Κάβοι και προκλήσεις για τη διαδοχή της Λαγκάρντ

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Κριστίν Λαγκάρντ, υπέβαλε την Πέμπτη την παραίτησή της (λεπτομέρειες εδώ) ύστερα από σχεδόν οκτώ χρόνια στο αξίωμα. Αυτομάτως άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για τη διαδοχή της και στο παρασκήνιο διεξάγεται μια μάχη κρατών και προσώπων με ευρύτερες πολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις.

Η συγκυρία είναι δύσκολη για την ευρωζώνη. Η Λαγκάρντ θα αποχωρήσει από το αξίωμά της στις 7 Φεβρουαρίου 2027 και η ανακοίνωση ήρθε σε μια περίοδο κατά την οποία εντείνονται οι πιέσεις στο γαλλικό χρέος και ο πληθωρισμός επιμένει. Είναι ως εκ τούτου αναμενόμενο να διατυπώνονται ανησυχίες για τους χειρισμούς που απαιτούνται ώστε να παραμείνει αποτελεσματική η νομισματική πολιτική, κάτι που μοιραία συνδέεται με την ανάγκη μιας ομαλής διαδοχής στην ηγεσία της Ευρωτράπεζας.

Ας τα πάρουμε με τη σειρά. Με ένα παρατεταμένο χειροκρότημα στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ την Πέμπτη το πρωί στη Φρανκφούρτη, οι ευρωπαίοι κεντρικοί τραπεζίτες αποχαιρέτισαν την Κριστίν Λαγκάρντ.

Οπως μεταδόθηκε από την έδρα της ΕΚΤ, το Διοικητικό Συμβούλιο εξέφρασε θερμές ευχαριστίες προς την πρόεδρο Λαγκάρντ και, όπως είπε στη συνέχεια ο έλληνας κεντρικός τραπεζίτης Γιάννης Στουρνάρας, «το μεγάλο της επίτευγμα ήταν ότι πέτυχε να γεφυρώσει σε μεγάλο βαθμό τις διαφορετικές απόψεις των μελών του ΔΣ της ΕΚΤ».

Και αυτό ήταν δύσκολο έργο, καθώς, όπως γνωρίζουμε, στις διαδοχικές οικονομικές και πληθωριστικές κρίσεις που συνδέθηκαν με τη θητεία της κυρίας Λαγκάρντ οι τραπεζίτες ήταν χωρισμένοι σε δύο ομάδες, τους ιέρακες και τα περιστέρια.

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας συνεργάστηκε στενά μαζί της καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας της στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, λαμβάνοντας κρίσιμες αποφάσεις σε κομβικές στιγμές για την ευρωπαϊκή οικονομία, όπως η ποσοτική χαλάρωση για την αντιμετώπιση της ύφεσης που έφερε η πανδημία και, στη συνέχεια, οι διαδοχικές αποφάσεις για την τιθάσευση του πληθωρισμού που έφεραν οι πόλεμοι, μέσω της αύξησης των επιτοκίων και άλλων μηχανισμών. Το κυριότερο, όμως, ήταν ότι όλα έγιναν «ειρηνικά».

Γνώριμοι από την εποχή των μνημονίων

Για την ιστορία, να αναφέρουμε ότι ο κ. Στουρνάρας γνωρίζεται με την κυρία Λαγκάρντ από την εποχή των μνημονίων και της τρόικας. Τότε, στο πλαίσιο του Eurogroup, ως υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας «λογοδοτούσε» στην κυρία Λαγκάρντ, η οποία ήταν γενική διευθύντρια του ΔΝΤ.

«Είχαμε πάντα μια άψογη συνεργασία, και τότε και τώρα», σημειώνει ο κ. Στουρνάρας, ο οποίος, στο πλαίσιο των συνεδριάσεων του ΔΣ της ΕΚΤ στις πρωτεύουσες των κρατών-μελών της ευρωζώνης, την είχε δεχθεί προ τριετίας στην Αθήνα και στην Τράπεζα της Ελλάδος ως «επίσημη προσκεκλημένη».

Ο διάδοχος της Κριστίν Λαγκάρντ θα διοριστεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 283 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΣΛΕΕ).

Η αναταραχή στις ευρωπαϊκές αγορές ομολόγων και η επικείμενη αλλαγή φρουράς στη Φρανκφούρτη συμπίπτουν με μια δύσκολη συγκυρία για την ευρωζώνη. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Γαλλία, όπου η δημοσιονομική αβεβαιότητα δυσχεραίνει τους χειρισμούς της ΕΚΤ. H επόμενη ηγεσία θα κληθεί να διασφαλίσει ότι η νομισματική πολιτική μεταδίδεται αποτελεσματικά στην οικονομία, χωρίς να υποκαθιστά τις κυβερνήσεις στις ευθύνες τους. Οι γαλλικές προεδρικές εκλογές περιπλέκουν ακόμη περισσότερο αυτές τις ισορροπίες.

Σε άρθρο του στους Financial Times, o επικεφαλής στρατηγικής και μακροοικονομικής έρευνας στην Pictet Wealth Management, Φρεντερίκ Ντικροζέ, τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα βρίσκεται ξανά σε κρίσιμο σταυροδρόμι, ενόψει μιας εκτεταμένης ανασύνθεσης του διοικητικού συμβουλίου της.

Το βάρος της απόφασης

Η τελική επιλογή για την προεδρία της ΕΚΤ θα αφήσει βαθύ αποτύπωμα στην οικονομική πορεία της ευρωζώνης για πολλά χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι επηρεάζει καθοριστικά το κόστος δανεισμού, τη σταθερότητα των τραπεζών και την ανθεκτικότητα του κοινού νομίσματος απέναντι σε κρίσεις, σημειώνει ο αρθρογράφος των FT.

