Η μυρωδιά του καφέ αρκεί για αλλάξει τη διάθεση και την εγκεφαλική δραστηριότητα σύμφωνα με μελέτη

Η ημέρα μπορεί να ξεκινήσει πιο ευχάριστα προτού ακόμη πιούμε την πρώτη γουλιά καφέ. Η χαρακτηριστική μυρωδιά του, που απλώνεται στον χώρο κατά την παρασκευή του, φαίνεται ότι μπορεί να επηρεάζει τη διάθεσή μας, ακόμη και χωρίς να έχει εισέλθει καφεΐνη στον οργανισμό.

Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει τη μυρωδιά του καφέ με μεταβολές στη διάθεση, τη μνήμη, το στρες και την εγκεφαλική δραστηριότητα. Ωστόσο, οι αντιδράσεις αυτές εξετάζονταν συνήθως ξεχωριστά, αφήνοντας αναπάντητο ένα βασικό ερώτημα: όταν το άρωμα του καφέ επηρεάζει τη συναισθηματική κατάσταση ενός ανθρώπου, ανταποκρίνονται ταυτόχρονα ο εγκέφαλος και το σώμα του; Ερευνητές του Φαρμακευτικού Πανεπιστημίου Showa στην Ιαπωνία επιχείρησαν να απαντήσουν στο ερώτημα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients.

Τι έδειξε το πείραμα

Στη μελέτη συμμετείχαν 20 φοιτητές ηλικίας 20 έως 29 ετών, αναφέρει το Science Alert. Οι επιστήμονες παρακολούθησαν τη διάθεσή τους, την εγκεφαλική δραστηριότητα, τον καρδιακό ρυθμό και τη μεταβλητότητά του, ενώ οι εθελοντές κάθονταν δίπλα σε φρεσκοπαρασκευασμένο καφέ, χωρίς να τον πίνουν.

Για το πείραμα χρησιμοποιήθηκαν 20 γραμμάρια αλεσμένου καφέ και 400 χιλιοστόλιτρα νερού θερμοκρασίας 85 βαθμών Κελσίου. Το ρόφημα τοποθετήθηκε σε γυάλινο δοχείο, σε απόσταση περίπου 50 εκατοστών από κάθε συμμετέχοντα, ο οποίος παρέμενε καθισμένος και ανέπνεε κανονικά. Πριν και μετά την έκθεση στο άρωμα, οι εθελοντές συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο για την αξιολόγηση της έντασης και του άγχους, της κατάθλιψης και της απογοήτευσης, του θυμού και της εχθρικότητας, της ενεργητικότητας, της κόπωσης και της σύγχυσης. Παράλληλα, καταγραφόταν η εγκεφαλική και καρδιακή δραστηριότητά τους με φορητές συσκευές.

Έπειτα από μόλις πέντε λεπτά, οι συμμετέχοντες ανέφεραν βελτίωση της διάθεσής τους, με μειωμένα επίπεδα κόπωσης, έντασης, άγχους, σύγχυσης, κατάθλιψης και απογοήτευσης. Μετά τη στατιστική διόρθωση για πολλαπλές συγκρίσεις, οι μειώσεις αυτές παρέμειναν στατιστικά σημαντικές.

Αντίθετα, η ενεργητικότητα δεν αυξήθηκε σημαντικά. Το άρωμα του καφέ φάνηκε να συνδέεται περισσότερο με τον περιορισμό των αρνητικών συναισθημάτων παρά με μια ξαφνική τόνωση.

Τι συνέβη στον εγκέφαλο και την καρδιά

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης αύξηση ενός δείκτη χαλάρωσης, ο οποίος υπολογίζεται από τη σχετική συμμετοχή των εγκεφαλικών κυμάτων άλφα, βήτα και θήτα, όπως καταγράφονται με ηλεκτροεγκεφαλογράφημα. Παρότι το τυποποιημένο μέγεθος της επίδρασης ήταν μεγάλο, η απόλυτη αύξηση του δείκτη ήταν περιορισμένη. Επιπλέον, παραμένει άγνωστο εάν μια μεταβολή αυτού του μεγέθους αντιστοιχεί σε ουσιαστική φυσιολογική χαλάρωση. Συνεπώς, το εύρημα δεν αποδεικνύει ότι το άρωμα του καφέ χαλαρώνει τον εγκέφαλο.

Όσον αφορά την καρδιά, ούτε ο ρυθμός της ούτε η μεταβλητότητά του παρουσίασαν σημαντικές μεταβολές. Επιπλέον, οι συμμετέχοντες που ανέφεραν τη μεγαλύτερη βελτίωση της διάθεσής τους δεν εμφάνισαν απαραίτητα και τις μεγαλύτερες αλλαγές στην εγκεφαλική δραστηριότητα. Σε ατομικό επίπεδο, δεν εντοπίστηκε σημαντική συσχέτιση μεταξύ των μεταβολών στη διάθεση, την εγκεφαλική δραστηριότητα και την καρδιακή λειτουργία.

Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η διάθεση και η εγκεφαλική δραστηριότητα μπορούν να μεταβάλλονται ταυτόχρονα σε επίπεδο ομάδας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελούν εκδηλώσεις μιας ενιαίας, συντονισμένης αντίδρασης.

Ο ρόλος της μνήμης και των προσδοκιών

Η όσφρηση συνδέεται στενά με τα εγκεφαλικά συστήματα που εμπλέκονται στο συναίσθημα και τη μνήμη. Μια γνώριμη μυρωδιά μπορεί να ανακαλέσει πρόσωπα, τόπους ή συναισθήματα προτού ακόμη την αναγνωρίσουμε συνειδητά. Το άρωμα του καφέ μπορεί να συνδέεται με το πρωινό ξύπνημα, τη ζεστασιά, ένα διάλειμμα από την εργασία, μια συζήτηση με φίλους ή την προσδοκία της καφεΐνης.

Ξεχωριστή μελέτη του 2018 διαπίστωσε ότι άνθρωποι που εκτέθηκαν σε μυρωδιά παρόμοια με εκείνη του καφέ είχαν καλύτερες επιδόσεις σε δοκιμασίες αναλυτικής σκέψης. Το άρωμα ενίσχυσε τις προσδοκίες τους για καλή απόδοση, υποδεικνύοντας ότι οι μαθημένες συσχετίσεις ή μια επίδραση παρόμοια με εκείνη του φαινομένου placebo ενδέχεται να διαδραματίζουν ρόλο.

Μια μεγαλύτερη, τυχαιοποιημένη μελέτη σε σχέση με την ιαπωνική, με ομάδες ελέγχου και καταγραφή των συνηθειών και των προσδοκιών των συμμετεχόντων, θα μπορούσε να αποσαφηνίσει εάν η μυρωδιά του καφέ βελτιώνει πράγματι τη διάθεση. Μέχρι τότε, δεν υπάρχει λόγος να αντικαταστήσετε το πρωινό σας φλιτζάνι καφέ με πέντε λεπτά εισπνοής του αρώματός του…