σχεδίου.

Η έκθεση ζητά επίσημη αναγνώριση, πρόληψη και θεραπεία ως χρόνιας ασθένειας, συντονισμένη δράση για τη μείωση του συστημικού στιγματισμού και των προκαταλήψεων και συνεπή ενσωμάτωση των οικονομικών επιπτώσεων στην παρέμβαση και την αξιολόγηση πολιτικής.

Διατυπώνει επίσης 5 συστάσεις για την αντιμετώπιση του οικονομικού βάρους της παχυσαρκίας και του αυξημένου ΔΜΣ:

1. Αναγνώριση της παχυσαρκίας ως ασθένειας: Η επίσημη αναγνώριση της παχυσαρκίας ως χρόνιας, υποτροπιάζουσας ασθένειας θα ενίσχυε την επιτήρηση, τη χρηματοδότηση και την πρόσβαση σε κατάλληλες οδούς φροντίδας.
2. Αντιμετώπιση του στιγματισμού που σχετίζεται με την παχυσαρκία: Ενίσχυση της αναγνώρισης της νόσου και των συμπεριληπτικών πολιτικών για τη μείωση του στιγματισμού που βασίζεται στο βάρος και τη μετατόπιση της εστίασης από την ατομική ευθύνη σε αποτελεσματικές, συστημικές προσεγγίσεις.
3. Βελτίωση της πρόσβασης στην πρόληψη και τη θεραπεία: Καθιέρωση ολοκληρωμένων, δια βίου οδών φροντίδας που συνδυάζουν την έγκαιρη ανίχνευση με παρεμβάσεις συμπεριφοράς, φαρμακολογίας και μεταβολικής και βαριατρικής χειρουργικής (MBS).
4. Συγκέντρωση των στοιχείων για επενδύσεις: Δημιουργία στοιχείων σχετικά με τα ευρύτερα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη των παρεμβάσεων για την παχυσαρκία, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγικότητας, της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και του μειωμένου κόστους πρόνοιας, για την υποστήριξη διατομεακών επενδύσεων.
5. Ενσωμάτωση της παχυσαρκίας στην εφαρμογή του Σχεδίου Ασφαλών Καρδιών της ΕΕ: ​​Καθορισμός συγκεκριμένων στόχων για την ανίχνευση και τη διαχείριση της παχυσαρκίας, μεταξύ άλλων μέσω υγειονομικών ελέγχων, για την υποστήριξη του στόχου του Σχεδίου για μείωση της πρόωρης θνησιμότητας από καρδιαγγειακά νοσήματα έως το 2035.

Εθνικό πρόγραμμα ελέγχου καρδιαγγειακού και μεταβολικού κινδύνου

Στην Ελλάδα, το νέο εθνικό πρόγραμμα ελέγχου καρδιαγγειακού και μεταβολικού κινδύνου «Prolambano» ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2025 και προσφέρει δωρεάν και ολοκληρωμένους καρδιομεταβολικούς ελέγχους υγείας για όλους τους ενήλικες ηλικίας 30 έως 70 ετών (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2026).

Από τον Δεκέμβριο του 2025, το πρόγραμμα έχει επεκταθεί ώστε να περιλαμβάνει δωρεάν πρόσβαση σε φαρμακολογικές θεραπείες για τα επιλέξιμα άτομα (Εθνικό Έργο Ηλεκτρονικού Αρχείου Υγείας, 2025).

Η επιλεξιμότητα απαιτεί ΔΜΣ άνω του 40 ή μεταξύ 37 και 40 με σχετικές συννοσηρότητες, ιατρική αξιολόγηση και συμμετοχή σε πρόγραμμα διατροφικής συμβουλευτικής με επίβλεψη.

Παράλληλα, έχει εισαχθεί μια δωρεάν ψηφιακή εφαρμογή για την ενθάρρυνση υγιεινών συνηθειών και σωματικής δραστηριότητας με βάση την οικογένεια, με ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια για την αποτελεσματική διαχείριση και θεραπεία του αυξημένου ΔΜΣ στην Ελλάδα.

Ενώ το πρόγραμμα Prolepsis προσφέρει πλέον δωρεάν πρόσβαση σε φαρμακολογικές θεραπείες, η επιλεξιμότητα περιορίζεται σε άτομα με πολύ υψηλά όρια ΔΜΣ, εξαιρουμένου του ευρύτερου πληθυσμού που ζει με παχυσαρκία (Koutroumpis, 2025).