Η σημασία της θέσης αποτυπώθηκε με τον πιο εμφατικό τρόπο την προηγούμενη δεκαετία, όταν ο Μάριο Ντράγκι καθησύχασε τις αγορές και απέτρεψε την κατάρρευση του ευρώ με τη φράση «whatever it takes» (οτιδήποτε χρειαστεί).

Η προεδρία της ΕΚΤ αποτελεί κεντρικό πυλώνα της ευρωπαϊκής οικονομικής σταθερότητας. Σήμερα, πίσω από τα ονόματα των υποψηφίων εξελίσσεται μια σύνθετη διαπραγμάτευση για τις εθνικές ισορροπίες, τη σχολή οικονομικής πολιτικής που θα επικρατήσει και την ικανότητα της Φρανκφούρτης (όπου βρίσκεται η έδρα της ΕΚΤ) να αντιδρά αποτελεσματικά σε μια περίοδο παρατεταμένης αβεβαιότητας, με κρίσιμες πολιτικές αναμετρήσεις να πλησιάζουν σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Στο σημείο που βρισκόμαστε, οι αυξανόμενες ανησυχίες για δημοσιονομική κρίση στη Γαλλία έχουν διευρύνει τις διαφορές αποδόσεων των κρατικών τίτλων, τροφοδοτώντας κατά διαστήματα εικασίες ότι η ΕΚΤ θα αναγκαστεί να παρέμβει για να αποτρέψει τη μετάδοση της χρηματοπιστωτικής αναταραχής σε άλλα κράτη.

Κατά τον Ντικροζέ, ωστόσο, ακόμη και ένας υπαινιγμός ότι η ΕΚΤ ενδέχεται να ενεργοποιήσει το εργαλείο αγοράς ομολόγων TPI, γνωστό ως Μέσο Προστασίας από τη Μετάδοση, θα μπορούσε να επιδεινώσει τα προβλήματα της Γαλλίας.

Το εργαλείο δημιουργήθηκε το 2022 για να αποτρέπει τον κατακερματισμό στις αγορές ομολόγων της ευρωζώνης, συνοδεύεται από προϋποθέσεις και μέχρι σήμερα δεν έχει χρησιμοποιηθεί. Η τροποποίηση των όρων του ώστε να καταστεί επιλέξιμη η Γαλλία θα μπορούσε να προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιδράσεις σε άλλες χώρες, σχολιάζει ο αναλυτής στο άρθρο του στους FT.

Η διαδοχή και τα σενάρια

Ενώ από το καλοκαίρι είχαν κυκλοφορήσει σενάρια ότι η Λαγκάρντ ήταν «πιθανό» να αφήσει την ΕΚΤ για τη μάχη των γαλλικών εκλογών, το κεντρικό ζήτημα τώρα είναι η μάχη της διαδοχής. Οι άγραφοι κανόνες, οι εθνικές φιλοδοξίες και οι αλληλεξαρτήσεις μεταξύ των αξιωμάτων αφήνουν ανοιχτή την αναμέτρηση των δύο βασικών διεκδικητών της διαδοχής.

Ο ένας είναι ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας και σήμερα γενικός διευθυντή της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS). Αποτελεί έναν από τους πλέον προβεβλημένους ευρωπαίους τεχνοκράτες, με θητείες που ενισχύουν το κύρος του: από την αποκατάσταση της αξιοπιστίας της Τράπεζας της Ισπανίας μέχρι τις δύο θητείες του στην προεδρία της Επιτροπής της Βασιλείας.

Η Επιτροπή της Βασιλείας, που απαρτίζεται από εκπροσώπους κεντρικών τραπεζών και αρχών τραπεζικής εποπτείας, είναι διεθνές όργανο που θέτει πρότυπα τραπεζικής εποπτείας, με στόχο τη διασφάλιση της κεφαλαιακής επάρκειας και της ρευστότητας των τραπεζών.

Ο δεύτερος διεκδικητής είναι ο Ολλανδός Κλάας Κνοτ, πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ολλανδίας και πρώην πρόεδρος του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (FSB). Πρόκειται για έναν από τους πιο έμπειρους κεντρικούς τραπεζίτες της Ευρώπης, με προφίλ που εκτιμά ιδιαίτερα η Λαγκάρντ.

Με αυτά τα δύο ονόματα στο προσκήνιο και χωρίς να αποκλείονται εκπλήξεις, ιδιαίτερη σημασία αποκτά, κατά τον Ντικροζέ, ο «πραγματισμός με αρχές», όπως περιγράφει ο ίδιος ο Κνοτ την προσέγγισή του. Ο πρώην πρόεδρος της ολλανδικής Κεντρικής Τράπεζας έχει υποστηρίξει ότι η ΕΚΤ θα χρειαστεί και στο μέλλον να ενεργεί αποφασιστικά για να διαφυλάσσει τη μετάδοση της νομισματικής πολιτικής, χωρίς να υποκαθιστά τη δημοσιονομική ή την πολιτική δράση.

Κατά τον Ντικροζέ, και ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος αποτελεί ισχυρή υποψηφιότητα, καθώς διαθέτει τα προσόντα και την εμπειρία που απαιτούνται για την ηγεσία της ΕΚΤ. Αμφότεροι έχουν ασκήσει διοίκηση σε προηγούμενες οικονομικές και δημοσιονομικές κρίσεις. Οποιος τελικά αναλάβει, θα χρειαστεί να βρει τη σωστή ισορροπία ανάμεσα στις αρχές και τον πραγματισμό όταν θα ξεσπάσει η επόμενη κρίση, τονίζει ο γάλλος αναλυτής.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google