Με πλήρη χάραξη ΑΟΖ απαντούν Ελλάδα και Αίγυπτος στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο

Ελλάδα και Αίγυπτος περικυκλώνουν το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ως απάντηση στη συντονισμένη κίνηση της Άγκυρας και της Βεγγάζης να επικυρώσει η Βουλή της Λιβύης την παράνομη συμφωνία τους, η Αθήνα και το Κάιρο επανεκκινούν τις διαβουλεύσεις για την επέκταση και ολοκλήρωση της οριοθέτησης της Α.Ο.Ζ. Ελλάδας και Αιγύπτου, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Αυτό συμφώνησαν χθες (22.10.26) οι υπουργοί Εξωτερικών της Ελλάδας και της Αιγύπτου, Γιώργος Γεραπετρίτης και Μπαντρ Αμπντελάτι, σε τηλεφωνική επικοινωνία, τη δεύτερη μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα και μετά την επικύρωση της συμφωνίας για το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Το επόμενο βήμα – πλήρης χάραξη ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του αιγυπτιακού υπουργείου Εξωτερικών, πρέσβη Νάντερ Ζάκι, οι δύο υπουργοί απέρριψαν κατηγορηματικά την κύρωση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης του μνημονίου που υπεγράφη το 2019 μεταξύ της κυβέρνησης του Φάγεζ αλ Σάρατζ και της Τουρκίας για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειου, υπογραμμίζοντας τη σημασία του σεβασμού των αρχών του Διεθνούς Δικαίου και των διατάξεων της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (UNCLOS), και προχωρούν στο επόμενο βήμα…

Το παρασκήνιο – Γιατί δεν ολοκληρώθηκε η Α.Ο.Ζ. το 2020;

Η διμερής συμφωνία οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (Α.Ο.Ζ.) μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, που υπογράφηκε τον Αύγουστο του 2020, επικάλυπτε την περιοχή που οικειοποιήθηκαν αυθαίρετα η Τουρκία και η Λιβύη Αιγύπτου, αποδομώντας την απόπειρα τους να επιβληθούν παράνομα σύνορα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Επρόκειτο για μερική οριοθέτηση (από τον 26ο έως τον 28ο μεσημβρινό) και δεν κάλυψε το σύνολο των δυνητικών θαλάσσιων ζωνών μεταξύ των δύο χωρών (δηλαδή την περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, ανατολικά της Ρόδου και νοτίως του Καστελλόριζου).

Τι «φοβήθηκε» η Αίγυπτος;

Η επιλογή αυτή του Προέδρου Αλ Σίσι αυτή οφειλόταν σε γεωπολιτικούς και στρατηγικούς, για το Κάιρο, λόγους.

Η Αίγυπτος ήθελε να αποφύγει άμεση εμπλοκή με την Τουρκία… Δεν ήθελε να εμπλακεί ευθέως στην ελληνοτουρκική διαμάχη για την επήρεια του συμπλέγματος του Καστελλόριζου και της Ρόδου, καθώς μία πλήρης οριοθέτηση ανατολικά του 28ου μεσημβρινού θα άγγιζε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί, αυθαίρετα, δική της υφαλοκρηπίδα.

Παράλληλα, παρ’ ότι οι σχέσεις του Προέδρου Αλ Σίσι με τον Ερντογάν ήταν τότε εξαιρετικά τεταμένες, η Αίγυπτος απέφευγε να «κλείσει την πόρτα» σε μελλοντική εξομάλυνση των σχέσεων με την Άγκυρα, όπως έγινε στη συνέχεια.

Μάλιστα, η Τουρκία είχε προτείνει στην Αίγυπτο οριοθέτηση βάσει της «μέσης γραμμής» μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών (αγνοώντας τα ελληνικά νησιά), κάτι που θα παραχωρούσε στην Αίγυπτο μεγαλύτερη θαλάσσια έκταση. Ωστόσο αυτό δεν προχώρησε, καθώς το Κάιρο έκρινε πως αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν ήθελε να υπονομεύσει τις στρατηγικές του σχέσεις του με την Ελλάδα και την Κύπρο…

Αίγυπτος: «Θα προστατεύσουμε τα δικαιώματα μας»

Η κύρωση του παράνομου μνημονίου για τη δικαιοδοσία των θαλάσσιων ζωνών της Λιβύης με την Τουρκία από τη Λιβυκή Βουλή, που είναι ενάντια στα συμφέροντα της Αιγύπτου, οδηγεί σήμερα στην επανεκκίνηση των διαβουλεύσεων της Αθήνας με το Κάιρο για την ολοκλήρωση της οριοθέτησης της Α.Ο.Ζ. των δύο χωρών.

Μάλιστα, ευθύς – εξαρχής, με ανακοίνωση, το υπουργείου Εξωτερικών της έχει ξεκαθαρίσει ότι το Κάϊρο απορρίπτει το μνημόνιο ως παράνομο, τονίζοντας ότι δεν έχει καμία νομική επίπτωση για την Αίγυπτο.

Παράλληλα, είχε διαμηνύσει ότι «στο βαθμό που το Μνημόνιο αυτό αντιβαίνει στα ανακηρυγμένα θαλάσσια σύνορα της Αιγύπτου, η Αίγυπτος διατηρεί το δικαίωμα της να προστατεύσει τα δικαιώματα που της κατοχυρώνει το διεθνές δίκαιο και να αντιμετωπίσει κάθε απόπειρα παραβίασης τους».

Κυρώσεις κατά Τουρκίας και Λιβύης θα ζητήσει η Αθήνα

Η Αθήνα διεθνοποιεί το θέμα. Έχει ενημερώσει εταίρους και συμμάχους για τις κινήσεις Τουρκίας και Λιβύης και προετοιμάζει τα επόμενα βήματα της.

Σύμφωνα με πληροφορίες η ελληνική κυβέρνηση θα θέσει θέμα συνεπειών τόσο για τη Λιβύη όσο και για την Τουρκία και ενώπιον της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και του ΟΗΕ. Συνέπειες που μπορεί να ξεκινούν από την περικοπή και το πάγωμα κονδυλίων έως και στοχευμένες κυρώσεις αλλά και αναστολή συνομιλιών για την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ – Τουρκίας.

Στο κυβερνητικό επιτελείο χαρακτηρίζουν ως εξαιρετικά «σημαντική εξέλιξη» την ομόθυμη αντίδραση από ευρωπαϊκούς θεσμούς και χώρες, αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στην άμεση αντίδραση των προέδρων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Επιτροπής και Κοινοβουλίου και την «πρωτοφανή», όπως τη χαρακτηρίζουν, στήριξη από όλα τα 27 μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω κοινής δήλωσης τους.

Η αντίδραση στη στάση ουδετερότητας του State Department

Σχολιάζοντας δε, την αντίδραση του State Department, το οποίο κράτησε ίσες αποστάσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία, καλώντας τις δύο χώρες σε «διμερή διάλογο για την αντιμετώπιση οποιωνδήποτε σημείων διαφωνίας μεταξύ τους», κυβερνητικά στελέχη υπογράμμιζαν με έμφαση ότι οι ΗΠΑ μπορεί να απέφυγαν την ευθεία καταδίκη, ωστόσο σε καμία περίπτωση, «και κανένας δεν αναγνωρίζει ούτε κατ’ ελάχιστον, κάτι παράνομο και ανυπόστατο», όπως σημείωναν.