Η ζέστη άλλαξε το «ρολόι» της γεωργίας

Η κλιματική αλλαγή αλλάζει τις καλλιέργειες, αλλά και τον ίδιον τον τρόπο που εργάζονται οι γεωργοί. Από τη συγκομιδή μέσα στη νύχτα έως την τεχνητή ψύξη των ζώων, οι ευρωπαίοι αγρότες προσαρμόζονται σε συνθήκες που θεωρούσαν μέχρι πρότινος απίθανες. Η ζέστη, η ξηρασία και οι πυρκαγιές αυξάνουν το κόστος, μειώνουν τις σοδειές και απειλούν την ποιότητα της παραγωγής.

Στις δύο τα ξημερώματα, οι προβολείς φωτίζουν τα μηχανήματα που κινούνται σε ένα οικογενειακό αγρόκτημα στο Μπερκσάιρ. Η 24χρονη Ελινορ Γκίλμπερτ θερίζει μέσα στη νύχτα, εκμεταλλευόμενη τη μικρή ποσότητα δρόσου που κατακάθεται στη νυχτερινή υγρασία της ελαιοκράμβης. Είναι ο μόνος τρόπος να αυξηθεί αρκετά η υγρασία ώστε να δεχθούν την παραγωγή οι αγοραστές. Γύρω στις δέκα το πρωί αλλάζει καλλιέργεια και συνεχίζει με το σιτάρι. Κοιμάται μόλις δύο ή τρεις ώρες και επιστρέφει στα χωράφια. «Είναι σχεδόν σαν να έχεις τζετ λαγκ», λέει.

Η ιστορία της Γκίλμπερτ, όπως καταγράφεται από τους Financial Times, δεν είναι εξαίρεση. Τα κύματα καύσωνα αναγκάζουν αγρότες σε ολόκληρη την Ευρώπη να αλλάξουν όχι μόνο τον τρόπο αλλά και την ώρα που εργάζονται. Η συγκομιδή μεταφέρεται στη νύχτα, τα χωράφια καλύπτονται με δίχτυα σκίασης, οι στάβλοι ψύχονται και χρονοδιαγράμματα φύτευσης που τελειοποιήθηκαν επί δεκαετίες παύουν να ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες.

Οι επιπτώσεις αποτυπώνονται ήδη στις προβλέψεις για τις σοδειές. Το υπουργείο Γεωργίας της Γαλλίας εκτιμά ότι η παραγωγή καλαμποκιού θα μειωθεί κατά 35% σε σχέση με πέρυσι, στους 9 εκατ. τόνους, το χαμηλότερο επίπεδο τουλάχιστον από το 1980. Οι FT επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα σιτηρά. Γύρω από τη Μαδρίτη, οι παραγωγοί πατάτας περιμένουν να δύσει ο ήλιος, επειδή το πολύ ζεστό χώμα μπορεί να καταστρέψει την ποιότητα.

Στην Απουλία, ο 60χρονος Πιέτρο Τσιφαρέλι έχει επίσης μεταφέρει μέρος της δουλειάς στη νύχτα. Από αργά το πρωί μέχρι το απόγευμα, λέει, η εργασία γίνεται σχεδόν αδύνατη: ακόμη και ένα μεταλλικό αντικείμενο μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα. Τα μαύρα ρεβίθια που καλλιεργεί πρέπει να συλλέγονται αφού κρυώσουν, γιατί την ημέρα οι λοβοί γίνονται τόσο ξηροί και εύθραυστοι ώστε οι σπόροι σκορπίζονται με το παραμικρό άγγιγμα.

Στο Μπερκσάιρ, η υπερβολική υγρασία ήταν κάποτε το πρόβλημα. Η οικογένεια Γκίλμπερτ περίμενε συνήθως να εξατμιστεί η πρωινή δροσιά πριν αρχίσει το θέρισμα.

Φέτος, γράφουν οι FT, η καλλιέργεια ήταν τόσο ξερή την ημέρα ώστε το όργανο μέτρησης δεν κατέγραφε υγρασία. Οι αγοραστές μπορούν να απορρίψουν φορτία με ποσοστό κάτω από 6%, ενώ η νυχτερινή συγκομιδή ανεβάζει το ποσοστό περίπου στο 7%. Οι αγρότες μεταφέρουν πλέον δεξαμενές νερού και δημιουργούν αντιπυρικές ζώνες. Σε πρόσφατη πυρκαγιά, οι φλόγες διέσχισαν τα υπολείμματα της καλλιέργειας μέσα σε δευτερόλεπτα.

