Κιτ επιβίωσης για 72 ώρες: Τι προβλέπεται για την Ελλάδα, οι επισημάνσεις Λέκκα

Τι θα συνέβαινε αν για τρεις ημέρες ένα νοικοκυριό έμενε χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, νερό ή επικοινωνίες; Πόσο προετοιμασμένοι είναι οι Ευρωπαίοι να αντιμετωπίσουν μια ξαφνική κρίση χωρίς άμεση πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες;

Αυτά τα ερωτήματα βρίσκονται πίσω από τις νέες κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία προτρέπει τους πολίτες να διαθέτουν ένα βασικό κιτ επιβίωσης και να μπορούν να καλύπτουν τις ανάγκες τους για τουλάχιστον 72 ώρες.

Η πρωτοβουλία έχει προκαλέσει δημόσια συζήτηση, με την Κομισιόν να διευκρινίζει ότι δεν συνδέεται με κάποια συγκεκριμένη επικείμενη απειλή, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης της ετοιμότητας απέναντι σε φυσικές καταστροφές, τεχνικές αστοχίες και άλλες κρίσεις.

Πηγές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απαντώντας σε ερωτήματα του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), εξηγούν ότι η βασική επιδίωξη είναι η μετάβαση «από τον στρατηγικό σχεδιασμό στην καθημερινή εφαρμογή», ώστε να διαμορφωθεί μια κοινή κουλτούρα πρόληψης και ετοιμότητας στην ευρωπαϊκή κοινωνία.

Γιατί επιλέχθηκαν οι 72 ώρες

Το χρονικό όριο των τριών ημερών δεν είναι τυχαίο. Σύμφωνα με την Επιτροπή, αποτελεί το ελάχιστο διάστημα κατά το οποίο ένα νοικοκυριό θα πρέπει να μπορεί να ανταποκριθεί στις βασικές του ανάγκες, έως ότου οργανωθεί η δημόσια βοήθεια.

Σε μια σοβαρή κρίση ενδέχεται να διακοπούν ταυτόχρονα η ηλεκτροδότηση, η υδροδότηση, οι τηλεπικοινωνίες και οι αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ οι αρμόδιες υπηρεσίες μπορεί να χρειαστούν χρόνο για να προσεγγίσουν τις πληγείσες περιοχές.

Η αυτάρκεια των πολιτών κατά τις πρώτες κρίσιμες ώρες επιτρέπει στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης να επικεντρωθούν σε όσους χρειάζονται άμεση βοήθεια.

Η Κομισιόν ξεκαθαρίζει, πάντως, ότι το όριο των 72 ωρών δεν σημαίνει πως μια κρίση θα διαρκέσει υποχρεωτικά τρεις ημέρες ή ότι η κρατική συνδρομή θα καθυστερήσει αντίστοιχα.

Τι πρέπει να περιλαμβάνει το σακίδιο έκτακτης ανάγκης

Στην πράξη, η ευρωπαϊκή σύσταση αφορά τη διατήρηση βασικών αποθεμάτων και τη δημιουργία ενός σακιδίου έκτακτης ανάγκης, το οποίο θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν διαταραχθεί η καθημερινότητα.

Μεταξύ των απαραίτητων ειδών περιλαμβάνονται:

Αποθέματα πόσιμου νερού και τροφίμων.

Βασικά φάρμακα.

Εναλλακτικά μέσα φωτισμού.

Μέσα θέρμανσης ή ψύξης, ανάλογα με τις συνθήκες.

Ωστόσο, η προετοιμασία δεν περιορίζεται στη συγκέντρωση προμηθειών. Περιλαμβάνει επίσης ένα οικογενειακό σχέδιο έκτακτης ανάγκης, γνώσεις πρώτων βοηθειών και βασικές δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων.

Τι προβλέπουν οι νέες ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές

Οι συστάσεις παρουσιάστηκαν στις 3 Νοεμβρίου 2026 από την επίτροπο Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων, Χάτζα Λαχμπίμπ, στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας.

Αποτελούν συνέχεια της Στρατηγικής Ετοιμότητας της ΕΕ, που είχε παρουσιαστεί τον Μάρτιο του 2025, και επικεντρώνονται σε τέσσερις βασικές προτεραιότητες: την αυτάρκεια για 72 ώρες, την εκπαίδευση από μικρή ηλικία, τη συμπερίληψη των ατόμων με αναπηρία και την αποτελεσματικότερη ενημέρωση για κινδύνους.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ένταξη της εκπαίδευσης ετοιμότητας στα σχολεία, ώστε τα παιδιά να μαθαίνουν να αναγνωρίζουν κινδύνους, να αξιολογούν πληροφορίες και να γνωρίζουν πώς να ζητούν βοήθεια.

Παράλληλα, προβλέπεται ενίσχυση της προσβασιμότητας των προειδοποιήσεων και των διαδικασιών εκκένωσης για τα άτομα με αναπηρία, καθώς και προστασία των πολιτών από την παραπληροφόρηση και τα deepfakes.

