Παγκόσμια «ασφυξία» στο ντίζελ: Οι πόλεμοι, οι ελλείψεις και ο κίνδυνος νέας εκτίναξης των τιμών

Απαντήσεις στο γιατί οι τιμές του ντίζελ δεν αποκλιμακώνονται παρά τις συνεχείς προσπάθειες αλλά και την απόφαση της ομάδας των επτά πλουσιότερων χωρών του κόσμου να αποδεσμεύσουν 100 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και ντίζελ από τα αποθέματά τους, προσπαθεί να δώσει σε δημοσίευμά της η Wall Street Journal.

Πώς φτάσαμε στη σημερινή κρίση του ντίζελ;

Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, η παγκόσμια αγορά ντίζελ βρίσκεται υπό πρωτοφανή πίεση, καθώς οι πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία έχουν διαταράξει τις ροές από περιοχές που υπό κανονικές συνθήκες καλύπτουν σχεδόν το ένα τρίτο των παγκόσμιων εξαγωγών.

Πριν από τον πόλεμο με το Ιράν, η Μέση Ανατολή αποτελούσε τον μεγαλύτερο εξαγωγέα ντίζελ παγκοσμίως, αντιπροσωπεύοντας το 19% των διεθνών εξαγωγών το 2025, σύμφωνα με την Kpler. Ακολουθούσε η Βόρεια Αμερική με 15%, ενώ η Ρωσία κατείχε την τρίτη θέση με 11%.

Η εικόνα, ωστόσο, έχει αλλάξει δραματικά. Οι εξαγωγές ντίζελ από τις χώρες του Περσικού Κόλπου τον Αύγουστο είχαν υποχωρήσει στο ένα τέταρτο των προπολεμικών επιπέδων. Παράλληλα, οι επιθέσεις των Χούθι σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας επηρέασαν περαιτέρω τις εξαγωγές.

Την ίδια στιγμή, οι ολοένα πιο καταστροφικές ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια οδήγησαν το Κρεμλίνο σε σημαντικό περιορισμό των εξαγωγών. Μέχρι τον Αύγουστο, οι ρωσικές εξαγωγές ντίζελ είχαν μειωθεί περίπου στο 20% του επιπέδου που βρίσκονταν τον Μάιο.

Οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες προσπάθησαν να καλύψουν το κενό αυξάνοντας σημαντικά τις εξαγωγές τους. Ωστόσο, τα διυλιστήρια λειτουργούν πλέον σχεδόν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους και μπορούν να αντισταθμίσουν μόνο μέρος των απωλειών.

Το αποτέλεσμα είναι η απότομη άνοδος των τιμών. Στις ΗΠΑ η τιμή του ντίζελ έφθασε την περασμένη εβδομάδα σε ιστορικό υψηλό, στα 6,52 δολάρια ανά γαλόνι, ενώ σήμερα διαμορφώνεται στα 6,39 δολάρια, περίπου 70% υψηλότερα από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν.

Ακόμη υψηλότερες είναι οι τιμές στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου η φορολογία στα καύσιμα είναι μεγαλύτερη. Η μέση τιμή στις χώρες της ΕΕ έφθασε αυτή την εβδομάδα σε επίπεδο-ρεκόρ, στα 9,63 δολάρια ανά γαλόνι, σύμφωνα με τη Eurostat.

Γιατί είναι τόσο σημαντικό το ντίζελ και γιατί δεν μπορούν τα διυλιστήρια να παράγουν απλώς περισσότερο;

Το ντίζελ περιέχει περισσότερη ενέργεια ανά λίτρο από τη βενζίνη, ενώ οι κινητήρες ντίζελ είναι κατά κανόνα πιο αποδοτικοί ενεργειακά.

Γι’ αυτό χρησιμοποιείται ευρέως σε βαριά οχήματα και μηχανήματα, όπως φορτηγά και τρακτέρ, αλλά και στη ναυτιλία, όπου η ενεργειακή πυκνότητα του καυσίμου έχει ιδιαίτερη σημασία.

Η εξάρτηση της οικονομίας από το ντίζελ είναι επομένως πολύ μεγάλη. Από τις μεταφορές και τη γεωργία έως τη ναυτιλία, μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας βασίζεται στο συγκεκριμένο καύσιμο.

Η αύξηση της παραγωγής του, όμως, δεν είναι μια απλή διαδικασία. Τα διυλιστήρια μετατρέπουν το αργό πετρέλαιο σε διαφορετικά προϊόντα σε συγκεκριμένες αναλογίες.

Στις ΗΠΑ, από ένα βαρέλι αργού πετρελαίου 42 γαλονιών παράγονται περίπου 11 έως 13 γαλόνια ντίζελ και 19 έως 20 γαλόνια βενζίνης, σύμφωνα με την αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας.

Οι αναλογίες μπορούν να μεταβληθούν ανάλογα με τον τύπο του αργού και την τεχνολογία κάθε διυλιστηρίου, αλλά τα περιθώρια αλλαγής είναι περιορισμένα.

Τι θα συνέβαινε αν οι ΗΠΑ απαγόρευαν τις εξαγωγές ντίζελ;

Μια απαγόρευση θα αφαιρούσε από την παγκόσμια αγορά μία ακόμη κρίσιμη πηγή προμήθειας.