Η ξηρασία έχει περιορίσει περίπου στο μισό τις αποδόσεις στο αγρόκτημα των Γκίλμπερτ, ανεβάζοντας το κόστος παραγωγής ενός τόνου σιτηρών από 150 στις σχεδόν 200 λίρες. Η οικογένεια εξετάζει αν αξίζει να διατηρεί μια θεριζοαλωνιστική αξίας περίπου 500.000 λιρών ή αν είναι προτιμότερο να μοιράζεται μηχανήματα με γειτονικό αγρότη. Οπως σημειώνουν οι FT, η κλιματική πίεση μετατρέπεται έτσι και σε ζήτημα οικονομικής βιωσιμότητας.

Στο Ντέβον, η εταιρεία βιολογικών λαχανικών Ρίβερφορντ ξεκινά πλέον στις πέντε το πρωί και επιδιώκει να τελειώνει νωρίς το μεσημέρι. Ο ιδρυτής της, Γκάι Σινγκ-Γουότσον, λέει στους FT ότι όλοι γνώριζαν πως η κλιματική αλλαγή θα δημιουργούσε προβλήματα, αλλά περίμεναν ότι θα ήταν υπόθεση της επόμενης γενιάς. «Εχει συμβεί πολύ, πολύ γρηγορότερα», λέει.

Οι αλλαγές δεν αφορούν μόνο την ώρα εργασίας. Στην ιταλική περιφέρεια Λάτσιο, ο Φραντσέσκο Μπράτσι προσπαθεί να κρατήσει δροσερές τις αγελάδες του και να περιορίσει την πτώση της παραγωγής γάλακτος. Οι ανεμιστήρες που εγκατέστησε πέρυσι δεν επαρκούν πλέον και έτσι αγόρασε σύστημα εκνέφωσης νερού, ώστε να μειώνει τη θερμοκρασία στο στάβλο. Σύμφωνα με την Κολντιρέτι, τη μεγαλύτερη ιταλική αγροτική ένωση, σε ορισμένες μονάδες η παραγωγή γάλακτος μειώθηκε έως και 20%.

Στη Γαλλία, θερμοκρασίες άνω των 40 βαθμών στη Νέα Ακουιτανία προκάλεσαν μαζικούς θανάτους χοίρων και πουλερικών, παρά τον καλύτερο αερισμό, την εκνέφωση και τις αλλαγές στη διατροφή. Ο Μπράτσι, όπως λέει στους FT, χρειάζεται πλέον να ποτίζει τη χορτονομή κάθε πέντε ημέρες αντί για δέκα, ενώ το αγροτικό ντίζελ για την άντληση νερού από τα ποτάμια έχει ακριβύνει από 0,90 σε 1,45 ευρώ το λίτρο.

Η Κολντιρέτι μιλά για μια «κλιματική κατάσταση έκτακτης ανάγκης δύο ταχυτήτων», με ισχυρές χαλαζοπτώσεις στον βορρά και πυρκαγιές και ακραία ζέστη στον νότο. Οι FT αναφέρουν ότι οι πρώτες εκτιμήσεις τοποθετούν τις αγροτικές απώλειες από τα πρόσφατα φαινόμενα σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έρευνα της ασφαλιστικής Χάουντεν για την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων υπολογίζει τις ετήσιες απώλειες από κλιματικά φαινόμενα σε περίπου 28 δισ. ευρώ. Μέχρι το 2050, οι μέσες ετήσιες απώλειες θα μπορούσαν να φθάσουν τα 40 δισ. ευρώ.

Και υπάρχει ακόμη ένα πρόβλημα, σημειώνουν οι FT: η ποιότητα. Η ζέστη μπορεί να μειώσει την περιεκτικότητα των σιτηρών σε πρωτεΐνη, υποχρεώνοντας τους παραγωγούς να τα διαθέσουν σε φθηνότερες αγορές. Δεν υπάρχει, επομένως, μόνο λιγότερη παραγωγή, αλλά και χειρότερη παραγωγή.

Η βρετανική Εθνική Ενωση Αγροτών ζητά καλλιέργειες ανθεκτικότερες στη ζέστη και καλύτερο σχεδιασμό για την αποθήκευση νερού. Ο Σινγκ-Γουάτσον πέρασε τέσσερις δεκαετίες καταγράφοντας ημερομηνίες φύτευσης και συγκομιδής, ώστε να προβλέπει πότε τα λαχανικά θα είναι έτοιμα για τους πελάτες. Οι απότομες μεταβολές θερμοκρασίας και βροχοπτώσεων κάνουν πλέον αυτά τα μοντέλα άχρηστα. Οπως λέει στους FT, όλη αυτή η πληροφορία μπορεί πλέον να πεταχτεί στα σκουπίδια. Η γεωργία δεν αλλάζει απλώς το πρόγραμμά της· αναγκάζεται να ξαναμάθει το ημερολόγιο.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google