Για τη διαμόρφωση των κατευθυντήριων γραμμών προηγήθηκαν τεχνικές διαβουλεύσεις με εμπειρογνώμονες των κρατών μελών, αλλά και τρεις διήμερες συνεδριάσεις, από τον Μάρτιο έως τον Μάιο του 2026, με τη συμμετοχή 150 τυχαία επιλεγμένων Ευρωπαίων πολιτών.

Η Επιτροπή προτείνει επίσης την καθιέρωση ετήσιας Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ, κάθε 23 Οκτωβρίου, με πρώτη διοργάνωση το 2027.

Λέκκας: «Δεν υπάρχει λογική εκφοβισμού»

Θετικά αξιολογεί τις ευρωπαϊκές συστάσεις ο πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) και ομότιμος καθηγητής του ΕΚΠΑ, Ευθύμης Λέκκας, επισημαίνοντας ότι η προετοιμασία συμβάλλει στη μείωση της τρωτότητας και στη βελτίωση της ανθεκτικότητας.

Όπως εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι σύγχρονες κοινωνίες έχουν συνηθίσει σε έναν τρόπο ζωής που συχνά υποτιμά τους κινδύνους από φυσικά φαινόμενα ή ανθρώπινες δραστηριότητες.

Φέρνει μάλιστα ως παράδειγμα το ενδεχόμενο να διακοπεί για τρεις ημέρες η υδροδότηση ή η ηλεκτροδότηση στην Αθήνα, εξαιτίας σεισμού, πυρκαγιάς ή άλλου περιστατικού.

«Γιατί να μην έχουμε ένα απόθεμα νερού ο καθένας στο σπίτι έτσι ώστε να ξεπεράσει τις δύσκολες καταστάσεις;» διερωτάται, υπογραμμίζοντας ότι τέτοιες διακοπές μπορούν να συμβούν ανά πάσα στιγμή.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι 72 ώρες αποτελούν ένα εύλογο χρονικό διάστημα, καθώς μια αστοχία στα δίκτυα ενέργειας ή ύδρευσης μπορεί να διαρκέσει περίπου τόσο.

Ο κ. Λέκκας τονίζει, ωστόσο, ότι η προετοιμασία «δεν ενέχει σε καμία περίπτωση τη λογική του εκφοβισμού». Αντίθετα, πρόκειται για μια πρακτική πρόληψης που πρέπει να ενσωματωθεί στην καθημερινότητα των πολιτών.

Είναι υποχρεωτικό το κιτ επιβίωσης;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκρινίζει ότι οι νέες κατευθυντήριες γραμμές δεν είναι δεσμευτικές, δεν προβλέπουν κυρώσεις για όσους δεν τις εφαρμόσουν και δεν επιβάλλουν ενιαίο σχέδιο ετοιμότητας στα κράτη μέλη.

Κάθε χώρα εξακολουθεί να έχει την ευθύνη σχεδιασμού των δικών της μέτρων, ανάλογα με τους κινδύνους και τις ιδιαίτερες ανάγκες της.

Η ΕΕ υποστηρίζει αυτή την προσπάθεια μέσω ανταλλαγής καλών πρακτικών, αξιολογήσεων κινδύνου, εκπαιδευτικών δράσεων και κοινών ασκήσεων. Παράλληλα, ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας μπορεί να κινητοποιεί βοήθεια όταν μια κρίση υπερβαίνει τις δυνατότητες ενός κράτους.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και τα συστήματα δημόσιας προειδοποίησης μέσω κινητών επικοινωνιών, όπως προβλέπεται από το άρθρο 110 του Ευρωπαϊκού Κώδικα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών.

Τι ισχύει στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές της Πολιτικής Προστασίας, δεν υπάρχει προς το παρόν αντίστοιχο πλαίσιο για την 72ωρη αυτάρκεια των πολιτών.

Υπάρχουν, ωστόσο, γενικές οδηγίες προστασίας στην επίσημη ιστοσελίδα του αρμόδιου υπουργείου για φυσικές καταστροφές, βιομηχανικά ατυχήματα και χημικά, βιολογικά, ραδιολογικά ή πυρηνικά περιστατικά.

Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι οι αρμοδιότητες αντιμετώπισης κρίσεων διαφέρουν μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Στον ευρωπαϊκό Νότο, για παράδειγμα, κατανέμονται κυρίως μεταξύ Πολιτικής Προστασίας και Άμυνας, ανάλογα με τη φύση της απειλής.

Το βασικό μήνυμα των ευρωπαϊκών συστάσεων είναι ότι η ετοιμότητα δεν αποτελεί ένδειξη επικείμενου κινδύνου, αλλά μέρος της πρόληψης. Ένα οργανωμένο νοικοκυριό, με βασικές προμήθειες και τις απαραίτητες γνώσεις, μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα τις πρώτες ώρες μιας έκτακτης ανάγκης, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από την άμεση κινητοποίηση των αρχών.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google