Οι τιμές εκτός ΗΠΑ θα μπορούσαν να εκτιναχθούν, ενώ οι αναλυτές προειδοποιούν ακόμη και για πραγματικές ελλείψεις, ιδιαίτερα στη Λατινική Αμερική και την Ασία.

Η Λατινική Αμερική προμηθεύεται περίπου το 90% των εισαγωγών ντίζελ της από τις ΗΠΑ. Μια διακοπή αυτών των ροών θα μπορούσε να επιβραδύνει τις οδικές μεταφορές, να αυξήσει σημαντικά το κόστος των εμπορευματικών μεταφορών και να καταστήσει ακριβότερη τη θέρμανση των νοικοκυριών.

Ισχυρές θα ήταν οι επιπτώσεις και στην Ευρώπη. Η περιοχή έχει στραφεί όλο και περισσότερο στις ΗΠΑ για την κάλυψη των ενεργειακών της αναγκών, με σχεδόν το 40% των εισαγωγών ντίζελ τον προηγούμενο μήνα να προέρχεται από την αμερικανική αγορά.

Μια απαγόρευση θα μπορούσε να οδηγήσει προσωρινά σε χαμηλότερες τιμές στις ΗΠΑ, ιδιαίτερα στην περιοχή του Κόλπου του Μεξικού, από όπου πραγματοποιείται μεγάλο μέρος των αμερικανικών εξαγωγών.

Ωστόσο, το μέτρο θα είχε και μια σημαντική παρενέργεια: επειδή η παραγωγή ντίζελ συνδέεται με την παραγωγή άλλων διυλισμένων προϊόντων, όπως η βενζίνη, ο περιορισμός των εξαγωγών θα μπορούσε τελικά να αυξήσει τις τιμές και άλλων καυσίμων.

Εάν οι αμερικανικές εταιρείες δεν μπορούσαν να αποθηκεύσουν το ντίζελ που προηγουμένως εξήγαγαν, θα αναγκάζονταν να περιορίσουν συνολικά την παραγωγή τους. Αυτό θα μείωνε και την προσφορά βενζίνης, οδηγώντας σε νέες πιέσεις στις τιμές.

Πώς επηρεάζουν την κατάσταση τα στρατηγικά αποθέματα της G7;

Η απόφαση της G7 να διαθέσει στην αγορά 100 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων, σε συνεργασία με συμμαχικές χώρες, φαίνεται να απομακρύνει —τουλάχιστον προσωρινά— τον κίνδυνο αμερικανικής απαγόρευσης στις εξαγωγές ντίζελ.

Οι χώρες της G7 συμφώνησαν να μην προχωρήσουν σε μέτρα που θα περιορίζουν την ανταλλαγή ενεργειακών προϊόντων μεταξύ εταίρων, όπως δήλωσε ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν.

Η πρώτη φάση της αποδέσμευσης αποθεμάτων θα δώσει προτεραιότητα στο ντίζελ και θα ξεκινήσει άμεσα, με διάρκεια 20 ημερών.

Η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών στρατηγικών αποθεμάτων μπορεί να μειώσει την πίεση στην αγορά βραχυπρόθεσμα. Ταυτόχρονα, όμως, περιορίζει το «μαξιλάρι» ασφαλείας της Ευρώπης σε περίπτωση που οι εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία παραμείνουν σε χαμηλά επίπεδα.

Στα τέλη Ιουνίου, η ΕΕ διέθετε περίπου 36 εκατομμύρια τόνους ντίζελ σε στρατηγικά αποθέματα, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε δύο μήνες κατανάλωσης, σύμφωνα με τη Eurostat.

Τι άλλο θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση των τιμών;

Μια ανάκαμψη των εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προσφέρει σημαντική ανακούφιση στην αγορά. Υπάρχουν ήδη ενδείξεις βελτίωσης, καθώς οι εξαγωγές της περιοχής αυξήθηκαν κατά 30% τον Σεπτέμβριο σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα.

Παρά την άνοδο, ωστόσο, παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες από τα επίπεδα πριν από τον πόλεμο.

Παράλληλα, μια διακοπή των ουκρανικών επιθέσεων σε ρωσικά διυλιστήρια θα μπορούσε να συμβάλει στην αποκατάσταση των ρωσικών εξαγωγών. Ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, πάντως, έχει δηλώσει ότι δεν προτίθεται να σταματήσει τις επιθέσεις όσο η Ρωσία συνεχίζει να πλήττει την Ουκρανία.

Σημαντικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει και η Κίνα. Η χώρα διαθέτει αχρησιμοποίητη δυναμικότητα διύλισης και οι κινεζικές εταιρείες αύξησαν σημαντικά τις εξαγωγές τους τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο.

Σύμφωνα με την Kpler, η αύξηση πρόσθεσε σχεδόν 800.000 τόνους ντίζελ τον μήνα στην παγκόσμια αγορά. Η ποσότητα, όμως, εξακολουθεί να μην επαρκεί για να καλύψει το κενό από τη Μέση Ανατολή, το οποίο τον περασμένο μήνα έφθανε περίπου τους 4 εκατομμύρια τόνους.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google